№ 1 йолу ишкол (Эха-Борзе)

1934-чу шарахь кхоьллина йолу ишкол Эха-Борзе йуьртан йуккъерчу декъехь йу. Дешархойн доьзалш беха ишколана уллехь долчу долахь йолчу хӀусамашкахь. 2015-чу шарахь «Россин Къилба» цӀе йолчу федеральни Ӏалашонан программин гурашкахь йина 720 дешархочунна меттиг йолу ишкол. Ишколехь йу классаш а, ши спортан зал а, футболан майда а, волейболан майда а, актови зал а, кхачанан блок а^[3].

Ишколан бухбиллархо йу «Эна-Хишкан муниципальни кӀоштан дешаран урхалла» муниципальни хьукумат^[2].

ХӀора шарахь 800 сов дешархо дӀаоьцу дешаран хьукуматехь.

Йуьхьанцара йукъарадешар хьалхарчу классан дешархошна дӀадолало 6 шо 6 бутт кхаьчча, нагахь санна могашаллина дуьхьал гайтамаш бацахь, амма 8 шарел тӀаьхьа ца хилча.

Ишколана билгалъйаьккхинчу меттигехь бехачу хинболчу хьалхарчу классан дешархойн дай-наношна латкъамаш бар дӀадолало оханан беттан 1-чу дийнахь, чекхдолу асаран беттан 30-чу дийнахь. ТӀедиллинчу меттигехь дехаш доцчу берашна хьалхарчу классе деша заявкаш схьаэцар дӀадолало карарчу шеран мангалан баттахь 6-чу дийнахь, меттигаш йуьззина дӀайаллалц, амма карарчу шеран товбецан беттан 5-чу дийнахь тӀаьхьа ца дуьтуш. Россин низамашца нийса а догӀуш, рогӀера арахьа а, хьалха дӀаэцаран а бакъо лелайо цхьацца льготан категорешкахь болчу бахархойн берашна.

Ишколан дешархошна дешаран коьрта кепаш, № 273-ФЗ «Россин Федерацехь дешарх лаьцна» федеральни законехь билгалъйаьхна ма-хиллара. Дешаран кеп: очно. Хьехаран мотт: оьрсийн мотт.

Дешар дӀахьо хӀокху программашца: йуьхьанцара йукъара дешар (1-4 классашкахь 4 шо) а, коьрта йукъарадешар(5-9 классашкахь 5 шо) а, йуккъера йукъара дешар (10-11 классашкахь 2 шо) а. Ишколехь кхочушйо берашна а, баккхийчарна а тӀетоьхна дешаран программаш. Иштта ишколехь кхочушъйо

Къамелан луьра талхар долуш дешархойн йуьхьанцарчу йукъара дешаран адаптированни йуьхьанцара йукъара дешаран программаш, гӀорторан а, леламе а, лазарш а долчу дешархошна лерина а, синкхетамца тӀаьхьадисина а, аутизман спектран сингаттамца а^[4].

2023-чу шарахь ишколехь 43 заьӀап дешархо вара.

Ишколехь кхоьллина предметни методически цхьаьнакхетараллаш (МЦ):

• Йукъара гуманитаран а, социалан-экономикан а дисциплинаш (МЦ);
• Ӏаламдовзаран а, математикийн а дисциплинаш (МЦ);
• Йуьхьанцарчу классийн хьехархойн ассоциаци (МЦ).

Иштта ишколехь кхочушъйеш йу берашна тӀетоьхна дешаран дешаран программаш. Классал арахьара болх дӀахьо хӀокху декъехь: спортан а, дарбан а, синмехаллан а, оьздангаллин а кхиоран а, йукъара хьекъал кхиоран а^[5].

2019-чу шарахь регионан «Кхузаманан ишкол» проектан гурашкахь ишколехь схьайиллина гуманитаран а, терахьийн а «Точка роста» дешаран центр(оьр.)нохч. . 2023 шарахь ишколехь кхоьллина Россин берийн а, кегийрхойн а боламан йуьхьанцара дакъа «Хьалхарчийн болам»^[6].

Ишколехь 40 дешаран кабинеташ йу, йерриге а кхузаманан мультимедиан технологешца кечйина йу, шайна йукъахь физикин лаборатори а, химин лаборатори а, биологин лаборатори а, цхьа компьютеран класс а, мастерской а, дахаран кхерамзаллин бух Ӏаморан класс а йолуш. Цигахь йу 22 456 жайна гулдина фондан библиотека.

• Дешаран шо дӀадолало товбецан баттахь 1-чу дийнахь;

• Урокан хан 40 минот йу;

• 1-чу классехь график дӀасайекъало: 35 минот (товбецан бутт — гӀуран бутт) а, 40 минот (кхолламан бутт — хӀутоссург бутт) а;

• Ишкол шина сменехь болх беш йу;
• Дешаран шо 1-чу классашна 33 кӀиранах а, 2-11-чу классашна 34 кӀиранах лаьтта (пачхьалкхан (чаккхенан) мах хадор ца лерича) а;
• Хьалхарчу сменехь Ӏуьйранна 8 сахьт 30 минот йаьлча, сарахь 13 сахьт 5 минот йаьлча дӀайолало урокаш шолгӀачу сменехь.
• Урокашна йукъахь садаӀар хьалхарчу сменехь 5 минот йу, кхоалгӀа урок чекхъйаьллачул тӀаьхьа 10 минот, шолгӀачу сменехь 5 минот, шолгӀа урок чекхъйаьллачул тӀаьхьа 20 минот йу^[7].

Ишколехь 2023 шарахь дуьйна 63 хьехархочун коллектив йу, шайна йукъахь лакхара квалификацин категори йолу — 18 хьехархо а, хьалхарчу категори йолу — 12 хьехархо а, 20 шарахь сов хьехархочун болх бина — 40 хьехархо а.

• Цхьана хьехархочунна «Къоман дешаран дика белхахо» билгало йелла (М. А. Гудиева);
• 26 хьехархочунна Нохчийн Республикин дешаран а, Ӏилманан а министерствон Сийлаллин грамота йелла;
• Шина хьехархочунна «Нохчийн Республикин хьакъволу хьехархо» цӀе йелла (А. А. Дзейтовна, кхибершна а) ;

• «Россин Федерацин йукъарадешаран сийлахь белхахо» — 18 хьехархо (Л. И. Алханашвили а, М. А. Гудиева а, кхиберш а);
• Нохчийн Республикин правительствон Сийлаллин грамота — 7 хьехархочунна;
• «Тоьлла хьехархо» конкурсан толамхой а, 2-гӀа меттигаш йаьхнарш а — 16 хьехархо;
• Нохчийчоьнан Куьйгалхочун совгӀат — 7 хьехархо (Л. И. Алханашвили, кхиберш а);
• «Къинхьегаман ветеран» (А. А. Дзеитов);
• Нохчийн Республикин Куьйгалхочун Сийлаллин грамота — 1 хьехархо^[5].
• Ишколан куьйгалхо: Гудиев Адам Абзон воӀ.

• Республикан «Нохчийн Республикин шеран дешархо — 2016» конкурсан лауреат;
• 2017-чу шарахь Нохчийчоьнан цӀарах «Эколидер» категорехь федеральни этапан толамхо;
• Республикин «Шеран дешархо — 2018» конкурсан толамхо;
• 2022-чу шарахь Нохчийн Республикин Куьйгалхочун дешаран декъехь совгӀат делира Нохчийчоьнан йукъардешаран хьукуматийн тоьллачу хьехархочунна Д. М. Гехаевана;
• 19-чу меттигехь 2023-чу шарахь Нохчийн Республикехь йукъардешаран хьукуматаш йукъара дешаран дикалла лакхайаккхарехь динчу дакъанан рейтингехь;
• «Россин шеран хьехархо — 2024» Йерригроссин конкурсан муниципальни этапан толамхо хилира йуьхьанцарчу классийн хьехархо А. В. Кациева.