Ишкол (Беной-Ведана)

Беной-Ведана йуьртахь дуьххьарлера ишкол йуьхьанцарчу классийн ишкол йара. Йукъара дешаран хьукумат схьайиллина 1930-чу шерашкахь. 1957-чу шарахь ишколера ворхӀ шеран ишкол хилира. 1969-чу шарахь Беной-Веданан ишколера йуккъера ишкол хилира. 1970 шарахь лакхара школан статус йелира цунна^[3]. 1978 шарахь ишкол хийцира классан дешаран системе. 2010-чу шарахь керла ишкол йира.

Дешаран хьукумат йу Беной-Ведено йуьртан йуккъехь. 480 меттигна лерина йу ишкол.

Кхоьллинарг(оьр.)нохч. йу «Нажи-Йуьртан кӀоштан дешаран урхалла Нохчийн Республикин» муниципалан хьукумат^[1].

Ишколан дешархошна дешаран коьрта кепаш, «Россин Федерацехь дешаран хьокъехь» № 273 йолчу Федеральни законан гурашкахь. Дешаран кеп: очни. Хьехаран мотт: оьрсийн мотт.

Дешар дӀахьо йуьхьанцарчу йукъара дешаран (1-4 классашкахь 4 шо) а, коьрта йукъара дешаран (5-9 классашкахь 5 шо) а, йуккъера юкъара дешаран (10-11 классашкахь 2 шо) а программашца.

Иштта, тӀетоьхна дешаран дешаран программа а, синкхетамехь тӀаьхьадисина дешархошна лерина адаптированни программа а.

2022—2023 дешаран шарахь ишколехь 364 бер ду, царех 10 заьӀап бер ду.

Ишколехь тӀетоьхначу дешаран кружокан дакъош:

• Предпринимательствон бух;
• Исбаьхьаллин студи;
• РобоКвант;
• Аэроквантум;
• Ишколан студи;
• ИТ-Квантум;
• Могуш-маьрша дахаран кеп;
• Бакъонан хаарийн бух;
• ПаргӀат кепехь латар;
• Къона техник;
• Къона конструктор;
• КӀайн ладья;
• Къона пхьер;
• Къона корреспондент;
• Технически кхолларалла дӀайахьар;
• Англомани;
• Экспрессивни йешар.

2014-чу шарахь Нохчийчуьрчу 42 школехь дешаран организацийн бух тӀехь кхуллуш йу стажировкин меттигаш. Иштта сайт кхоьллина Беной-Ведана йуьртарчу ишколан буха тӀехь. Стажировкин меттиг гойту институт, цуьнан гурашкахь керла федеральни пачхьалкхан дешаран стандарташ йукъайахарца доьзна дешаран система структурни а, чулацаман а карлайаккхаран хьокъехь бинчу талламийн жамӀаш зуьйш йу. 2016-чу шарахь стажировкин меттигехь дӀайаьхьира «Сан цӀе хьехархо йу» цӀе йолу хьехархойн ойланийн фестиваль.

2017-чу шарахь школин чоьнашкахь кхоьллина «Бенойн» IT-центр^[4].

Ишколо кхочушъйеш йу Бенойн а, Гуржи-Мохк а, Стерц-Керч гӀаланашкахь дешархошна лерина «Роботоквантум» тӀетоьхна дешаран программа.

Республикин тӀегӀанехь кхочушъйеш йу хӀара проекташ:

• социальни — «Вайн нанойн дашо куьйгаш»;
• Ӏилманан талламаш — «Беной-Ведено йуьртан топонимаш»;
• «ЦӀеначу хин дуьне».

КӀоштан тӀегӀанехь кхочушъйеш йу хӀара проекташ: «Созвезди корматаллин» а, «Кечъеш ишкол» а. Ишколан тӀегӀанехь кхочушъйеш йу «Къинхетаман тӀай» а, «Робот-гӀоьнча» а проекташ.

Ишколехь йуьхьанцарчу классийн дешархошна лерина 8 кабинет йу, массо а предметашна лерина кечйина кабинеташ йу, 15 дешархочунна лерина компьютеран чоь йу, спортан зал йу, библиотека йу, столови йу (90 меттигна лерина), психологан кабинет а, психомоторни коррекцин чоь а йу, коррекционни гимнастика йан чоь а, цхьаьна дешаран чоь а, мастерскойш (технически а, Ӏалашъйаран а белхаш), медицинан чоь, мультимедиан гӀирсашца кечйина 16 дешаран кабинеташ.

Ишколехь болх беш бу Ставрополера а, Пензера а, ДегӀастанера а, ХӀирийчоьнан а, Башкирийчоьра а, Донбассера а хьехархой^[5].

• Занятеш дӀахьо: 1-4 классашкахь 5 дийнахь дешаран кӀиранах; 5—11 классашкахь 6 дийнахь дешаран кӀиранах;
• Хьехар цхьана сменехь дӀахьо;
• Дешаран шеран хан: 1-чу классехь доьшуш болчу дешархошна — 33 дешаран кӀира; 2-4, 6-8, 10 классашкахь дешархошна — 35 дешаран кӀира; 5, 9, 11 классашна (пачхьалкхан чаккхенан аттестаци йоцуш) — 34 дешаран кӀира;
• 1-чу классашкахь: хьалхарчу эхашарахь товбецан баттахьа, асаран баттахь — хӀоранна а 35 минот, лахьанан баттахь — гӀуран баттахь — 35 минотехь 4 урок; шеран 2-чу эхашарахь: кхолламан бутт — хӀутоссург бутт, хӀоранна а 40 минот;
• 2-11-чу классашна лерина урокан хан 40 минот йу.

Ишколан хьехархойн коллектив 38 стагах лаьтташ йу, царах: 2-нна отраслеви совгӀаташ кхаьчна («Къоман дешаран дика дешархо» а, «Россин Федерацин йукъардешаран сийлахь белхахо» а), 5 стаг ву инновационни проекташ кхочушъйечу хьехархойн конкурсан толамхо, «Нохчийн меттан тоьлла хьехархо — 2013» номинацехь толамхо, республикин конкурсан «Ас сайн дог берашна» — 1 стаг, ненан меттанийн хьехархойн «Сан безаман дуьне» межрегиональни конкурсан толамхо — 1 стаг.

Ишколан директор: Моллаев Салауди Баймутдинан воӀ.

• «Нохчийн меттан тоьлла хьехархо — 2013» республикин конкурсан «Ас сайн дог берашна дӀало» номинацехь толамхо;
• Ненан меттанийн хьехархойн регионашна йукъарчу «Сан безаман дуьне» конкурсан толамхо;
• «Шеран хьехархо — 2015» кӀоштан хьехархойн говзаллин къовсамехь толам баьккхинарг — географин хьехархо Загария Ирина;
• «Республикин ишколан социальни проектийн конкурс-фестивалехь — 2016» толам баккхар, «Якласс» команда;
• «20 дика проекташ» республикин конкурсан толамхо. Проекто билгалдаьккхина ишколехь Ӏаламан кхетош-кхиоран кружокаш кхоллар а, Ӏаламан ресурсаш Ӏалашъйаран комплексан гӀуллакхаш кхочушдар а, уллерчу 6 йуьртарчу ишколаша дакъа а лоцуш экофестиваль дӀайахьар а;
• «Хаарийн бӀов» республикин телевизионан ловзарехь 1-ра меттиг;
• республикин баскетболан къовсамехь 3-гӀа меттиг;
• Нохчийн меттан денна лерина районан сочиненийн конкурсехь 3-гӀа меттиг
• «Вай доьшу школе ца деш, дахарна» республикин дешархойн проектийн конкурсехь 3-гӀа меттиг, «Талламан проект» номинацехь (2018 шо);
• Инновационни дешаран программаш кхочушъечу йукъарадешаран учрежденийн Йерригроссин конкурсан толамхо (2006 шо, 2008 шо), приоритетни къоман проекташ «Дешар». Кхаьчначу гранташца кечъйира математикан, географин а, оьрсийн меттан а, химин а, биологин а а, йуьхьанцарчу классийн а классаш, интерактивни дуккха а гӀуллакхаш кхочушдеш йолу кабинет;
• Нажи-Йуьртан кӀоштан территориальни харжамийн комиссино вовшахтоьхна лакхарчу классийн дешархойн тобанашна йукъахь интеллектуальни ловзар «Виъ говзанча» къовсамехь 2-гӀа меттиг^[6];
• Республикин конкурс «Ишколан социальни проектийн фестиваль — 2018 шо» — конкурсехь 2-гӀа меттиг йаьккхира «Вайн класс схемашкахь а, терахьашца а» цӀе йолчу талламан проекто;
• Соьлжа-ГӀалин 200 шо кхачарна лерина «ХӀара бу сан даймохк» тоьллачу презентацин проектана инженерийн тобанашна йукъахь республикин конкурс. «Тоьлла историн таллам» номинацехь: 2-гӀа меттиг — Тарамов Рахим (2018 шо)^[7];
• «Дийна классика» Йерригроссин къовсаман муниципалан этапехь 2-гӀа меттиг — 8-чу классан дешархо Байсулаева Шахьадат (2018 шо);
• «Дийна классика» цӀераш йовзархойн кӀоштан къовсам — 5 «А» классан дешархо Ахмедов Нур-Магомед (2018 шо);
• «INGENIUM-2019» инженерийн коллективийн республикин конкурс, берийн технологин парк кхоалгӀа шо кхачарна лерина: «Промышленни дизайн» номинацехь 2-гӀа меттиг 11-чу классан дешархочо Хасханова Раяна, «Энергетика» номинацехь 2-гӀа меттиг — 7-чу классан Аслан 2б (2016 шо);
• Йукъарадешаран организацеша Федеральни пачхьалкхан дешаран стандарт а, дешаран предметаш хьехаран концепцеш а кхочушъйарехь тоьллачу дешаран а, урхаллин а практикийн конкурсан 1-чу даржан диплом, «Ишколан дешархойн классал арахьара гӀуллакхаш кхочушдарехь йуьхьанцара а, тӀетоьхна а дешар цхьаьнатохар» номинацехь, Соьлжа-ГӀала (2020 шо);
• 2022-чу шарахь Нохчийчоьнан йукъарадешаран организацеша йукъарадешаран дикалла лакхайаккхарехь динчу дакъа гайтаран рейтингехь 21-гӀа меттиг;
• Робототехникехула Йерриг Россин олимпиадан регионан муьран толамхо — дешархо Косумов Ислам (2022 шо);
• 3-гӀа меттиг Къилбаседа Кавказан федеральни гонан робототехникан чемпионатехь «Robo-shows — 2022», «Робо-abirfi» номинацехь, дешархо Назиров Юсуп (2022 шо).

Ишколехь кечйина меттигаш йу школин телестудин (репортажаш а, интервьюш а) а, ишколан «Ишколан дахар» цӀе йолчу школин газетан а белхашна.