Башха (коррекцин) йукъарадешаран ишкол-интернат къорачаьна а, вон хезачарна а (Соьлжа-ГӀала)
Башха (коррекцин) йукъарадешаран ишкол-интернат къорачаьна а, вон хезачарна а (Соьлжа-ГӀала) (оьрс. Специальная (коррекционная) общеобразовательная школа-интернат для глухих и слабослышащих (Грозный)) — Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан бюджетан дешаран хьукумат[1].
Ишкол-интернат — уггаре йоккха дешаран объект йу, цуьнан аналог йац Къилбаседа Кавказан федеральни округехь (КъКФО)[2].
Истори
Ишкол кхоьллина 1936 шарахь[3][4].
Ишкол-интернатан гӀишло болх бан йолаелла 2008-чу шарахь.
2014-чу шарахь схьайиллина керла ишкол гӀишло, 60 меттигна лерина, иштта меттахӀиттийна шира ишколан гӀишлош, кхузаманан гӀирсашца кечйина[5].
Ишкол-интернатан керла гӀишло сийлахь схьайеллар хилира 2021-чу шарахь[2]
«ХӀара шен тайпанехь дуьххьарлера хьукумат йу. Коьртачу декъана, хӀинццалц и тайпа бераш цӀахь Ӏамош дара; цу тайпа леррина хьукуматаш йацара тхан», — аьлла Соьлжа-ГӀалин «Башха (коррекцин) йукъарадешаран ишкол-интернат къорачаьна а, вон хезачарна а» пачхьалкхан бюджетан дешаран хьукуматин директор хиллачу Зубхаджиева Айнас, «Таханалера Нохчийн Республика»[2].
Кхоьллинарг йу — Нохчийн Республикин дешаран а, Ӏилманан а министерство[1].
Дешар
2022—2023 дешаран шо чекхдолуш дешархойн терахь ду — 265 стаг а, царех 14 стаг хьекъалца заьӀапхо ву а, ткъа 57 стаг ву кохлеаран импланташ (КИ) йина. Дешархойн хенаш 6,6 шарера 19 шаре кхаччалц йу. Классийн терахь ду 37. Йуьхьанцарчу ишколехь — 131 стаг (17 класс) а, йуьхьанцарчу ишколехь — 136 стаг (21 класс) а. Интернатехь вехаш ву — 170 стаг. 33 дешархочо «4» оценкаш йоху, цхьа а отличник вац. 2022—2023 дешаран шо чекхдолуш выпускникийн терахь: 25 стаг.
Дешархойн контингент хезаш хиларан хьоле хьаьжжина: хала хезаш а, лерса доцуш а, лерса доцуш КИ дӀайаьлча.
Занятеш цхьана сменехь дӀахьо. ШолгӀачу сменехь — ша-шена Ӏамор, кружокехь болх бар.
Ишкол-интернат шина гӀаттан П-кепара гӀишло йу: цхьана флигелехь йу набарна чоьнаш (3- а, 4- а маьнги тӀехь), вукхунна — кхачанан блок а, спортивни зал а, ткъа йуккъера дакъа — классан чоьнаш. 26 класс йу звукоусилительни гӀирсашца кечйина (VERBOTON-VT — 62 — 5 классаш а, VERBOTON-VT — 62 кохл. — 1 класс, SUVAG CT10 — 10 классаш а, CONNEVANS — 1 класс а, ATU-30 — 4 классаш а).
Кхочушйина йукъара дешаран программаш:
- Гуш доцчу дешархошна Йуьхьанцарчу йукъарадешаран (ЙуЙуД) адаптированни дешаран программа (21 дешархо);
- Хезаш галбевллачу дешархошна лерина йуьхьанцарчу йукъардешаран адаптированни дешаран программа (ЙуЙуАДП) (110 дешархо);
- Гуш доцчу дешархошна йукъара дешаран коьрта дешаран АООП (58 дешархо);
- Хезаш боцучу а, тӀаьхьа лергаш доцучу а дешархойн йуьхьанцара йукъара дешаран АООП (78 дешархо);
- АООП хьекъалан тӀаьхьадисиначу дешархошна (хьекъалан заьӀапалла) (1-ра вариант) (4 дешархо);
- АООП хьекъалан тӀаьхьадисиначу дешархошна (хьекъалан заьӀапалла) (1-ра вариант) (3 дешархо).
Дешаран кеп: очно. Хьехаран меттанаш: оьрсийн а, нохчийн а[6].
Кхузахь 32 дешаран кабинеташ йу, шайна йукъахь: 18 ладогӀаран белхан кабинет а, 1 — математика а, 1 — физика а, 1 — хими а; 1 — биологи; 1 — дахаран кхерамзалла бух а, 1 — географи а; 1 — истори а; 1 — обществознани а; 1 — информатика а; 1 — кхечу къаьмнийн мотт а; 1 — оьрсийн мотт а, литература а; 1 — СБО а; 1 — логопед а, 1 — ловзаран чоь а, 1 — ритмика а; 1 — дешаран мастерскойш (пхьарийн а, пхьегӀийн а, тегарийн а) а, 1 — аудитори а, 2 — майданаш а, 1 — ловзаран чоь а, 1 — спортивни зал а, 1 — актови зал а, 1 — тренажерни зал а, 1 — сенсорни чоь а; 1 — музыкин а, ритман а урокаш а, 3 — клубехь болх бар а, 1 — дарбанан чоь а, изоляторан чоь а, гигиенан чоьнаш а йолуш медицинан кабинет а, 1 — психолог а, 1 — столови а, 1 — теплица а, 1 — библиотека а.
Дешархошна Ӏамор лакхарчу тӀегӀанехь хилийтархьама, ишколехь кхоьллина предметни методически цхьаьнакхетараллаш (МЦ):
- гуманитарни Ӏилманаш;
- Ӏаламдовзаран;
- йуьхьанцарчу классийн хьехархой;
- дефектологаш (лерса доцчу нехан хьехархой);
- кхетош-кхиоран белхахой;
- классан хьехархой;
- тӀетоьхна дешаран хьехархой.
ТӀетоьхна дешар. Кружокаш цӀераш:
- «Ландшафтан дизайн»;
- «Ораматаш кхиор»;
- «Тхэквондо»;
- «Шахматаш»;
- «Стоьлан теннис»;
- «Шашкаш»;
- «Жестови илли»;
- «Хореографи»;
- «ПхьегӀийн гӀуллакх»;
- «Зезагийн фантазеш»;
- «Самукъане зезагаш»;
- «Говза куьйгаш»;
- «Со пурнхо ву»;
- «Исламан динан азбука»;
- «Робототехника»;
- «Пхьарийн болх».
Леррина кхетош-кхиоран белхахой — дефектологаш а, логопедаш а, психологаш — кечбар а, нисбаран а болх школехь дешаран а, нисбаран а, кхетош-кхиоран а белхан цхьа процесс йу[2].
Хьехархойн коллектив
- 2022-2023-чу дешаран шарахь ерриг а хьехархойн коллектив — 196 стаг.
- Россин Федерацин (РФ) йукъара дешаран сийлахь белхахо — 15;
- «Россин Федерацин дешаран а, Ӏилманан а министерствон Сийлаллин грамота» — 9;
- «Нохчийн Республикин дешаран а, Ӏилманан а министерствон (ЦР) Сийлаллин грамота» — 23;
- Дефектолог хьехархо — 4;
- Дешаран психолог — 8;
- Кхетош-кхиоран белхахо — 16 шо;
- Лаккхара категори йолу хьехархо — 3 а, хьалхарчу категорица — 21 а.
Директор:
- Хашумова Ӏайшат Висарбековна — Нохчийчоьнан куьйгалхочун сийлаллин билгало «Къинхьегаман къастамна» (2015 шо) а, Нохчийчоьнан куьйгалхочун сийлаллин кехат (2010 шо) а; «Россин Федерацин йукъардешаран сийлахь белхахо» (2016 шо) а.
Заместители директора:
- Абубакарова Лаюса Супиян йоӀ;
- Ешуркаева Хадижат Висарбекан йоӀ — «Россин Федерацин сийлахь белхахо»;
- Саламова Зарема Абусултанан йоӀ — «Россин Федерацин сийлахь белхахо», Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота (2013 шо), Нохчийн Республикан парламентан Республикан кхеташонан председатель (2013 шо), Нохчийчоьнан куьйгалхочун (2013 шо);
- Яхъяева Дагмара Абуезидан йоӀ — «Россин Федерацин сийлахь белхахо», Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота;
- Калгин Руслан Салмерзан воӀ;
- Ибрагимов Мансур Ахмедан воӀ;
- Бексултанов Рамзан Умаран воӀ.
Йуьхьанцарчу классийн хьехархой:
- Абдулхамидова Хеда Саид-Рахманан йоӀ;
- Веригова Петимат Ромазанан йоӀ — Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота (2016 шо, 2018 шо);
- Габаева Аминат Абдуллан йоӀ;
- Гаштигова Айшат Баудинан йоӀ — Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота (2016 шо, 2018 шо);
- Заудинова Аминат Исан йоӀ — Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота (2019 шо);
- Закраилов Ширвани Зайндин воӀ;
- Межидова Амина Вахан йоӀ — Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота (2018 шо);
- Солсаева Марьям Имранан йоӀ;
- Хаджиева Макка Ибрагиман йоӀ;
- Чалаева Зинаида Шоипан йоӀ — Нохчийн Республикан куьйгалхочун а, правительствон а администрацин Сийлаллин грамота (2018 шо);
- Чутаева Имани Зайндин йоӀ —Нохчийн Республикан куьйгалхочун а, правительствон а администрацин Сийлаллин грамота (2018 шо);
- Шошаева Мадина Янулан йоӀ — Россин Федерацин дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота;
- Янгулбаева Луиза Рамзанан йоӀ.
Хьехархой:
- Абдулкаримова Петимат Бадруданан йоӀ;
- Алимхаджиева Марха Мусан йоӀ;
- Алимхаджиева Элиза Муссан йоӀ;
- Апаев Ибрагим Вахан воӀ;
- Арабиева Мадина Пахрудинан йоӀ — оьрсийн мотт а, оьрсийн литература а;
- Атабиева Зарина Ризванан йоӀ;
- Баймырзаева Зулай Усенан йоӀ;
- Байсултанова Петимат Шаранин йоӀ;
- Байсултанова Хава Шаранин йоӀ;
- Бачаева Эльза Сайдан йоӀ — алгебра а, геометри а;
- Вахаригова Хава Шарасудинан йоӀ;
- Гадаева Анжела Джамалан йоӀ;
- Гадаева Хабира Джамалан йоӀ;
- Газбекова Элита Рустаман йоӀ;
- Дадашева Зарган Салаудинан йоӀ;
- Дадашева Зарема Магомедан йоӀ;
- Далтагов Ислам Эльсин йоӀ;
- Даудова Аза Джеман йоӀ — оьрсийн мотт а, оьрсийн литература а;
- Дикаева Имани Муслиман йоӀ;
- Довлетгиреева Седа Исан йоӀ;
- Дугаев Адам Вахан воӀ — биологи;
- Ешуркаева Залина Юнусан йоӀ;
- Ибрагимова Марха Аслана йоӀ;
- Исаев Иса Ваха-Хажин воӀ;
- Ислангериева Айшат Рамзанан йоӀ — математика;
- Карнаева Марина Исан йоӀ — Нохчийн Республикан куьйгалхочун а, правительствон а администрацин Сийлаллин грамота;
- Катаева Элита Магомедан йоӀ — оьрсийн мотт а, оьрсийн литература а;
- Каталова Петимат Аюбан йоӀ;
- Магомадова Зулихан Арбин йоӀ;
- Магомадова Лиза Хусайн йоӀ;
- Матаева Галина Анатольевна;
- Матыева Линда Шамунан йоӀ;
- Мусаев Билал Хизиран воӀ;
- Мусаев Исрапил Исан воӀ;
- Мустафаева Хадият Кумитан йоӀ;
- Мутаева Седа Рамзанан йоӀ;
- Назаева Фатима Магомедан йоӀ;
- Нанаева Хеда Хасанан йоӀ — Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота (2013 шо) и Россин Федерацин дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота (2017 шо);
- Нурмагомаева Раиса Солтанан йоӀ — «Россин Федерацин дешаран секторан сийлахь белхахо» (2013 шо);
- Саралиева Тереза Ахъядан йоӀ;
- Сутаев Нажмудин Хаважин воӀ;
- Текиева Шахадат Висадин йоӀ;
- Ферзаули Фатима Султанан йоӀ — Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота (2018 шо);
- Хамзаева Хеда Махмадан йоӀ;
- Хамуратов Халид Магомедан воӀ;
- Хасиханова Эйза Лом-Алин йоӀ — Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота (2019 шо);
- Хучаева Малика Самин йоӀ — Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота (2019 шо);
- Цулаев Ахмет Дугун воӀ — физически культура а, «Россин Федерацин дешаран секторан сийлахь белхахо»" (2017 шо);
- Чучаев Муслим Мухитан воӀ — физически культура;
- Шидаева Малика Бокрин йоӀ;
- Шимильханова Лариса Султанан йоӀ — оьрсийн мотт а, оьрсийн литература а, «Россин Федерацин дешаран секторан сийлахь белхахо» (2016 шо);
- Элипханов Юсуп Султанан воӀ;
- Элипханова Милана Супиян йоӀ — Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота (2017 шо);
- Эрзбиева Малика Элимсолтан йоӀ ;
- Юнусова Айзан Хизиран йоӀ — Нохчийн Республикан дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлаллин грамота;
- Юнусова Мадина Овхан йоӀ;
- Юсупова Совдат Висарбекан йоӀ — хими а, «Россин Федерацин дешаран секторан сийлахь белхахо» (2017 шо);
- Юсупова Хадижат Хасмагомедан йоӀ — оьрсийн мотт а, оьрсийн литература а[7].
Рейтингаш, толамаш а, совгӀаташ а
Берийн а, кегийрхойн а кхоллараллин Йерригроссин йоккха фестиваль, цу йукъахь заьӀап берашна лерина (2024 шо):
- 13-17 шераш долчу хенан категорехь «Поэтически исбаьхьаллин произведенеш» субноминацехь, «Литературни кхолларалла, цу йукъахь юьхьанцархойн кхочушдаран говзалла» номинацехь толам баьккхинарг ву 9-чу «б» классан дешархо Товсултанов ИсмаьӀал;
- «Литературни кхолларалла, цу йукъахь декламаторийн кхочушдаран говзалла» номинацехь 2-чу даржан диплом — 8-чу «Б» классан дешархо Дукаев Абубакар;
- Кхоллараллин агӀор толамхо «Гайтаман» субноминаци «Станкови композици» хенан категори чохь 7-12 шераш" — 5-чу «Г» классан дешархо Аюбова Хадиже.
ЗаьӀапхошна а, заьӀапхошна а йукъахь говзаллин говзаллин X-гӀа регионан чемпионат «Абилимпиада» (2024 шо):
- 1-ра меттиг — 7-чу «а» классан дешархо Султанова Ясмина;
- 2-гӀа меттиг — 7-чу «б» классан дешархочунна Солтаханова Иман;
- 3-гӀа меттиг — Эльдерханова Асет.
2-гӀа меттиг «Робототехника» номинацехь, республикин «INGENIUM — 2018» конкурсехь — дешархоша Магамадов Малик а, Магамаев Магомед а, Касаев Малик а (2018 шо).
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Подведомственные организации. Министерство образования и науки Чеченской Республики (2024). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 7 сентябрь.
- ↑ 1 2 3 4 В Грозном открылась школа для детей с нарушением интеллекта. «Чеченская Республика Сегодня» (2021 шеран 18 август). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 7 сентябрь.
- ↑ Школа – интернат для слепых и слабовидящих Грозного отметила свой юбилей – 80 лет со дня основания. grozny.tv (2016 шеран 22 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 7 сентябрь.
- ↑ Грозненская школа – интернат для слепых и слабовидящих отметила свой юбилей. «Чеченская Республика Сегодня» (2016 шеран 23 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 7 сентябрь.
- ↑ В Грозном открыли новый корпус коррекционной школы для слабослышащих детей. «Аргументы и Факты» (2014 шеран 30 декабрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 7 сентябрь.
- ↑ О реализуемых основных и дополнительных образовательных программах. oshigs.educhr.ru (2024). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 7 сентябрь.
- ↑ Педагогический состав. oshigs.educhr.ru (2024). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 7 сентябрь.
Хьажоргаш
- В школе-интернате для глухих и слабослышащих детей отметили Международный день глухих. grozny-inform.
- Айна Зубхаджиева: Мы убеждаемся в том, что диагноз «умственно отсталый» лечится. grozny-inform.
- В Грозном отметили Международный день инвалидов. chechnyatoday.com.
- В школе-интернате для глухих и слабослышащих детей отметили Международный день глухих. grozny-inform.
- Взгляд изнутри: коррекционная школа-интернат в Грозном. vesti095.ru.