Берийн исбаьхьаллин ишкол (Гуьмсе)

Хьукумат кхоьллина Нохчийн Республикин Гуьмсан кӀоштан администрацин куьйгалхочун 2009-чу шеран 3-чу ноябрехь № 748 йолчу омран буха тӀехь^[1].

Берийн исбаьхьаллин ишкол гӀишлонна 2009 шарахь дуьйна баккхий ремонташ ца йина^[2].

Берийн исбаьхьаллин ишкол хӀокху адресца йу: Гуьмсе, Ватутина урам, 43 — Гуьмсан муниципалан кӀоштан «Централизованни библиотекин система» йолчу цхьана гӀишлон чохь. Хьалхарчу гӀат тӀехь берийн исбаьхьаллин ишкол йу, шолгӀачу гӀат тӀехь библиотека йу^[1].

Кхоьллинарг — Нохчийн Республикин культуран министерство. ГӀишлонан долахо: муниципалан автономин культуран учреждени «Культурни а, садаӀаран а центр»^[3].

Ишколехь кхочушъйеш йу кхин а йукъара кхиаран йукъара дешаран программаш а, кхин а говзалле кхачале хьалхара йукъара дешаран программаш а.

Йукъара дешаран говзаллин хьалхара программаш хӀокху декъехь:

• халкъан гӀирсаш (5 шо Ӏамийна);
• театран искусство (5 шо дешар);
• суртдиллар (5 шо дешар);
• хореографин кхолларалла (5 шарахь дешар);
• фортепиано (8 шо дешар).

Йукъара дешар йукъара кхиоран программаш хӀокху декъехь:

• Исбаьхьаллин искусство (4 шо дешар);
• Дечиг-пондар (4 шо дешар);
• Декоративни а, прикладни а искусство (4 шо дешар)^[3].

Ишколехь доьшуш ву 366 дешархо (2024 шеран бекарг беттан 20-чу дийнахь): 132 йуьхьанцарчу классийн бер (5-9 шо) а, 200 йуккъера классийн бер (10-14 шо) а, 34 лакхарчу классийн бер (15-17 шо) а^[3].

Хьалхара йукъара дешаран программ «Суртдиллар» — 33 дешархо а, хьалхара йукъара дешаран программ «Къоман кехатпондар» — 3 дешархо а, хьалхара йукъара дешаран программ «Хореографин кхолларалла» — 120 дешархо а, хьалхара йукъара дешаран программ «Фортепиано» — 16 дешархо а, йукъара кхиаран йукъара дешаран программ «Исбаьхьаллин искусство» — 52 дешархо а, йукъара кхиаран йукъара дешаран программ «Декоративни а, прикладни а, искусство» — 52 дешархо а, йукъара кхиаран йукъара дешаран программ дечиг пондар — 36 дешархо а^[2].

Дерриге а классийн терахь — 6 а, хелхаран классаш — 2 а^[3].

Искусствон декъехь 29.12.2012 шеран № 273 йолчу федеральни законца нийса а догӀуш, искусствон декъехь тӀетоьхначу говзаллина хьалхалерачу йукъардешаран программашка Ӏаморан Ӏалашонца бераш тӀеэцаран а, къасторан а бакъонаш.

Бераш 1-чу классе дӀаоьцу 6 шо 6 бутт дуьйна 9 шаре кхаччалц, йа 10 шарера 12 шаре кхаччалц (искусствон декъехь дешаран программин ханна хьаьжжина). ТӀеэцар берийн кхоллараллин хьуьнаршца дӀахьо, цигахь дешаран хьукумато билгалъйаьккхинчу кепехь дӀахьо хьалхара ладогӀарш а, скринингаш а, консультацеш а, интервьюш а.

ТӀеэцаран комитето тӀеоьцу абитуриентийн дай-нанойн заявкаш оханан беттан 13-чу дийнахь асаран беттан 13-чу дийнахь кхаччалц, нагахь санна меттигаш йелахь, ишколехь дӀахьо дешархой тӀетоьхна аьхкенан муьрехь хьаьттан беттан 29-чу дийнахь кхаччалц. Мукъачу даржашна тӀе таллам бар дӀахьо тӀетоьхначу талламийн жамӀашца, дешаран шо доладалле чекхдала деза — хьаьттан беттан 31-чу дийнахь тӀаьхьа ца долуш^[4].

• 7-денна лерина белхан кӀира;
• Занятеш дӀахьо: шинари-шоьтан дийнахь 9:00 сахьт даьлча 18:00 сахьт даллалц, кӀирандийнахь 10:00 сахьт даьлча 17:00 сахьт даллалц^[5].

Дерриге а хьехархойн коллектив (2024 шеран буха тӀехь) — 29, царех: лакхара хьехархойн дешар долуш — 8 а, лакхара квалификацин категори йолуш — 2 а, 30 шарахь сов хьехархочун болх бина — 1 а.

«Культура кхиорна» знак а, сийлахь цӀе «Нохчийн Республикин культурин хьакъволу белхахо» а, дуьненайукъара «Кавказан синан хазалла» конкурсан гран-при а, исбаьхьаллин а, декоративни а, прикладни а, искусствон а номинацехь, 2022 шо — Ильясова А^[6].

2-гӀа меттиг «Со хьехархо йу» республикин хьехархойн корматаллин къовсамехь — хьехархочо Асхабова Мадина Ӏабдул-Азизовнас (2021 шо).

«Нохчийн Республикин культурин хьакъволу белхахо» сийлахь цӀе а, «Культура кхиорна» знак а — Саиев Ӏумар Махмудан воӀ^[6].

Директор: Бантаев Заурбек Русланан воӀ.

• Йерригроссин конкурсан гран-при «Декоративни а, прикладни а, искусство а, исбаьхьаллин искусство а» номинацехь, Волгоград — хьехархо Ильясова Зараъ;
• «Халкъан хелхар» номинацехь Дуьненайукъара дуккха а жанрийн конкурс-фестиваль, 3-чу даржан лауреатан диплом, «Нохчийн хелхар» хореографин коллектив;
• Йерригроссин суртдиллархойн конкурсан «Ах, это замечательное лето» гран-при «Декоративни а, прикладни а, искусство» номинацехь, Волгоград — хьехархо Ильясова Зараъ;
• «Пейзаж» цӀе йолчу дуьненайукъарчу кхоллараллин къовсамехь «Исбаьхьаллин искусство» номинацехь толамхо — хьехархо Дибиров Джабраил^[7];
• Димаев Ӏумаран цӀарахчу регионашна йукъарчу «Нестареющая мелодия» конкурсехь 1-ра меттиг — Тужеев Магомед;
• «Предчувствие весны» республикин конкурсехь 1-чу стеган диплом (декоративни а, прикладни а искусство);
• «Нохчийн мотт — къоман хазна» республикански конкурсехь 2-чу даржан диплом (театральни искусство);
• Дуьненайукъара «Весенняя котовасия» конкурс (исбаьхьаллин искусство): 1-чу даржан толамхой — 11 дешархо а; 2-чу даржехь толам баьккхинарш — 3 дешархо а: 3-чу даржехь толам баьккхинарш — 3 дешархо;
• Дуьненайукъара кхоллараллин къовсам «Загадочный мир космоса» (суьрташдахар): 1-чу даржан диплом — 3 дешархо а, 2-чу даржан диплом — 1 дешархо а, 3-чу даржан диплом — 2 дешархо а;
• «Звучи, моя Родина!», межрегиональни конкурсехь 3-гӀа меттиг, дечиг пондар тӀехь гайтар;
• «Къона йешархо» кӀоштан къовсам (театран искусство): 2-гӀа меттиг — 1 дешархо а, 3-гӀа меттиг — 1 дешархо а;
• Дуьненайукъара конкурс «Цветы в живописи» (живопись): 1-чу даржан диплом — 4 дешархо а, 2-чу даржан диплом — 3 дешархо а, 3-чу даржан диплом — 3 дешархо а;
• Дуьненайукъара «Вдохновени» конкурс (театран искусство, халкъан инструменташ): 1-ра меттиг — 3 дешархо;
• Дуьненайукъара «Крылья таланта» конкурс (театран искусство а, халкъан гӀирсаш а): 1-ра меттиг — 3 дешархо;
• Дуьненайукъара конкурс, ренессанс, «Пейзажан йовха басарш» (суртдиллар): 1-ра меттиг — 6 дешархо а, 2-гӀа меттиг — 2 дешархо а, 3-гӀа меттиг — 3 дешархо а;
• «Дуьненахь цхьаъ бен йоцчу нене» республикин берийн кхоллараллин къовсамехь 2-гӀа меттиг (суртдиллар) (2021 шо);
• Йерригроссин исбаьхьаллин конкурс «Баркалла хьуна, нана!» (суртдиллар): 1-чу стеган лауреат — 2 дешархо а, 2-чу стеган диплом — 1 дешархо а, 3-чу стеган диплом — 1 дешархо а;
• Дуьненайукъара конкурс «Цвет в живописи» (суртдиллар): 1-чу даржан диплом — 4 дешархо а, 2-чу даржан диплом — 3 дешархо а, 3-чу даржан диплом — 3 дешархо а;
• Дуьненайукъара «Звездопад» конкурс (халкъан гӀирсаш, исбаьхьаллин говзаллаш, театран искусство): 1-чу даржан диплом — 1 дешархо а, 2-чу даржан диплом — 1 дешархо а, 3-чу даржан диплом — 2 дешархо а;
• Дуьненайукъара «Керлачу шеран туьйра» къовсам (суьрташдахар): 1-чу даржан диплом — 8 дешархо а, 2-чу даржан диплом — 5 дешархо а, 3-чу даржан диплом — 3 дешархо а;
• «Торнадо» дуьненайукъара конкурсехь 1-ра меттиг (хореографи);
• Йерригроссин къовсам «Волшебная зима» (суьрташ дахкар): 1-ра меттиг — 4 дешархо а, 2-гӀа меттиг — 4 дешархо а, 3-гӀа меттиг — 3 дешархо а;
• «Толаман сийлалле» республикин къовсамехь 2-гӀа меттиг (суртдиллар);
• «Баьстенах лаьцна поэма» берийн суртдиллархойн кхоллараллин республикин конкурсан 3-чу даржан диплом, «Суртдиллар» номинацехь — дешархо Масаев Ӏабдул-Къадир (2020 шо);
• «Маршо дахаран мехах» берийн исбаьхьаллин декоративни а, прикладни а, искусствон республикин конкурс-гайтаман 1-чу даржан диплом — дешархо Висингириева Алина (2021 шо);
• «Радуга талантов — 2021» регионашна йукъарчу конкурсехь 1-чу даржан лауреат (суртдиллар);
• Республикански конкурс «Бекалахь, ненан мотт» (театральни искусство) — 2-гӀа даржан диплом Асхабова Жарадат (2021 шо);
• «Хьехархочун де» республикин къовсамехь (декоративни а, прикладни а, искусство) — 3-чу даржан лауреат (2021 шо);
• «ДӀадаханчуьнца цхьаьнакхетар» исбаьхьаллин искусствон кӀоштан гайтам-конкурс — 2-гӀа меттиг Муслимова Нармина (2021 шо);
• Хьехархочун денна лерина декоративни а, прикладни а, исбаьхьаллин хӀора шарахь республикански конкурс конкурс — 3-гӀа даржан лауреат (2021 шо);
• Дуьненайукъарчу художникан денна лерина «Ӏаьнан басарш» берийн кхоллараллин республикин къовсам — 1-ра меттиг, Муслимов Нармина дешархо (2021 шо);
• Йерригроссин берийн а, кегийрхойн а суртдиллархойн а, лелоран исбаьхьаллин а конкурс «Довха бепиг» (исбаьхьаллин искусство): 1-ра меттиг — 4 а, 2-гӀа меттиг — 1 а, 3-гӀа меттиг — 1 (2021 шо) а;
• 2-гӀа меттиг «Сан гӀала — сан вдохновени» цӀе йолчу республикин декоративни а, прикладни а, исбаьхьаллин конкурсехь, «Истори а, кхузаманан заман а» категорин номинацехь — дешархо Ахмадова Самира (2022 шо);
• 12-гӀа шарахь дӀахьош йолу берийн суьртийн конкурс «Дуьне берийн бӀаьргашца: сан Нохчийчоь»: 1-чу даржан диплом — дешархо Висингириева Алина (2022 шо);
• Берийн кхоллараллин регионашна йукъара фестиваль-конкурс «ПохӀманашна некъ билла — 2022 шо», «исбаьхьаллин дош» номинацехь — дешархо Тимирбулатова Амина (2022 шо);
• Хьехархочун денна лерина хӀора шарахь дӀахьош йолу 2-гӀа республикин декоративни а, прикладни а, исбаьхьаллин конкурс «Хьоьца дахарехула» — 1-чу стеган лауреат дешархо Саламова Айдима (2022 шо);
• Дуьненайукъара дуккха а жанрийн конкурс-фестивалехь «Халкъан фестиваль» номинацехь 3-гӀа даржан лауреат (2024 шо);

VII Дуьненайукъара сценин а, исбаьхьаллин а исбаьхьаллин конкурс-фестиваль «Планетан хазахетар»:

• Исбаьхьаллин а, декоративни а, прикладни а, искусствон а (сурт) номинацешкахь 1-чу даржан лауреат «Сан тамашийна гӀала» цӀе йолчу произведенина — Одаева Амина 1-чу даржехь лауреат номинацехь
• Исбаьхьаллин а, декоративни а, прикладни а, искусство (сурт) «Родные просторы» цӀе йолчу балхана — Лулуева Хеди
• «Къоман орнамент» конкурсан йазъйарна «Декоративни а, прикладни а, искусство» номинацехь 1-чу даржан лауреат — Бухаджиева Ясмина;
• Исбаьхьаллин искусство а, декоративни а, прикладни а, искусство а (сурт) номинацешкахь 1-чу даржан лауреат «Ӏаьнан пейзаж» конкурсан йаздарна — Висингириева Алина^[3].