Ишкол (Керла-Шара)

Дешаран хьукумат кхоьллина 1965 шарахь^[3]..

Йукъарадешаран хьукуматийн кхоьллинарг(оьр.)нохч. йу «Хьалха-Мартанан муниципальни кӀоштан дешаран урхалла» муниципальни хьукумат^[1].

ХӀора шарахь 300 сов дешархо дӀаоьцу дешаран хьукуматехь.

Йуьхьанцара йукъарадешар хьалхарчу классан дешархошна дӀадолало 6 шо 6 бутт кхаьчча, нагахь санна могашаллина дуьхьал гайтамаш бацахь, амма 8 шарел тӀаьхьа ца хилча.

Ишколана билгалъйаьккхинчу меттигехь бехачу хинболчу хьалхарчу классан дешархойн дай-наношна латкъамаш бар дӀадолало оханан беттан 1-чу дийнахь, чекхдолу асаран беттан 30-чу дийнахь. ТӀедиллинчу меттигехь дехаш доцчу берашна хьалхарчу классе деша заявкаш схьаэцар дӀадолало карарчу шеран мангалан баттахь 6-чу дийнахь, меттигаш йуьззина дӀайаллалц, амма карарчу шеран товбецан беттан 5-чу дийнахь тӀаьхьа ца дуьтуш. Россин низамашца нийса а догӀуш, рогӀера арахьа а, хьалха дӀаэцаран а бакъо лелайо цхьацца льготан категорешкахь болчу бахархойн берашна^[4].

Ишколан дешархошна дешаран коьрта кепаш, № 273 «Россин Федерацехь дешарх лаьцна» федеральни законехь билгалъйаьхна ма-хиллара. Дешаран кеп: очно. Хьехаран мотт: оьрсийн мотт.

Дешар дӀахьо хӀокху программашца: йуьхьанцара йукъара дешар (1-4 классашкахь 4 шо) а, коьрта йукъарадешар (5-9 классашкахь 5 шо) а, йуккъера йукъара дешар (10-11 классашкахь 2 шо) а. Ишколехь кхочушйо адаптированни йуьхьанцара дешаран программа синкхетамехь тӀаьхьадисиначу, гӀорторан а, леламе а, лазарш долчу берашна, иштта кхин а йукъара кхиаран программаш.

2023 шарахь цӀахь Ӏамош болчу заьӀапчу дешархойн терахь хир ду: 2 — гӀорторан а, леламе а, лазарш долуш а, 3 — кӀезиг синкхетамехь тӀаьхьависина а^[3].

ТӀетоьхна дешар дӀахьо хӀокху программашкахула:

• Социальни а, гуманитарни а («Самукъане ингалсан мотт»);
• Ӏаламдовзаран («Къона биолог» а, «Къона химик» а, «Самукъане физика» а)^[3].

Ишколехь кхузаманан мультимедиан технологешца кечйина 18 дешаран кабинеташ йу, шайна йукъахь физикин а, химин а, биологин а лаборатореш а, компьютеран лаборатори а, дахар кхерамазаллин лаборатори баххьаш а йолуш. Ишкол къоман «Дешар» проектан гурашкахь федеральни «Кхиаман точка» программин декъашхо йу, кхаа классан гӀирс кхаьчна: «Кхиаман точка» лаборатори (биологи а, химин а, физика а). Ишколан гӀишлонан шолгӀачу гӀат тӀехь спортан зал а, актови зал а йу. Хьалхарчу гӀат тӀехь столови а, кхачанан блок а йу. Ишколан ловзаран майданахь дӀахӀоттийна дуьхьалонаш йеш йолу меттиг: металлех йина бӀогӀамаш а, ши лами а, лабиринт а^[3].

• Дешаран шо дӀадолало товбецан беттан 1-чу дийнахь, чекхдолу хӀутоссург беттан 30-чу дийнахь;
• Йуьхьанцарчу йукъарчу дешаран дешаран шо лаххара а 34 кӀира ду, ткъа хьалхарчу классашна 33 кӀира ду.
• Урокан хан 45 минот йу;
• 1-чу классехь график дӀасайекъало: 35 минот (товбецан бутт — гӀуран бутт); 40 минот (кхолламан бутт — хӀутоссург бутт);
• Ишкол цхьана сменехь болх беш йу;
• Хьалхарчу сменехь урокаш дӀайолало Ӏуьйранна 8 сахьт 30 минот йаьлча;
• Ишкол 5 дийнахь кӀиранах болх беш йу;
• ХӀора урок чекхъйаьлча дешархошна 10 минотехь садаӀар ло, кхоалгӀа урок чекхъйаьлча 15 минотехь садаӀар ло^[5].

Ишколан хьехархойн коллектив, 2023 шарахь — 30 стаг ву а, шайна йукъахь 26 — лакхара хьехархойн дешар долу хьехархо а, 2 — лакхара квалификацин категори йолуш а, 16 — хьалхара категори йолуш, 5 — 30 шарахь сов хьехархочун болх бина а^[3].

Ишколан куьйгалхо: Альбеков Майрбек Магомед-Эминан воӀ (2024 шарахь дуьйна).

• Къоман «Шеран хьехархо — 2017» конкурсан лауреат — Э. Умарова, оьрсийн меттан а, литературин а хьехархо^[6];
• Къоман цхьааллин денна лерина «ХӀара бу сан Даймохк» тоьллачу проект-презентацина къоман конкурсехь 2-гӀа меттиг, «Тоьлла историн таллам» категорехь (2019 шо).