Долинск йуртара ишкол

И ишкол йуьртан йистехь шина гӀат тӀехь йолчу гӀишлон чохь йу. Эвла йу Нохчийн Республикан Соьлжа-ГӀалин 28 км генахь. ГӀишло йина 1974-чу шарахь, 640 дешархочунна лерина йу ишколехь. Йерриг майда йу 4420 м²^[3].

2006-чу шарахь Нохчийчоьнан куьйгалхочун инициативица ишколехь капитальни ремонт йира «СтройИнвест» ГУП-о^[3].

Кхоьллинарг(оьр.)нохч. йу «Нохчийн Республикин Соьлжа-ГӀалин муниципальни кӀоштан дешаран урхалла» муниципальни хьукумат^[1].

ХӀора шарахь 800 сов дешархо дӀаоьцу дешаран хьукумате.

Йуьхьанцара йукъара дешар хьалхарчу классан дешархошна дӀадолало 6 шо 6 бутт кхаьчча, нагахь санна могашаллина дуьхьал гайтамаш бацахь, амма 8 шарел тӀаьхьа ца хилча.

Ишколана билгалъйаьккхинчу меттигехь бехачу хинболчу хьалхарчу классан дешархойн дай-наношна заявлениш бар дӀадолало оханан беттан 1-чу дийнахь, чекхдолу асаран беттан 30-чу дийнахь. Билгалъйаьккхинчу меттигехь дехаш доцчу берашна хьалхарчу классе деша дӀайазвала долало карарчу шеран мангалан беттан 6-чу дийнахь дуьйна, массо а меттигаш дӀайуьзна дӀайаллалц, амма карарчу шеран товбецан беттан 5-чу дийнахь тӀаьхьа ца дуьтуш. Россин низамашца нийса а догӀуш, хьалхара а, рогӀера арахьа а дӀаэцаран бакъо лелайо цхьацца льготан категорешкахь болчу бахархойн берашна^[4].

Ишколан дешархошна дешаран коьрта кепаш, № 273 «Россин Федерацехь дешаран хьокъехь» федеральни законо билгалъйаьхна ма-хиллара. Дешаран кеп: очно. Хьехаран мотт: оьрсийн мотт. Дешар хӀокху программашца дӀахьо: йуьхьанцара йукъарадешар (1-4 классашкахь 4 шо) а, коьрта йукъарадешар (5-9 классашкахь 5 шо) а, йуккъера йукъарадешар (10-11 классашкахь 2 шо) а. Иштта ишколехь кхочушйо адаптированни йуьхьанцара йукъара дешаран программа, гӀорторан а, леламе а, лазарш долчу а, синкхетамехь тӀаьхьабевллачу а дешархойн йуьхьанцарчу йукъара дешаран Ӏалашонца.

2023 шарахь 830 дешархочух 6 бер — заьӀап ду, шайна йукъахь 3 — инвалид бер ду, царех 3 — бер цӀахь доьшуш ду.

ТӀетоьхна дешар дӀахьо хӀокху программашца: Ӏаламдовзаран а, искусство а, физкультуран а, спортан а.

Ишколехь 24 дешаран кабинеташ йу, йерриге а кхузаманан мультимедиан технологица кечйина йу. Иштта цигахь йу столови а, спортан зал а, актови зал а, мастерскойш а, медицинан кабинет а, психологан кабинет а, библиотека а (19 416 библиотекин гуларан объём).

• Дешаран шо дӀадолало товбецан баттахь 1-чу дийнахь;

• Урокан хан 40 минот йу;
• 1-чу классехь график дӀасайекъало: 35 минот (товбецан бутт — гӀуран бутт) а, 40 минот (кхолламан бутт — хӀутоссург бутт) а;
• Дешаран шеран хан: 1-чу классашна — 33 кӀира а, 2-чу-11-чу классашна — 34 кӀира (пачхьалкхан (чаккхенан) аттестаци йоцуш) а;
• Хьалхарчу сменехь 8 сахьт даьлча, шолгӀачу сменехь 13 сахьт даьлча дӀайолало ишколе;
• Дешаран сахьташ иштта ду: 1-4-чу классашна пхеа дийнахь дешаран кӀира; 5-11 классашна лерина 6 дийнахь дешаран кӀира.
• Ишкол шина сменехь болх беш йу;
• Урокашна йукъахь садаӀар лаххара а 5 минот, уггаре дукха 10 минот хуьлу^[5].

2023-чу шеран хаамашца ишколехь хьехархойн коллективан терахь ду — 68 хьехархо, царех: 58 хьехархо — лакхара хьехархойн дешар долуш ву, 8 хьехархо — лакхара квалификацин категори йолуш ву а, 5 хьехархо — хьалхара категори йолуш ву а, 24 хьехархо — 30 шарахь сов хьехархочун болх бина ву а.

«Нохчийн Республикан хьакъволу хьехархо» цӀераш йелла Чадаеван Л. Д. (2018 шо) а, Успаевн И. И. а, Хамидован Ф. М. а, Тутаеван М. У. а, Тимуркаеван Р. И. (2023 шо) а, Сосаеван С. Б. а, Алхастован Р. С. а, и «Россин Федерацин дешаран сийлахь белхахо» Сулибановн А. А. (2009 шо) а, Нуралиеван А. Р. (2018 шо), Бикиеван А. Т. а, Алханован Х. Ю. (2011 шо) а, Успаевн И. И. а^[6].

Ишколан директор: Успаев Идрис Исан воӀ.

• «Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамна лерина Соьлжа-ГӀалин хӀолламаш» проектана «Проектни декхарш» категорехь ишколан социальни проектийн республикин конкурс-фестивалан толамхо^[7];
• Йукъарадешаран организацешна йукъахь «Нохчийн Республикин тоьлла ишкол — 2017» республикански конкурсан призёр^[8];
• Дешархоша Бадашев Х. а, Тутаев И. а, Умарова М. а грамоташ йелира «Россин Федерацин президентан омрица кхоьллинчу похӀмечу кегийрхошна гӀо даран совгӀатан лауреат»^[2];
• Республикин ишколашкара дешархошна йукъахь «Сан нохчийнчоь а, сан нохчийн мотт а» республикански къовсамехь 2023-чу шарахь шайн ненан маттахь тоьлла сочинени йазъйарехь толам баьккхина дешархо Сурхаев А.^[9];
• ГБНОУ «РКОиДО Квант» пачхьалкхан бюджетни дешаран хьукуматехь биологин декъехь дӀайаьхьначу республикин Ӏилманан-талламан белхийн конкурсан толамхо ву 9-чу классан дешархо Д. Мицеходжиев;
• «Оьрсийн маттахь шен культурах тоьлла сочинени а, ненан маттахь оьрсийн культура тоьлла йийцаре а» регионан конкурсехь «Ненан маттахь оьрсийн культура тоьлла йийцаре» категорехь 1-ра меттиг;
• Регионан инженерийн тобанийн къовсамехь «3D моделировани» категорехь шолгӀа меттиг йаьккхира 10-чу классийн дешархоша И. Салтахановс а, З. Белиевс а;
• «Хьаархьам-2023» турнирехь шолгӀа меттиг «ХӀун? Мичахь? Маца?» Соьлжа-Галин муниципальни кӀоштан лакхарчу классийн дешархошна йукъахь;
• «Орга» литературни-исбаьхьаллин журнало, Нохчийн Республикин информацин а, зорбанан а, къоман политикин а министерствос дӀайаьхьначу «Даймехкан Аматаш» цӀе йолчу сочиненийн къовсамехь толамхо — дешархо Бадиева М.