Новр-ГӀалин берийн исбаьхьаллин ишкол
«Новр-ГӀалин берийн исбаьхьаллин ишкол» (оьрс. Наурская детская школа искусств) — Нохчийн Республикан Невран кӀоштан Новр-ГӀалин йуьртан тӀетохаран дешаран муниципальни бюджетни хьукумат[1].
Истори
Ишкол кхоьллина 1985-чу шарахь. Йуьхьанца цигахь ши класс бен йацара: баян а, фортепиано а. ТӀаьхьо схьайиллина пхиъ отделени: хоран а, фортепианан а, халкъан инструменташ (баян а, баян а), театран а, гитара а. 2019-чу шарахь «Новр-ГӀалин берийн исбаьхьаллин ишкол» муниципальни пачхьалкхан дешаран хьукуматийн цӀе хийцира берашна тӀетоьхна дешаран муниципальни бюджетан дешаран хьукуматин «Новр-ГӀалин берийн исбаьхьаллин ишкол». Ишколехь дешархой дӀаэцар 92 дешархочунна тӀера 212 дешархочуьнга кхаччалц хьаладаьлла (2023 шеран хӀутоссург беттан 30-чу дийнахь), цхьана декъехь керла отделенеш схьайеллар бахьана долуш. Карарчу хенахь «Новр-ГӀалин берийн исбаьхьаллин ишколехь» пачхьалкхо ахча луш йолу йиъ отделени йу: музыкан а, хореографин а, исбаьхьаллин а, театран исбаьхьаллин а, цигахь деша воьду 200 сов дешархо[2].
2022-чу шарахь исбаьхьаллин ишколехь йоккха ремонт йира къоман проектас «Культура» гурашкахь. Хьукумат йара музыкан гӀирсашца а, гӀирсашца а, хьехаран гӀирсашца а[3].
Ишкол лаьтта шакъаьстина шина гӀаттан гӀишлон чохь, цигахь йу индивидуальни а, тобанан а урокашна кечъйина классаш, хореографин чоьнаш а, теорин классаш а, йерриге а техникан хьехаран гӀирсашца кечъйина йу[4].
Цуьнан кхоьллинарг йу Новр-ГӀалин муниципалан кӀоштан администрацин культурин департамент[1].
Дешар
Берийн исбаьхьаллин ишколехь шина тайпана программаш йу: исбаьхьаллин декъехь тӀетоьхна говзаллин хьалхара а, тӀетоьхна йукъара кхиаран а йукъара дешаран программаш:
- ТӀетоьхна говзаллин хьалхара дешаран программаш «Фортепиано» (кхочушдаран хан: 8 (9) шо);
- ТӀетоьхна говзаллин хьалхара дешаран программаш «Хореографин кхолларалла» (кхочушдаран хан: 8 (9) шо);
- ТӀетоьхна говзаллин хьалхара дешаран программаш «Театран искусство» (кхочушдаран хан: 8 (9) шо);
- ТӀетоьхна йукъара кхиаран дешаран программаш «Дечиг-пондар» (кхочушдаран хан: 4 шо);
- ТӀетоьхна йукъара кхиаран дешаран программаш «Къоман кехат-пондар» (кхочушъйаран хан: 4 шо);
- ТӀетоьхна йукъара кхиаран дешаран программаш «Хоран иллиалар» (кхочушдаран хан: 4 шо);
- ТӀетоьхна йукъара кхиаран дешаран программаш «Цхьаммо локху йиш иллиалар» (кхочушъйаран хан: 5 шо);
- ТӀетоьхна йукъара кхиаран дешаран программаш «Декоративни а, прикладни а искусство» (кхочушъйаран хан: 5 шо)[5].
2022—2023 дешаран шарахь Новр-ГӀалин берийн исбаьхьаллин ишколано дакъалецира «Культура» къоман проектан «Культурни Ӏалам» федеральни проектехь[2].
Дешаран процесс оьрсийн маттахь дӀахьош йу, очни а йу. Дешаран шо диъ семестре декъало. Терминашна йукъахь лаххара а диъ кӀиранах каникулаш хуьлу. Аьхкенан каникулаш 12-13 кӀиранах лаьтта[2].
Йуккъерчу хенан мах хадоран кесталла шарахь шозза йу. Йуккъерчу мах хадоран кепаш йу тест а, урок а, дешаран концерт а, экзамен а[5].
Ишколехь 20 дешаран кабинеташ йу: 6 тобанан классашна а, 5 кегийчу тобанашна а, индивидуальни классашна а. Тобанан классаш кхузаманан мебельца кечъйина йу[2].
Режим
- Дешаран шо дӀадолало товбецан беттан 1-чу дийнахь;
- Урокан хан 40 минот йу;
- Урокашна йукъахь садаӀар 5-10 минотехь хуьлу;
- Дешаран шо 39 кӀиранах лаьтта, чаккхенан классашкахь 40 кӀира ду;
- Корматаллин хьалхара программаш хьалхарчу классехь 32 кӀиранах лаьтта, ткъа шолгӀачу классашкахь 33 кӀиранах чекхйолу классашкахула;
- Йукъара кхиаран программаш 35 кӀиранах лаьтта;
- Ишколехь 5 дийнахь дешаран кӀира ду;
- Занятеш дӀахьо 8:00 сахьт даьлча дуьйна 19:00 сахьт даллалц[5].
Хьехархойн коллектив
2023 шарахь исбаьхьаллин ишколехь балха эцна 13 хьехархочун белхахо, шайна йукъахь кхоъ — лакхара квалификацин категори йолуш, шиъ — 30 шарахь сов хьехархочун болх бина[5].
2019—2020 дешаран шеран йукъараллин отчётца хьехархойн коллективашна йукъахь «Нохчийн культурин хьакъволу белхахо» цӀерш йолуш — 2 стаг ву, «Нохчийн Республикин хьакъволу хьехархо» — 1 стаг а, «Нохчийн Республикин хьакъволу артист» а ву — 1 стаг[6].
«Музыкальни теори» категорехь республикански хьехархойн говзаллин къовсамехь хьалхара меттиг йаьккхина йолу Зайтаева Нура Абулагалиман йоӀ а, «Инструментальни кхолларалла» категорехь хьалхара меттиг йаьккхина Васютина Ольга Гавриловна а (2022 шо).
Ишколан куьйгалхо: Тураева Заира Имранан йоӀ.
Толамаш а, совгӀаташ а
- 3-гӀа даржийн лауреат 2-чу дуьненайукъарчу фестиваль-конкурсан лауреат, «Полифония сердца» берийн а, кегийрхойн а кхоллараллин фестивалан программин гурашкахь, «Фортепиано» категорехь — дешархо Бутаева Радима (2020 шо);
- «Дог ирахӀоттар — гуьйре» дуьненайукъара исбаьхьаллин конкурсан 2-чу а, 3-чу а даржийн лауреат, Петарбухехь «Фортепиано» номинацехь — Бутаева Радимин а, Умарова Малейкатан дешархой (2020 шо);
- Дуьненайукъара исбаьхьаллин исбаьхьаллин «Похьман стелаӀад» къовсамехь 2-гӀа меттиг йаьккхинарг, Россин Федерацин культуран министерствон гӀоьнца, Петарбухехь «Фортепиано» (соло) номинацехь — Бутаев Радимин дешархой, Умарова Малейкат (2020 шо);
- Россин Турпалхо А. А. Кадыров винчу денна 71 шо кхачарна лерина, хӀора шарахь дӀахьочу XII-чу берийн суртдиллархойн къовсамехь «Дуьне берийн бӀаьргашца: Сан Нохчийчоь!»;
- «ГӀирсан кхолларалла» цӀе йолчу V Йерригроссин музыкан конкурсан 1-чу даржан лауреаташ — дешархоша Бутаева Радима а, Умарова Малейкат а (2022 шо);
- Дуьненайукъарчу «XXI бӀешеран педагогика» конкурсан 1-чу даржан лауреаташ — дешархоша Умарова Малейкат а, Бутаева Радима а(2022 шо);
- «Инструментальни кхолларалла» цӀе йолчу V Йерригроссин музыкан конкурсан 1-чу даржан лауреаташ — дешархоша Бутаева Радима а, Умарова Малейкат а (2022 шо);
- Дуьненайукъарчу «XXI бӀешеран педагогика» конкурсан 1-чу даржан лауреаташ — дешархой Умарова Малейкат а, Бутаева Радима а (2022 шо);
- Хьалхара меттиг Йерригроссин 6-чу «Российн сатийсам» конкурсан толамхо — дешархо Умарова Малейкат (2022 шо);
- Хьалхара меттиг хьалхара регионан дуккха а жанрийн берийн исбаьхьаллин конкурсан «Хьалхара гӀулч» — дешархо Абдулкаримова Тамила (2022 шо);
- «Нохчийн мотт — къоман хазна» нохчийн меттан денна лерина республикин къовсамехь хьалхара меттиг йаьхнарш — Кушаева Макка а, Лабазанова Луиза а, Исрафилова Ӏайшат а, Махмудханова Раяна а(2022 шо);
- «Кханенан седарчий» берийн а, кегийрхойн а кхоллараллин 7-чу регионашна йукъарчу схьайиллина фестиваль-конкурсан кхоалгӀа меттиг йаьккхинарг (ансамбль) — Джанаев Мансур а, Цугаев Мансур а, Эльмерзаев Ильяс а, Сольсанов Магомед а, Хатуев Ислам а (2022 шо);
- «Кханенан седарчий» берийн а, кегийрхойн а кхоллараллин VII регионашна йукъара схьайиллина фестиваль-конкурсан (ансамбль) 2-чу даржан лауреаташ — Джанаев Мансур а, Цугаев Мансур а, Эльмерзаев Ильяс а, Солсанов Магомед а, Хатуев Ислам а (2022 шо);
- Россин Федерацин культуран хьакъйолчу белхахочун цӀарахчу Йерригроссин «Керла цӀераш 2022» конкурсехь а, фестивалехь а хьалхара меттиг йаьккхинчу Ю. С. Левченко — Тамила Абдулкаримова (2022 шо);
- ХӀора шарахь дӀахьочу 12-чу берийн суртдиллархойн «Дуьне берийн бӀаьргашца: сан Нохчийчоь!» 3-гӀа даржийн лауреат — дешархо Тогузаева Арина (2022 шо);
- ГӀалин денна лерина йолчу Республикан исбаьхьаллин а, говзаллин а къовсамехь хьалхара меттиг йаьккхинарг, «Сан гӀала — сан дог-ойла» — дешархо Вашагова Насират (2022 шо);
- Хьехархочун денна лерина йолчу Республикан берийн исбаьхьаллин конкурсан хьалхара меттиг йаьккхинарг, «Хьоьца дахарехь» — Исрапилова Ӏайшат (2022 шо);
- «Россин кхоллараллин адамаш» Йерригроссин исбаьхьаллин къовсам: 2-гӀа меттиг — Кагарманова Асият а, Мутаева Раяна а, 3-гӀа меттиг — Тогузаева Арина а (2022 шо);
- Регионан проектан гурашкахь регионашна йукъарчу музыкально-теоретически къовсамехь 2-гӀа меттиг йаьккхина, «Культура» къоман проектан «Нохчийн Республикин кхоллараллин адамаш» регионан проект кхочушъйарехь, Акуева Асет (2022 шо);
- Ненан денна лерина къоман берийн исбаьхьаллин къоман «Дуьненахь цхьаъ бен йоцчу нанна» конкурсехь хьалхара меттиг йаьккхинарг — Магомадова Сумая (2022 шо);
- Даймехкан лардархочун денна лерина хӀора шарахь дӀахьочу къоман берийн исбаьхьаллин къовсамехь «ЦӀен гвоздика» хьалхара меттиг йаьккхинарг, 2023 шо — 2 дешархо;
- «Каспийски БриZ 2023» 1-чу Йерригроссин къоначу похӀманийн къовсамехь 1-ра, 2-гӀа, 3-гӀа меттигаш йаьхнарш — 6 дешархо;
- «Музыкальни ринг» музыкальни теоретически конкурс-олимпиадехь 1-ра меттиг йаьхнарш — 5 дешархо (2023 шо);
- «Хьалхара гӀулч» регионашна йукъара дуккха а жанрийн ШолгӀа конкурсан 2-гӀа а, 3-гӀа а меттигаш йаьхнарш, Георгиевск — 3 дешархо (2023 шо);
- Республикан берийн исбаьхьаллин а, декоративни а исбаьхьаллин «БӀастенан хьалххе дӀахаийтар» конкурсан а, гайтаман а кхоалгӀа меттиг йаьккхинарг — 4 дешархо (2023 шо);
- Гран-при, дуьненайукъарчу исбаьхьаллин конкурсан «Дог ирахӀоттар. БӀасте — 2023» хьалхара а, шолгӀа а меттигаш йаьхнарш, Нальчик — 6 дешархо;
- Дуьненайукъарчу ненан меттан денна лерина берашна а, хьехархошна а лерина 5-чу регионашна йукъарчу «Дайн мотт» къовсамехь 1-ра меттиг йаьккхина — 1 дешархо (2023 шо);
- Республикин конкурсан 1-чу даржан лауреаташ «Нохчийн мотт — къоман хазна» — 2 дешархо (2023 шо);
- Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀамехь Толам баьккхинчу 78 шо кхачарна лерина йолчу республикин конкурсан, Берийн исбаьхьаллин а, декоративни а лелоран искусствон «Толаман сийлалла!» Соьлжа-ГӀалахь — 4 дешархо (2023 шо);
- «Дуьне беран бӀаьргашца» республикин исбаьхьаллин исбаьхьаллин къовсамехь шолгӀа меттиг йаьхнарш — 2 дешархо (2023 шо)[5].
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Структура организации. МУ ОК Наурского муниципального района (2024). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 2 октябрь.
- ↑ 1 2 3 4 Публичный доклад Муниципального бюджетного образовательного учреждения дополнительного образования «Наурская детская школа искусств» по итогам работы за 2022 - 2023 учебный год. МБОУ ДО «Наурская ДШИ» (2023 шеран 10 август). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 2 октябрь.
- ↑ В чеченской станице Наурской после капитального ремонта открыли детскую школу искусств, TACC. Дата обращения: 2 октябрехь 2025.
- ↑ Наурская детская школа искусств. ФКУ «Цифровая культура». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 2 октябрь.
- ↑ 1 2 3 4 5 Отчёт о результатах самообследования деятельности Муниципального бюджетного образовательного учреждения дополнительного образования «Наурская детская школа искусств» за 2022 год. МБОУ ДО «Наурская ДШИ» (2023 шеран 31 март). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 2 октябрь.
- ↑ Публичный доклад (отчет) директора Муниципального бюджетного образовательного учреждения дополнительного образования «Наурская детская школа искусств» за 2019-2020 учебный год. МБОУ ДО «Наурская ДШИ» (2020). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 2 октябрь.