№ 1 йолу ишкол (Шела)
Шелара йуккъера йукъарадешаран № 1 ишкол (оьрс. Средняя общеобразовательная школа № 1 г. Шали) — Нохчийн Республикан Шелан кӀоштан Шела гӀалахь йолу пачхьалкхан бюджетан йукъарадешаран хьукумат[1].
Истори
1939-чу шарахь кхоьллина ишкол йу Шелахь, Ахмадова И. В. ураме.
Дешаран хьукумате дӀахӀоттийна йу 1939-чу шарахь йиначу шина гӀаттан стандартан кибарчигийн гӀишлон чохь. 1938-чу шарахь кӀоштан халкъан дешаран отделан куьйгалхо Умаров Хьамид куьйгалла а деш, ишкол йан йолийра. Тайп-тайпанчу хенахь оцу ишколан директорш хилла: А. С. Берсанов а, Х. И. Нучаев а, Б. Д. Зангаев а, Я. М. Аслаханов а, А. С.-А. Лепиев а, Х. У. Пайхаев а, А. Д. Дергиев а, З. А. Алиева а, кхечара а[2].
2007-чу шарахь ишколехь баккхий ремонташ йира. Цуьнан ницкъ бу 665 дешархочунна. Ишколехь карарчу хенахь доьшуш ву 1182 дешархо. Занятеш шина сменехь дӀахьо.
Ишкол кхоьллинарг йу Шела кӀоштан дешаран урхалла[1].
Дешар
ХӀора шарахь 600 сов дешархо дӀаоьцу дешаран хьукуматехь.
Йуьхьанцара йукъарадешар хьалхарчу классан дешархошна дӀадолало 6 шо 6 бутт кхаьчча, нагахь санна могашаллина дуьхьал гайтамаш бацахь, амма 8 шарел тӀаьхьа ца хилча.
Ишколана билгалъйаьккхинчу меттигехь бехачу хинболчу хьалхарчу классан дешархойн дай-наношна латкъамаш бар дӀадолало оханан беттан 1-чу дийнахь, чекхдолу асаран беттан 30-чу дийнахь. ТӀедиллинчу меттигехь дехаш доцчу берашна хьалхарчу классе деша заявкаш схьаэцар дӀадолало карарчу шеран мангалан баттахь 6-чу дийнахь, меттигаш йуьззина дӀайаллалц, амма карарчу шеран товбецан беттан 5-чу дийнахь тӀаьхьа ца дуьтуш. Россин низамашца нийса а догӀуш, рогӀера арахьа а, хьалха дӀаэцаран а бакъо лелайо цхьацца льготан категорешкахь болчу бахархойн берашна.
Дешаран кепаш а, программаш а
Ишколан дешархошна дешаран коьрта кепаш, № 273 «Россин Федерацехь дешарх лаьцна» федеральни законехь билгалъйаьхна ма-хиллара. Дешаран кеп: очно. Хьехаран мотт: оьрсийн мотт. Дешар дӀахьо хӀокху программашца: йуьхьанцара йукъара дешар (1-4 классашкахь 4 шо) а, коьрта йукъарадешар (5-9 классашкахь 5 шо) а, йуккъера йукъара дешар (10-11 классашкахь 2 шо) а. Иштта ишколехь кхочушйо берашна а, баккхийчарна а тӀетоьхна дешаран дешаран программаш а, синкхетамехь тӀаьхьабисина (хьекъалан заьӀапалла) дешархошна адаптированни йуьхьанцара дешаран программа а[3][4].
ТӀетоьхна дешаран программин декъашхоша дӀахьо хӀара кружокаш: «Говзалле некъ» а, «Проектан гӀуллакхийн бух» а, «Шахматийн хьешан цӀа» а[5].
2023-чу шарахь 28 выпускниках — 23 лакхарчу дешаран хьукумате деша вахара. Кхаа выпускникана леррина сертификат делира, дашо мидал а йолуш.
Ишколехь йу 22 дешаран кабинеташ, ши спортан зал а, мастерскойш а, 23 422 книгаш йу библиотекан фонд чохь а, 40 меттиг йолу столови а, шиъ медицинан кабинеташ а, психологан кабинет а. Иштта ишколехь йу 6 кечъйина предметан кабинеташ: биологи а, экологи а — 1 а, физика — 1 а, хими — 1 а, информатика — 1 а, технологи а, лору техника — 1 а, дахаран кхерамзаллин баххаш — 1 а. Кабинеташ кечъйина: йуьхьанцарчу классашкахь — 12 а, оьрсийн мотт — 1 а, оьрсийн литература — 1 а, ингалсан мотт — 1 а, математика — 1 а, истори — 1 а, этика — 1 а, исбаьхьаллин искусство — 1 а.
Режим
- Дешаран шо дӀадолало товбецан баттахь 1-чу дийнахь;
- Дешаран хан: 1-ра, 9-ра, 11-ра классаш — 33 дешаран кӀира; 2-4, 5-8, 10-чу классашкахь — 34 дешаран кӀира;
- Урокан хан 40 минот йу;
- 1-чу классехь график дӀасайекъало: 35 минот (товбецан бутт — гӀуран бутт) а, 40 минот (кхолламан бутт — хӀутоссург бутт) а;
- Ишкол цхьана сменехь болх беш йу;
- Ишкол дӀайолало 1-ра сменехь 8 сахьт 30 минот йаьлча, 2-га сменехь — 13 сахьт даьлча;
- ХӀора урок чекхъйаьлча дешархошна 5 минотехь садаӀар ло, шолгӀа йа кхоалгӀа урок чекхъйаьлча 10 минотехь садаӀар ло[6].
Хьехархойн коллектив
2023 шарахь ишколехь хьехархойн коллективан терахь — 76 стаг а, царех 59 — лакхара дешар долуш а, 6 — лакхара квалификацин категори йолуш а, 6 — хьалхара категори йолуш а, 30 — 30 шарахь сов хьехархочун болх бина а.
Коллективехь ву «Россин Федерацин дешаран хьакъволу белхахо» цӀе йолу виъ хьехархо а, Нохчийн Республикин хьакъволу цхьа хьехархо а[2].
Ишколан директор: Алиева Яхита Асламбекан йоӀ (2024 шарахь дуьйна).
Гарабевлла выпускникаш
- Ибрагимов Хьамзат (1934—2016) — физикин химин Ӏилманийн доктор а, профессор а, академик а, Российн Ӏилманийн академин декъашхо-корреспондент а;
- Канта Ибрагимов (1960 шо) — гӀараваьлла йаздархо а, Россин йаздархойн Союзан Нохчийн Республикехь хилла председатель а, экономикан Ӏилманийн доктор а, профессор а;
- Бауди Саидов — аренан белхахо а, Социалистин къинхьегаман Турпалхо а;
- Саламбек Хаджиев (1941—2018 шерашкахь) — первый министр химин промышленности СССР;
- Хаджиев Денилбек — гӀишлошъйаран компанин директор ву;
- Гуржиханов Хаваз — республикан потребсоюзан председатель ву.
Рейтингаш а, совгӀаташ а, толамаш а
2023-чу шарахь Нохчийн Республикехь йукъардешаран организацеша йукъардешаран дикалла лакхайаккхарехь динчу дакъанан рейтингехь иза 105-гӀа меттигехь ву[7].
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Подведомственные организации. МУ «Отдел образования Шалинского муниципального района». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 сентябрь.
- ↑ 1 2 Шалинская школа отпраздновала 80-летие, ИА Чеченинфо (10-01-2020). Дата обращения: 26 сентябрехь 2025.
- ↑ Учебная деятельность. МБОУ «СОШ № 1 г. Шали». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 сентябрь.
- ↑ Публичный отчет директора МБОУ «СОШ№ 1 г. Шали» за 2022 -2023 учебный год. МБОУ «СОШ № 1 г. Шали» (2023). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 сентябрь.
- ↑ Дополнительное образование. МБОУ «СОШ № 1 г. Шали». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 сентябрь.
- ↑ Положение о режиме занятий обучающихся. МБОУ «СОШ № 1 г. Шали» (2021 шеран 10 июль). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 сентябрь.
- ↑ О результатах рейтинга вклада образовательных организаций Чеченской Республики в качество общего образования. mon95.ru (2023 шеран 29 декабрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 сентябрь.
Хьажоргаш
- Школьники «СОШ № 1 г. Шали» приняли участие в вебинаре. vesti095.ru.
Кхин дӀа темана тӀехь
 |
|---|
