№ 20 йолу М. С. Ташухаджиевн цӀарах ишкол

No 20 школан цӀе тиллина Российн Турпалхочун Ташухаджиев Мохьмадан (1985 шеран 30 сентябрь — 2001 шеран 23 июль), шен доьзал ларбеш террорхошца хиллачу тӀамехь кхелхинчу нохчийн кхиазхочун цӀарах^[3].

Ишкол схьайиллина 1949-чу шарахь. Дешаран учреждени лаьтта цхьана кхаа гӀаттан гӀишлонах. Цигахь йу классаш а, спортзал а, актови зал а, библиотека а, медицинан кабинет а, столови а^[4].

Кхоьллинарг йу Соьлжа-ГӀалин мэрин дешаран департамент^[1].

Классан режиман коьрта элементаш:

• Школа шина сменехь болх беш йу;
• Графикан хан: 8:30 сахьт даьлча дуьйна 18:30 сахьт даллалц;
• Урокан хан: 1-ра класс (I -ра четверть) — 4 урок 35 минотехь (4-гӀа урок ловзаран кепехь), II-гӀа — IV -гӀа четверть — 4 — 5 урок 40 минотехь (тӀаьххьара урокаш ловзаран кепехь) 2-гӀа урок чекхъйаьллачул тӀаьхьа динамикан садаӀар — 45 минот; 2-11-чу классашна — 40 минот;
• КӀиранах дешаран де: 5 де;
• Дешаран шеран хан: 1-чу классашкахь — 33 кӀира, 9-чу, 11-чу классашкахь — 34 кӀира, 2-чу — 8-чу, 10-чу классашкахь — 35 кӀира^[4].

Школехь говзаллех а, говзалла карайерзоран некъех а лаьцна дуьйцу классан сахьташкахь, классал арахьарчу белхашкахь: «Мехалечух лаьцна къамелаш» а, «Говзалийн дуьненахь» (2-4 классаш) а, «Вайна гонах йолу говзаллаш» (5-9 классаш) а. Школан дешархой Нохчийчоьнан йуккъерчу корматаллин организацешкахь хуьлу, схьайиллиначу неӀарийн деношкахь, профориентаци ярмаркашкахь.

10–11 классашкахь дешаран профилаш къастайо говзалла харжарца догӀуш:

• Ӏаламан Ӏилма (10 «А», 11 «А» классаш);
• универсалан (10-гӀа «Б», 11-гӀа «Б» классаш);
• социально-экономикин (10-гӀа «В», 11-гӀа «В» классаш)^[7].

Школан дешархошна Ӏаморан коьрта кепаг, «Россин Федерацехь дешаран хьокъехь» № 273 федеральни законан гурашкахь. Ӏаморан кеп: очно. Хьехаран мотт: оьрсийн мотт.

Ӏамор дӀахьо йуьхьанцарчу йукъара дешаран (1-4 классашкахь 4 шо), коьрта йукъара дешаран (5-9 классашкахь 5 шо), йуккъера йукъара дешаран (10-11 классашкахь 2 шо) программашца.

Школехь болх беш йу хӀара предметан методически цхьаьнакхетараллаш (МЦ):

• МЦ оьрсийн меттан а, литературин а;
• МЦ нохчийн меттан а, литературин а;
• МЦ кхечу къаьмнийн меттанийн;
• МЦ математикийн а, информатикийн;
• МЦ йукъараллин а, Ӏилманан а предметийн;
• МЦ исбаьхьаллин а, музыкин а, технологин а, дахаран кхерамзаллин а, физкультуран а;
• МЦ йуьхьанцарчу классийн;
• МЦ классан хьехархойн.

• МО классных руководителей.

Школехь 27 класс йу, шайна йукъахь: 7 йуьхьанцарчу классийн а, 2 математикан а, 1 физикан лабораторица а, 1 химин лабораторица а, 1 биологин/дахаран кхерамзаллин лабораторица а, 1 географин а, 2 историн а, обществознанин а, 1 информатикан а, 3 кхечу къаьмнийн меттанаш а, 3 оьрсийн мотт Ӏаморан а, 1 - технически болх (мастерскойш) а, иштта спортзал а, актови зал а, 1 — психолого-педагогически сервис а, йешаран чоь йолу библиотека а. Лабораторин белхашна физикин а, химин а, биологин кабинеташ кечйина йу дешаран гӀирсашца, химин реактивашца, дешаран микропрепараташца, кхин дӀа а^[7].

Школехь тӀетоьхна дешаран кружокийн коьрта агӀонаш:

• Физкультуран а, спортан а тидам тӀебахийтар;
• Технически тидам тӀебахийтар;
• Культурни тидам тӀебахийтар;
• Исбаьхьаллин тидам тӀебахийтар;
• Регионан Ӏилманийн тидам тӀебохуьйту^[4].

Иштта дешархой лела районан кружокашка а, секцешка а дешаран учрежденешкахь, культурин учрежденешкахь, масала, Берийн исбаьхьаллин школехь, Кегийрхойн спортан школехь, берашна тӀетоьхна дешаран центрашкахь^[4].

Хьалха дӀадаханчу кхаа шарахь дешархоша предметийн олимпиадашкахь дакъалацарх лаьцна хаамаш:

Дерриге а хьехархойн коллективан терахь ду 89. Царах 31% хьехархойн белхалоша кхаьчна индустрин совгӀаташ:

• «Российн Федерацин йукъардешаран хьакъволу белхахо» цӀе йолуш совгӀат дина — 8 стаг;
• «Нохчийн Республикин хьакъволу хьехархо» — 1 стаг;
• Российн Федерацин дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамоташца совгӀат дина — 8 стаг;
• 9 стагана Нохчийн Республикин дешаран а, Ӏилманан а министерствос сийлаллин грамоташ йелла.

«Республикин Куьйгалхочун грант» цӀе йолчу тоьллачу хьехархойн республикин конкурсан толамхой: йуьхьанцарчу классийн хьехархо Алханова Л. Г., йуьхьанцарчу классийн хьехархо Расуева Х. М., йуьхьанцарчу классийн хьехархо Чапалаева Л. М., нохчийн меттан а, литературин а хьехархо Ибрагимова С. У., историн а, обществознанин а хьехархо Джабирова З. Б., Соьлжа-ГӀалин мэран грантана хьехархойн коллективан конкурсан толамхо — географин хьехархо Магомаева Л. А., Йерригроссин конкурсан толамхо «Хьехаран гӀуллакхдарехь кхиамаш бахарна тоьллачу хьехархошна » — ингалсан меттан хьехархо, Тарамова Л. М.

Лаккхара квалификацин категори йолуш 18 хьехархо ву, хьалхарчу категорица 16 ву^[7].

• Соьлжа-ГӀалин мэрин грант схьаэцна: 5-чу «б» классан дешархо Эбзаев Магомедас а, 6-чу «б» классан дешархо Дашаева Яхитас а, 9-чу «в» классан дешархо Сусуркаева Ясминас а, 8-чу «в» классан дешархо Гайрбеков Магомедас а, 11-чу «в» классан дешархо Абдулкадыров Исламас а;
• 2022-чу шарна йукъарадешаран дикалла лакхайаккхарехь Нохчийн Республикин йукъардешаран организацеша динчу дакъа гайтаран рейтингехь 18-чу меттехь;
• Российн Федерацин дешаран министерствос 2022-чу шарахь хьехарехь баьхначу тоьллачу хьехархошна совгӀаташ луш дӀайаьхьначу конкурсехь толамхо йу ингалсан меттан хьехархо Китаева Гайсановна Таисияс^[8];
• Российн дешаран министерствос дӀайаьхьначу къовсамехь толам баьккхинарг, 2024-чу шарахь хьехарехь кхиамаш бахарна тоьллачу хьехархошна совгӀаташ даларна — Джамалдинов Аслан Мовлдиевичас, физкультуран хьехархо;
• Учи.ру платформехь дӀайаьхьначу онлайн математикийн олимпиадехь толамхой;
• FCF-MMA версица Дуьненайукъара турнирехь 3-гӀа меттиг йаккхина— 5-чу «В» классан дешархо Дукузов Ӏабдул-Халидас;
• Дуьненайукъара ментальни арифметикан чемпионат «Нохчийчоьнан кубок»: дуьненайукъара тӀегӀан — 1-ра меттиг, 1-чу «В» классан дешархо Актемирова Алимас а, 5-чу «В» классан дешархо Мусостов Магомедас а^[9];
• Uchi.ru платформехь дӀаяьхьначу онлайн математикийн олимпиадехь толамхой;
• Краснодарехь латаран Йерригроссин турнирехь 1-ра меттиг — 9-чу «б» классан дешархочо, Вакалишев Даурбекас;
• Соьлжа-ГӀалин мэрин грант схьаэцна 9-10 классийн дешархоша: Музаев Адама а, Адкадиев Магомеда а, Адаев Хамзата а;
• «Бозбуунчаллин Ӏа» цӀе йолчу гӀалин берийн суртдилларан къовсамехь 3-гӀа меттиг — 1-чу «б» классан дешархочо Мясоедова Полинас;
• 2-4 классийн дешархошна йукъахь «Самукъане старташ» Йерригроссин фестивалан муниципальни этапехь 3-гӀа меттиг;
• Баскетболан къийсадаларийн кӀоштан этапехь 3-гӀа меттиг — 9-11 классийн дешархой;
• «Лермонтовн ткъе ворхӀ шо дара» поэма тоьлла видеоешаран конкурсехь 1-ра меттиг — 9-чу «б» классан дешархо, Муцуева Жарадатас;
• «Ломоносов» цӀе йолчу Йерригроссин школийн олимпиадан психологин декъехь къасторан туран совгӀатхо — 11 «А» классан дешархо Дашаева Маринас;
• «Вайн халкъан синмехаллин-оьздангаллин культура» цӀе йолчу гӀалин сочиненийн конкурсехь 1-ра меттиг — 9-чу «б» классан дешархо Муцуева Жарадатас;
• 2019 шарахь Нохчийчоьнан первенствехь шахматех кӀенташна а, зудаберашна а йукъахь: 1-ра меттиг — дешархо Межиев Абубакар, 3-гӀа меттиг — дешархой Эбзаев Магомедас а, Хасиева Иманас а, Эбзаева Иманас а;
• Ненан денна лерина исбаьхьаллин гимнастикехь дӀайаьхьначу гӀалин хелхаран къовсамехь 1-ра меттиг — 2-чу классан «б» дешархочо Алхастова Аминас.

• Мохьмад Ташухаджиев;

• Йуккъера йукъарадешаран № 39 йолу Айдамировн Р. А. цӀарах ишкол;
• № 60 йолу ишкол;
• Йуккъера йукъарадешаран № 18 йолу ишкол;
• Йуккъера йукъарадешаран № 53 йолу ишкол;
• № 7 йолу ишкол;
• № 34 йолу ишкол.