№ 8 йолу ишкол (Соьлжа-ГӀала)

Йукъара дешаран заведени кхоьллина 1986 шарахь^[3]. Ишколан кхаа сменехь болх беш йара йеххачу хенахь: 920 меттиг йолу гӀишлошъйаран ницкъ болуш, 2020 шарахь доьшуш вара 2039 стаг^[4].

2021-чу шарахь схьайиллина 720 дешархочунна лерина йолу № 8-чу школин кхин а корпус. ГӀишлошъйар дӀадолийра 2020 шарахь къоман «Дешар» проектан «Кхузаманан школа» регионан проект кхочушъйарехь, ткъа ширачу школин гӀишлонна коьрта ремонт йира А. А. Кадыровн цӀарахчу регионан пачхьалкхан фондан чоьтахе^[4].

Кхоьллинарг йу муниципалан учреждени «Соьлжа-ГӀалин мэрин дешаран урхалла»^[1].

Ишколан дешархошна Ӏаморан коьрта кепаш, «Российн Федерацехь дешаран хьокъехь» № 273 Федеральни законан гурашкахь. Ӏаморан кеп: очно. Хьехаран мотт: оьрсийн мотт.

Дешар дӀахьо йуьхьанцарчу йукъара дешаран (1-4 классашкахь 4 шо), йуьхьанцара йукъара дешаран (5-9 классашкахь 5 шо), йуккъера йукъара дешаран (10-11 классашкахь 2 шо) программашца. Иштта йу тӀетоьхна дешаран программа, йуьхьанцара а, йуьхьанцарчу а йукъара дешаран адаптированни программин^[6].

Иштта ишколехь кхочушъйеш йу Ӏаламан Ӏилманийн а, искусствон а, технологин а, физкультуран а, спортан а, туризман а, меттигерчу историн а, социалан а, хьехаран а декъехь кхин а йукъара кхиаран программаш, ткъа иштта синкхетамехь тӀаьхьадисина дешархошна лерина адаптированни йуьхьанцара йукъара дешаран программа, гӀорторан а, леламе а, лазаршца а, луьра къамелан лазаршца а, аттическин спектран лазаршца а^[6].

Ишколехь кхоьллина йу хӀара предметни методически цхьаьнакхетараллаш (МЦ):

• гуманитаран циклан МЦ;
• нохчийн меттан а, литературин а МЦ;
• Ӏаламан Ӏилманан циклан МЦ;
• физикин а, математикийн а циклан МЦ;
• МЦ историн;
• МЦ кхечу мехкийн меттанаш;
• йуьхьанцарчу классийн МЦ^[6].

ТӀетоьхначу дешаран кружокийн а, секцин а цӀераш:

• «Шахматех ловзархо»;
• «Стоьлан тӀе ловзу теннис»;
• «Къона похӀма»;
• «Говза куьйгаш»;
• «Сан схьадовлар»;
• «Книгаш йезаш верг»;
• «Сихха йешар»^[6].

ДӀадаханчу кхаа шарахь дешархоша предметийн олимпиадашкахь дакъалацарх лаьцна хаамаш:

Ишколехь 54 класс йу, шайна йукъахь:

• 18 — йуьхьанцарчу классашна;
• 6 — математика;
• 2 — физика лабораторица цхьаьна;
• 1 — химин лабораторица цхьаьна, биологин/дахаран кхерамзаллин бух лабораторица;
• 1 — географи;
• 5 — истори а, обществознани а;
• 2 — информатика (лаборатори йолуш);
• 3 — кхечу мехкийн меттанаш;
• 7 — оьрсийн мотт а, литература а;
• 1 — «Музыкальни студи»;
• 1 — технологи (мастерскойш)^[6].

Иштта цигахь йу спортан шиъ зал а, актови зал а, ишколан музей а, хьехархошца а, дай-наношкахь а болх бан берашна некъан бохамашкахь зенаш ца хилийта Ӏаморан центр «Светофор», психологин-хьехархойн сервисан кабинет а, библиотека (библиотекин коллекцин барам — 42019) мах болуш. Лабораторни белхаш бан, физика а, химин а, биологин а йу дешаран гӀирсашца, химин реактивашца а, дешаран микропрепараташца, кхин дӀа а^[6].

Ӏаморан кепан коьрта элементаш:

• Занятеш 2 сменехь дӀахьо;
• Дешаран шо долало 1 сентябрехь;
• Занятеш йолайалар: 1-ра смена — 8:30 сахьт даьлча а, 2-гӀа смена — 13:30 сахьт даьлча;
• Урокан хан — 40 минот, 1-чу классашна — 1-чу эхашарахь 35 минот. СадаӀар 5 минотехь хуьлу, 3-гӀа урок чекхъйаьлча — 15 минотехь^[7].

Верриг хьехархойн коллектив — 125, царех: лакхара педагогически дешар долуш — 103, 30 шарахь сов хьехархочун болх бина — 11, лакхара квалификацин категори йолуш — 12, хьалхара категори йолуш — 13. Коллективехь:

• Нохчийн Республикин хьакъболу хьехархой (Халадова Р. Т., Геланова Л. С., Лактионова М. В., Исакова Б. Н.);
• Халкъан дешарехь тоьлла нах (Батукаева Т. Х.);
• Филологин Ӏилманийн кандидаташ (Ахмадова Т. Х., Идразова Е. С. - А.);
• Соьлжа-ГӀалин администрацин куьйгалхочун грант (М. В. Лактионова, Т. Х. Батукаева, М. С. Витаригова, Р. М. Ильясова, Б. Н. Исакова);
• «Дешар» приоритетни къоман проектан толамхой (Геланова Л.С. — математикийн хьехархо (2006 шо, 2011 шо), Акиев К.З. — историн хьехархо (2007 шо), Ильясова Р. М. — оьрсийн меттан а, литературин а хьехархо (2007, 2014 шерашкахь), Таймасханова М.С. — йуьхьанцарчу классийн хьехархо (2009 шо), Абдуразакова Ш. Н. — нохчийн меттан хьехархо (2009 шо);
• Россин Федерацин йукъардешаран сийлахь белхалой — (Геланова Л. С., Батукаева Т. Х., Джамиева С. У., Лактионова М. В., Магомадова К. А., Акиева К. З., Самбаева К. У.);
• Нохчийн Республикин куьйгалхочуьнгара тоьшалла (М. В. Лактионова);
• Къинхьегаман ветеранаш (Абдуразакова Ш. Н., Самбаева К. У., Лактионова М. В., Батукаева Т. Х., Геланова Л. С.);
• Грант Соьлжа-ГӀалин мэран — оьрсийн меттан а, литературин а хьехархочун Ильясова Р. М. (2021 шо)^[8].

Ишколан директор: Халадова Роза Тапаевна, «Россин Федерацин хьакъйолу хьехархо» цӀе (2010 шо).

• Соьлжа-ГӀалин мэрин «Хьекъалан а, талламан а гӀуллакхехь кхиамаш бахарна» грант: 6-чу классан дешархо — Наурбиев Сайфула а, 8-чу классан дешархо Тагирова Амина а, 10-чу классан дешархо «Г» Жанхоев Ахмед а;
• Соьлжа-ГӀалин мэрин «ПохӀма долу бераш» грант «Хьекъалан а, талламан а гӀуллакхехь кхиамаш бахарна» номинацехь — 11 классан дешархо Ибаева Марьям (2019 шо);
• 1-ра меттиг гӀалин квестехь «Тхо Российн продукташна ду» проектан гурашкахь «Со жоьпаллехь ву!» (2015 шо);
• 1-ра меттиг, республикин интеллектуальни ловзар «Виъ говзанча» (2015 шо);
• Нохчийн Республикин хьехархойн коллективийн конкурсан толамхо — нохчийн меттан а, литературин а хьехархо Исакова Б.Н. (2016 шо);
• 1-ра меттиг Нохчийн пачхьалкхан университетан юридически факультетан П. Г. Олденбурскийн цӀарахчу 10-чу дуьненайукъарчу къийсаман кхелийн конкурсехь (2016) гӀалин нохчийн маттахь сочиненийн конкурсехь 2-гӀа меттиг — 9-чу классан дешархочо Айдамирова Седа (2017 шо);
• Нохчийн Республикин тоьллачу хьехархойн конкурсан толамхо — нохчийн меттан а, литературин а хьехархо Исакова Б. Н. (2017 шо);
• «Дийна классика» къоначу йешархойн 5-чу Йерригроссин конкурсан гӀалин этапехь 2-гӀа меттиг — 8-чу классан дешархо, Эдиева Амина (2017 шо);
• Ишколан дешархойн 11-чу Ӏилманан-практически конференцехь «Кханене ког баккха — 2017» 2-гӀа меттиг;
• «Ауховскин бӀаьсте» фестивалехь межрегиональни турнирехь 1-ра меттиг — студент Зубайраев Абдулмалик (2019 шо);
• «Кегийрхойн денна» а, «Соьлжа-ГӀалин денна» а лерина интеллектуальни викторинан ловзарехь 2-гӀа меттиг (2019 шо);
• Нохчийн Республикан кикбоксинган чемпионатехь 1-ра меттиг — 10 классан дешархо (2020 шо);
• «Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамехь толам кхузаманан берийн бӀаьргашца» къовсамехь дистанцехь 1-ра меттиг — Акуева Наиман дешархо (2020 шо);
• «Литературан кхолларалла» цӀе йолчу дуьненайукъарчу къовсамехь 1-ра меттиг — студент Жанхоев Ахьмад (2020 шо);
• «БӀаьстенан пейзажаш — 2020» дуьненайукъарчу къовсамехь «Суртдаккхар» номинацехь 1-ра меттиг — студентка Ибаева Марьям;
• 2-гӀа меттиг Ненан денна лерина нохчийн маттахь деклаторийн кӀоштан къовсамехь — 6-чу классан дешархочо Абдулаева Ирсана (2020 шо);
• Ненан денна лерина йолчу нохчийн маттахь дӀаолуш болчу нехан кӀоштан къовсамехь 1-ра меттиг — 5-чу классан дешархочо Аслаханова Иман (2020 шо);
• «Ветеран декъалве» конкурсехь «Сурт» номинацехь 3-гӀа меттиг — студентка Милатева Амина (2020 шо);
• «Хими чу гӀулч йаккха» талламан белхийн толамхо, 10-11 классашна йукъахь — дешархо Идрисова Дианара (2021);
• «Brainex — 2021» цӀе йолчу 3-чу республикин интеллектуальни ловзарехь 1-ра меттиг — дешархо Хизриева Альбина;
• «БӀаьсте — 2021» республикин интеллектуальни ловзарехь 1-ра меттиг — дешархо Хизриева Альбина;
• «Берийн бӀаьргашца дуьне» тоьллачу кхоллараллин произведенин республикин къовсамехь 1-ра меттиг — 6-чу классан дешархо Тагирова Амина (2021 шо);
• «Къилбаседа Кавказехь машар дӀахӀотторехь А. А. Кадыровн роль» тоьллачу дийцарна республикин конкурсехь 2-гӀа меттиг — 8-чу «Е» классан дешархо Ледиева Иман;
• Йерригроссин Ӏилманан-технологин проектийн «Йоккха вызов» конкурсан региональни этапехь 1-ра меттиг йаккхаран дуьхьа, «Боккха хаамаш, искусственни хьекъал а, финансийн технологеш а, машенийн Ӏамор а» декъехь — студентка Махмаева Алет (2021 шо);
• «Хелхар» номинацехь 1-ра меттиг, «Нохчийчоьнан къона хьуьнарш» берийн кхоллараллин фестивалан гурашкахь — «Салам» ансамбло;
• Нохчийн Республикин йукъардешаран организацийн дешархошна йукъахь атлетикан турниран муниципалан этапехь 2-гӀа меттиг (2022 шо);
• 2022-чу шарахь йукъардешаран дикалла лакхайаккхарехь Нохчийчоьнан йукъардешаран организацеша динчу дакъа рейтингехь 69-чу меттехь;
• «2022-чу шеран Нохчийн пачхьалкхан хьехархойн университетан тоьлла хьехархойн класс» республикин къовсамехь 3-гӀа меттиг — студент Бачигов Дениов^[9];
• Ишколан спортан лиган мини-футболан чемпионат 2022—2023 дешаран шарахь, «Тоьлла бомбардир» номинацехь толамхо — дешархо Каримов Зеявди (2023 шо)^[10];
• 2-гӀа меттиг, Къилбаседа-Малхбале ишколан олимпиада нохчийн маттахь — 9-чу классан дешархо Джундарова Рабиханна (2023 шо)^[11];
• Нохчийн Республикин берашна а, кхиазхошна а йукъахь тоьлла кхоллараллин болх барна «Дуьне берийн бӀаьргашца» республикин къовсамехь 1-ра меттиг — 7-чу классан дешархо Тагирова Амина (2023)^[12].