Ахьмадан кӀоштан берийн кхолламаллин цӀа

Берашна тӀетоьхна дешаран хьукумат кхоьллина 2002 шеран 1 сентябрехь^[2].

Берийн исбаьхьаллин цӀийно дешаран гӀуллакхаш дӀахьо тӀетохаран дешаран муниципальни бюджетан хьукумат «Соьлжин берийн кхолламаллин цӀа Ахьмадан кӀошт» буха тӀехь, иштта йукъара дешаран хьукуматашкахь: № 8 йолу ишкол (Соьлжа-ГӀала), № 56 йолу П. П. Балюкан цӀарах ишкол, № 15 йолу ишкол, № 60 йолу ишкол, № 38 йолу ишкол, № 36 йолу ишкол, № 3 йолу гимнази, Йуккъера йукъарадешаран № 18 йолу ишкол, Берийн исбаьхьаллин № 1 йолу ишкол^[3].

Ахьмадан кӀоштан берийн кхолламаллин цӀа Соьлжа-ГӀалара кхоьллинарг йу Соьлжа-ГӀалин мэрин дешаран урхалла^[1].

ТӀетохаран дешаран муниципальни бюджетан хьукумат «Ахьмадан кӀоштан берийн кхолламаллин цӀа Соьлжа-ГӀалара» урхалла деш ду «Российн Федерацехь дешарх федеральни законца а, хьукуматийн уставца а нийса а догӀуш. Дешар (Ӏамор) дӀахьош долу меттанаш: оьрсийн. Хьукуматехь вовшахтуху уггаре а хьалха 5 шарера 18 шаре кхаччалц хенаш долчу берашца болх. 2024 шарахь доьшуш вара 5-9 шераш долу — 1328 стаг а, 10-14 шераш долу —1416 стаг а, 15-17 шераш долу — 458 стаг а^[3].

Берийн кхоллараллин цӀа шен болх дӀахьо 5 декъехь:

• исбаьхьаллин ориентаци йар;
• социальни а, гуманитарни а ориентаци;
• физкультуран а, спортан а ориентаци йар;
• Ӏаламан Ӏилманан ориентаци;
• техникан ориентаци^[4].

Хьукумато кхочушйо кхин а йукъара кхиаран дешаран программаш:

• Исбаьхьаллин программаш (1 шаре кхаччалц);
• Технически программаш (1 шаре кхаччалц);
• Ӏаламан Ӏилманан программаш (1 шаре кхаччалц);
• Социалан а, гуманитаран а программаш (1 шаре кхаччалц);
• Физкультуран а, спортан а программаш (1 шаре кхаччалц)^[4].

Исбаьхьаллин агӀонан гурашкахь берийн кхоллараллин цӀан хьехархоша хӀокху цхьаьнакхетараллашкахь болх дӀахьо:

• Исбаьхьаллин искусство «Акварель»;
• Хореографин студи «Малика»;
• «Хелхаран студи»;
• Вокал «Созвезди»;
• Исбаьхьаллин искусство «Беснийн догӀанан дуьне»;
• «Мухкаршна лерина хореографи»;
• Театран студи йу;
• Прикладни «ЧӀогӀа говза куьйгаш»;
• Лаборатори «Куьйган говзалла. Сан схьадовлар»;
• «Проектированин а, гӀишлошъйаран а бух» лаборатори.

Социалан а, гуманитаран а агӀор:

• «Исламан серло»;
• Къона некъан инспекторш «Светофор».

Ӏаламан Ӏилманашкахь:

• Математикийн клуб «Сигма»;
• «English time»;
• «Къона биолог»;
• Ненан мотт хаар;
• Оьрсийн мотт;
• Математикийн Олимп;
• Грамотейка.

Технически агӀор хьаьжча:

• «Робототехника» лаборатори;
• «Инженерни ойлайар» лаборатори;
• Лаборатори «Мультимедиан студи».

Физкультуран а, спортан а агӀор:

• «Шахматийн клуб» лаборатори;
• Шашкаш йу.

ЗаьӀапхой болу дешархой — 5^[3]. ХӀора шарахь 3600 сов бер доьшу цу хьукуматехь^[2].

• Дешаран шо дӀадолало 1 сентябрехь, чекхдолу 31 майхь;
• Хьукуматехь берийн урокаш дӀахьо кӀиранах 6 дийнахь;
• Клубаша болх бо 2 сменехь: 1-ра смена — 9:00 сахьт даьлча дуьйна а, 2-гӀа смена 14:00 сахьт даьлча дуьйна а;
• Занятеш дӀайахьаран хан: 40 минот^[5].

2024 шарахь хьехархойн коллективан терахь ду — 28, царех: очни хьехархойн коллектив — 16 а, арахьара заочно болх беш болу хьехархойн — 11 а, лакхара квалификацин категори йолуш — 3 хьехархо а, хьалхарчу категорица — 2 а, лаккхара дешар долуш — 25 хьехархо а, 20 шарахь сов хьехархочун стаж йолуш —1 хьехархо а^[3].

«Россин Федерацин дешаран декъехь сийлахь белхахо» (Россин Федерацин дешаран а, Ӏилманан а министерствон 16.12.2016 шеран № 991 к/н йолу орден) — Исапаева М. Х. «Россин Федерацин хьакъволу белхахо дешаран декъехь» (Россин дешаран а, Ӏилманан а министерствон 05.10.2023 шеран № 339/н приказ), Нохчийн Республикин культурин хьакъволу белхахо (Нохчийн Республикин Куьйгалхочун указ № 252)^[6].

Директор тӀетохаран дешаран муниципальни бюджетан хьукумат «Ахьмадан кӀоштан берийн кхолламаллин цӀа»: Мадинат Хусаиновна Исапан йоӀ.

• 2017-чу шарахь Нохчийн Республикан Куьйгалхочун совгӀат дешаран декъехь делира М. М. Аюбована тӀетоьхна дешаран организацийн берийн кружокийн тоьлла куьйгалхо санна^[7];
• «Дешар» къоман проектан президентан совгӀатан лауреат — М. Х. Исапаева^[2];
• 2021 шарахь Нохчийн Республикин Куьйгалхочун дешаран декъехь совгӀат делира М. Р. Орсханована тӀетоьхна дешаран организацешна берийн кружокийн тоьлла куьйгалхо санна^[8];
• 2022-чу шарахь дешаран декъехь Нохчийчоьнан Куьйгалхочун совгӀат делира Л. С. А. Солтаханована тӀетоьхна дешаран организацийн берийн кружокийн тоьлла куьйгалхо санна;
• Йерригроссин конкурсан толамхо «Кхузахь вай деха!» «Видеоклип» номинацехь — дешархо Бушуев Рашид (2023 шо)^[9];
• Йерригроссин 1-чу дуккха а жанрийн фестиваль-конкурсан «Хелхар, Кавказ!» Нальчикехь толам баьккхира хореографин ансамбло^[10];
• 55-гӀа дуьненайукъара «ПохӀманийн дашо меттигаш» конкурсан гран-при йаьккхина «Малика» ансамбло 2023 шарахь, ДегӀастанехь^[11].

2024-чу шарахь ДДТ-н бух тӀехь кхоьллина «Сан схьадовлар» музей, культурин тӀаьхье ларъйар а, денъйар а Ӏалашонца. Музейн профиль этнографин йу. Экспозици: «Дечиган поднар» а, «Шира цӀийнан пхьегӀаш» а, «Шира музыкан гӀирсаш» а, «Шира нохчийн чоьхьара хӀуманаш» а. Дерриге а Ӏалашдаран меттигаш 50 йу^[12].

Асланбекова Раяна иллиалархо а, хьалхарчу каналехь «Аз — бераш» телепередачийн декъашхо а йара.