Энгал-Йуртан берийн исбаьхьаллин ишкол

Ишкола йу Энгель-Йуртан йуккъехь, Энгал-Йуртан № 2 йолчу йуккъерчу ишколан шина гӀат долчу гӀишлон чохь^[1].

Берийн исбаьхьаллин ишкол болх беш йу 2012-чу шеран кхолламан баттахь дуьйна. Берийн исбаьхьаллин ишкол Энгал-Йуртахь цхьаъ бен йоцу тӀетоьхна дешаран хьукумат йу^[1].

Кхоьллинарг — Нохчийн Республикин культурин министерство.

Ишколана куьйгалла до Россин Федерацин конституцино а, 2012-чу шеран гӀуран беттан 29-чу дийнахь арадаьллачу № 273 йолчу федеральни законо а «Россин Федерацехь дешарх лаьцна», Россин Федерацин а, Нохчийн Республикин а дешаран а, Ӏилманан а министерствон нормативни документаш, Нохчийн Республикин культурин министерствон нормативни документаш, ишколан устав^[2].

Инструкци оьрсийн маттахь йу. Дешаран формат очно йу^[3].

Ишколехь кхочушъйеш йу тайп-тайпана дешаран программаш: «Суртдиллар» а, «Мольбертан композици» а, «Прикладни композици» а, «Суртдиллар» а, «Исбаьхьаллин искусство» а, «Декоративни а, прикладни а искусство» а^[1].

ТӀетохаран дешаран пачхьалкхан бюджетни хьукумат «Энгал-Йуртарчу берийн исбаьхьаллин ишколехь» пхеа шеран дешаран программаш кечъйина берашна суртхӀотторан искусствон декъехь тӀетоьхна говзалла кхачале дешар дӀадахьархьама. 1-5 классашна лерина йолу программа федеральни а, пачхьалкхан а лехамашца кечъйина йу. 2022-гӀа шо чекхдолуш 14 классе дӀайаздина ду 180 бер. Ишколе шарахь гергарчу хьесапехь 150 дешархо дӀаоьцу^[2].

Тайп-тайпанчу шерашкахь дешна бевллачеран терахь: 2017 шарахь — 33 дешархо а, 2018 шарахь — 20 дешархо а, 2019 шарахь — 14 дешархо а, 2020 шарахь — 39 дешархо а, 2021 шарахь — 39 дешархо а, 2022 шарахь — 60 дешархо, 2023 шарахь — 28 дешархо^[4].

• Дешаран шо дӀадолало товбецан беттан 1-чу дийнахь, чекхдолу хӀутоссург беттан 31-чу дийнахь;
• Дешаран сахьтан хан 45 минот йу;
• Ишколе кхачале йолчу тобанашца хьехар 30 минотехь хуьлу;
• ТӀетоьхна дешаран программаш кхочушйо 36 кӀаран ханна^[5];
• Занятеш дӀахьо 5 дийнахь белхан кӀиранах;
• Хьукумат болх беш йу шина сменехь: 1-ра смена — 9:00 сахьт даьлча дуьйна 13:00 сахьт даллалц, 2-гӀа смена — 14:00 сахьт далча дуьйна 18:30 кхаччалц^[6].

Верриг а 2023-чу шарахь 9 хьехархойн коллектив йу. Хьехархошна йелла Йерригроссин культурин белхахойн профсоюзан Нохчийн республикански организацин сийлаллин грамоташ — Сайдаеван З. Х. а, Анасовн А. Х. а, Кулаеван Х. А. а, ткъа юбилейн мидал «Россин культурин белхахойн профсоюз кхоллайелла 65 шо кхачар» — Анасов Х. Д., «Профсоюзехь жигара къахьегарна» сийлаллин билгало (2016 шо) — Анасов Х. Д. а, баркалла аьлла Россин культуран белхахойн профсоюзан председатела — Бескаев Х. К., Нохчийн Республикин кегийрхойн гӀуллакхашкахула йолчу министерствон диплом а, Гуьмсан кӀоштан администрацин сийлаллин грамоташ а, грамоташ а. Нохчийн Республикин парламенто а, Нохчийн Республикин культурин а, исбаьхьаллин а белхахойн говзалла лакхайаккхаран дешаран-методически центран а, Нохчийн Республикин архитектуран а, градостроительстван а пачхьалкхан комитетан баркаллин кехат — Х. Д. Анасовс.

Исбаьхьаллин ишколан директор(оьр.)нохч.: Анасов Ханпаша Душун воӀ.

• «ПохӀманийн кхайкхам» регионашна йукъарчу берийн исбаьхьаллин исбаьхьаллин конкурсехь а, гайтамехь а «Графика» декъехь 1-ра меттиг, Эна-Хишка эвла — дешархо Виситаева Инна (2018 шо);
• «Къона архитектор — 2018» берийн архитектуран а, исбаьхьаллин а къовсамехь «Туьйранан гӀала» категорехь 2-гӀа меттиг — дешархо Абдурашидов Аюб;
• 2-гӀа меттиг Йерригроссин «Ишколе кхачале йолчу дешаран хьукуматашна лерина ловзаран технологеш (Федеральни пачхьалкхан дешаран стандарт)» конкурсехь — дешархо Гуригов Джебар (2019 шо);
• Йерригроссин «Ӏаламан хаарийн бух» къовсамехь 2-гӀа меттиг — дешархо Хамзатханов Ӏадлан (2019 шо);
• «Сан латта» Йерригроссин къовсамехь 1-ра меттиг — дешархо Анасова Аза;
• «ГӀура Дадин мастерской» республикин берийн исбаьхьаллин а, говзаллин а къовсамехь 3-гӀа меттиг — дешархо Исаев Алихан (2020 шо);
• Йерригроссин суртдиллархойн къовсамехь 1-ра меттиг — дешархо Арисханов Ислам; 2-гӀа меттиг — дешархо Исаева Сумайя (2020 шо);
• Регионашна йукъара къовсам: «Сурт» декъехь 1-ра меттиг — дешархой Тулуев Мансур а, Ибрагимова Медни а; 1-ра меттиг «Декоративни а, прикладни а искусство» категорехь — дешархо Хасиева Марьям; 1-ра меттиг «Берийн искусство» декъехь — дешархой Хацаева Ранита а, Далхаджиев Мансур а; «Ма хаза ду дуьне» номинацехь 1-ра меттиг — дешархоша Усмаева Хеди а, Альбехаджиева Ӏайшат а; «Сан мастер-класс» номинацехь 1-ра меттиг — дешархо Исханов ИсмаьӀал; «Даймехкан лардархочун де» номинацехь 1-ра меттиг — дешархо Идалова Амина; «Акхаройн дуьне» номинацехь 1-ра меттиг — дешархоша Хамзатханов Ӏадлан; (2021 шо);
• Йерригоросин конкурс: 1-ра меттиг «Сурт» номинацехь — дешархоша Мадашев Азамат а, Исаев Алихан а, номинацехь «Берийн кхолларалла» — Бачакова Танзила а, 1-ра меттиг «Дуьненайукъара зударийн де» номинацехь — дешархо Сайпулаева Ӏайшат, 1-ра меттиг «Бераллин исбаьхьалла» Гехаева Иман а, Хамзатханов Ӏадлан а; 1-ра меттиг «Декоративни а, лелоран а искусство» декъехь — дешархо Хацаева Ранита, «Акхаройн дуьне» декъехь — дешархо Идалов Зелим; «ПохӀманийн стелаӀад» категорехь 1-ра меттиг — дешархо Бескаева Раяна; «Дуьненан машар» категорехь 1-ра меттиг — дешархо Ахмедов Хазбулат; «Могашалла. Спорт» категорехь 1-ра меттиг — дешархо Сайпулаева Ясмина (2020 шо);
• Дуьненайукъара къовсам: «Декоративни а, лелоран а искусство» номинацехь 1-ра меттиг — дешархо Ахмедова Мата; «Берийн искусство» номинацехь 1-ра меттиг — Анасова Аза а; «Дерриг а дуьненахь машар» номинацехь 1-ра меттиг — дешархо Ахмедов Хазбулат; «Даймехкан лардархочун де» категорехь 1-ра меттиг — Мадашев Азамат; «Сан Даймохк» категорехь 1-ра меттиг — Оторчаева Рамина; «Шеран хан» категорехь 2-гӀа меттиг — Альбехаджиева Ӏайшат (2021 шо);
• Йерригроссин «Сан доьзал» конкурсехь «Къоман деза денош селхана а, тахана а» йаздарна 1-ра меттиг — Анасов Ансар;
• «Сан цӀийнан везар» Йерригроссин къовсамехь 1-ра меттиг — дешархо Хасаев Дауд;
• «Сан уггар дика садаӀар» цӀе йолчу дуьненайукъарчу къовсамехь 1-ра меттиг — дешархо Межидова Мата;
• «Декоративни а, прикладни а, искусство» регионашна йукъарчу къовсамехь 1-ра меттиг — дешархо Хасаев Байоли;
• Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀамехь Толам баьккхинчу 79 шо кхачарна лерина берийн исбаьхьаллин а, декоративни-прикладни искусствон а республикански конкурс а, гайтам а: «Суртдиллар» номинацехь 3-гӀа стеган диплом — дешархо Байсулаева Хутмат, 3-гӀа степенан номин «дешархо — 2019» Абдулазиева Яха (2024 шо)^[7].