Берийн исбаьхьаллин № 1 йолу ишкол (Соьлжа-ГӀала)

Кхоьллина 1959 шарахь дешархоша исбаьхьаллин дешар ло, эстетически Ӏамор а, исбаьхьаллин искусствоца уьйр хиларца стеган синмехаллаш а, оьздангалла а кхиор а. Ишколо кечдо похӀма долу бераш исбаьхьаллин искусствон декъехь говзаллин дешаран программаш кхочушъйеш йолчу дешаран учрежденешка дӀаэца^[1].

Исбаьхьаллин ишколан хьалхара директор вара Земсков Родион Александрович (1959—1995 шерашкахь)^[1].

Ишколан йуьххьехь хилла хӀара хьехархой:

• Радченко Б. Г.;
• Григорьев В. С.;
• Пётр В. М.;
• Петров И. Н.;
• Ливн В. В.;
• Измайлов В. Н.;
• Царицынский Л. И.;
• Янаков Г. Ю^[1].

Шерашкахь ишколехь хьоьхуш хилла хӀара хӀуманаш:

• Закриев Магомед,
• Воцаев Магомед;
• Богатырев Геннадий;
• Усаев Асламбек;
• Зина Бекова;
• Тимченко Андрей^[1].

1985-чу шарахь нохчийн суртдиллархо Закриев Магомед, № 1 йолу берийн исбаьхьаллин ишколин суьйренан отделени чекхъйаьккхинчул тӀаьхьа, БуритӀе исбаьхьаллин училище деша вахара, цул тӀаьхьа № 1 йолчу берийн исбаьхьаллин ишколе куьйгалхо даржехь йухавоьрзу. Закриевс ишколин директоран даржехь болх бира 1994 шо кхаччалц^[1].

Нохчийн Республикехь тӀеман операцеш дӀахьочу хенахь ишкол йохийра (ишколан гӀишло йара В. В. Путинан проспект а, Х. А. Исаевн царахь проспект а вовшахкхеттачу меттехь, «Берийн дуьне» туьканан хиллачу гӀишлонна дуьхьал)^[1].

2002-чу шарахь болх бан йолаqелла школа. Соьлж—ГӀалин «Берийн № 1 йолу исбаьхьаллин ишкол» меттахӀотторан йуьхьехь вара Закриев Махьмуд а, Цумаев Ризван Султанович а (директор 2002—2020 шерашкахь). ТӀеман гӀуллакхаш хиллехь а, ишколехь ларйина шен библиотекин запас, иза дешархошна а, хьехархошна а йу ишколин библиотекехь^[1].

Дерриге а дешархойн терахь 2023 шарахь — 130 стаг . Хенаш 7 шарера 16 шаре кхаччалц. Йуьхьанцара а, тӀетоьхна а йукъара дешаран программаш: тӀетоьхна говзаллин хьалхара (исбаьхьаллин искусствон декъехь йолу программа: «Суртдиллар») — 5 шо ткъа тӀетоьхна йукъара кхиаран (исбаьхьаллин искусствон декъехь программа: «Профориентаци») — 1—2 шо. «Профориентаци» — 35 дешархо а, «Суртдиллар» — 95 дешархо а^[2].

«Профориентаци» чохь йолу предметаш:

• композицин хӀоттам;
• суртдилар;
• сурт.

«Суртдилларехь» предметаш:

• композицин хӀоттам;
• сурт;
• суртдилар;
• искусствох лаьцна къамел до;
• исбаьхьаллин искусствон истори;
• графика;
• пленэр;
• лелош йолу композици^[2].

Ишкол болх беш йу 6 дийнахь белхан кӀиранан графикца, дешаран процесс 2 (3) сменехь вовшахтоьхна. Урокан хан: 40 минот. «Искусствох лаьцна къамелаш» а, «Исбаьхьаллин искусствон истори» а предметаш йоцург: 60 минот.

2023-чу шарна лерина профилехь лакхарчу дешаран заведенешка а, йуккъерчу дешаран заведенешка а тӀеэцначу нехан терахь ду 4 стаг: Москохара архитектуран институт (пачхьалкахн академи) (суртдиллар), А. Н. Косыгин цӀарах Россин пачхьалкхан университет, В. А. Татаевн цӀарах йолу Нохчийн пачхьалкхан культуран а, исбаьхьаллин а колледж (суртадиллар).

1-чу берийн исбаьхьаллин ишколин дешархой кест-кеста культурин экскурсешка боьлху, культурин барамашкахь дакъалоцу:

• Петарбух, «Александр Невский — Петр гӀалин покровитель ву» маршрут — 33 декъашхо;
• Москох, «Имперски маршрут» программа;
• Петарбух, «Сан Росси — Петран гала» маршрут — 20 декъашхо;
• Москох, II Дуьненайукъара берийн культурин форум — 2 декъашхо;
• Дуьненайукъара кегийрхойн фестиваль 2024, федералан территори «Сириус» — 1 декъашхо.

Ишколан директор — Батаева Таиса Саидовна.

Хьехархойн терахь, шайна дeкъахь совместительшца а, 2023-чу шарахь: лаккхара квалификаци — 2 а, хьалхара квалификаци — 1 а.

2024-чу шарахь ишколан сайта тӀехь хьехархой а, Ӏамош йолу предметаш а:

• Сарлапова Аминат Шамсуди йоӀ (сурт а, суртдиллар а, станковин композици а, исбаьхьаллин искусствон истори а);
• Кадиева Макка Асхатан йоӀ (сурт а, суртдиллар а, станковин композици а, исбаьхьаллин искусствон истори а, факультативни предмет а);
• Гаврилова Анна Николаевна (суртд а, суртдиллар а, мольбертан композици а, исбаьхьаллин искусствон истори а);

• Тайсумова Тамара Зайнабдин йоӀ (сурт а, суртдиллар а, прикладни композици а, станковин композици а, исбаьхьаллин искусствон истори а);
• Закриев Магомед Хьамид воӀ (сурт а, суртдиллар а);
• Батаева Танзила Исан йоӀ;
• Чокаева Сайд-Магомед Сайд-Хасан йоӀ (сурт а, суртдиллар а, станковин композици а, прикладни композици а, исбаьхьаллин искусствон истори а);
• Зубайраева Аминат Алхузуран йоӀ (сурт а, суртдиллар а, мольбертан композици а, исбаьхьаллин искусствон истори а);
• Абитаева Мадина Ризван йоӀ (сурт а, суртдиллар а, искусствох лаьцна къамел а, станковин композици а)^[1].

1-чу берийн исбаьхьаллин ишколин хьехархочо Тайсумова Тамарас дакъалецира Йерригроссин пленэрехь «Валдай капля», И. Е. Репинан цӀарахчу Академически Дачин территори тӀехь.

• Гран-при «Исбаьхьаллин искусство» номинацехь, дешархо Букаева Ӏайшат, IX регионашна йукъара шарахь дӀахьо берийн исбаьхьаллин конкурс, Соьлжа-ГӀала, 2022 шо^[3];
• Соьлжа-ГӀалин денна лерина берийн исбаьхьаллин республикан конкурсехь гран-при йаьккхина дешархочо Якуба Дарьяс, 2023 шо^[4];
• 1-ра лауреат «Суртдиллар» номинацехь, дешархо Межидов Зелимхан, VII Дуьненайукъара кхоллараллин къовсам «Галактикин бераш», 2020 шо;
• 1-чу даржехь лауреат «Сурт» номинацехь, дешархо Алаудинова Марьям, III схьайиллина Йерригроссин кхоллараллин конкурс «Декоративни суртдиллар. Контрастан басарш» 2020 шо;
• «Суртдиллар» номинацехь 1-чу даржан лауреат, дешархо Иванова Арина, III Дуьненайукъара анималистическин исбаьхьаллин кхоллараллин конкурс «Акхаройн дуьненахь», 2020 шо;
• «Суртдиллар» номинацехь 1-чу даржан лауреат, студентка Арсакаева Самира, II Дуьненайукъара кхоллараллин конкурс «Зезагаш суртдилларехь», 2020 шо;
• «Суртдиллар» номинацехь 1-чу даржан лауреат, Хачукаева Хаптан дешархо, II Дуьненайукъара кхоллараллин конкурс «Времена года. Гуьйре», 2020 шо;
• 1-чу даржан лауреат, Бисултанова Селиман студентка , II Дуьненайукъара монохромни суртдилларехь кхоллараллин конкурс «Гризайль. Натюрморт», 2020 шо;
• «Сурт» номинацехь 1-чу даржан лауреат, Юсупова Амина, III дуьненайукъара кхоллараллин къовсам.