Керла Солкушинан йуккъера йукъарадешаран ишкол

Новотерски эвлан 3-чу отделенехь поселкехь (хӀинца Керла Солкушино эвла) дуьххьарлера ишкол казарман цӀа чохь схьайиллина 1949-чу шарахь, цигахь доьшуш хилла 8 дешархо. 1958-чу шарахь схьайиллина 200 дешархочунна лерина дуьххьарлера бархӀ шеран ишкол. 1962 шарахь Ленински йуьртахь (хӀинца Новое Солкушино эвла) кхоьллина йуккъера ишкол, 1983 шарахь цуьнан цӀе хийцира Новосолькушино йуккъера ишкол аьлла, 1986 шарахь ишколан коьртачу гӀишлонна тӀетоьхна 120 дешархочунна лерина гӀишло. 2011 шарахь болх бан йолийра 100 дешархочунна лерина кхин а гӀишло, цуьнан аьтто белира цхьана сменехь урокаш дӀайахьа^[4]. 2011 шеран лахьанан беттан 18-чу дийнахь дуьйна ишколах хилира муниципалан бюджетан йукъарадешаран хьукумат «Керла Солкушинан йуккъера йукъарадешаран ишкол».

420 меттигна лерина йолчу шина гӀаттах лаьттачу гӀишло чохь йу ишкол. ГӀишлонан йерриг майда йу 3169,2 кв.м^[5].

Кхоьллинарг — «Наурски кӀоштан дешаран урхалла» муниципалан хьукумат^[1].

Ишколан дешархошна дешаран коьрта кепаш, «Россин Федерацехь дешаран хьокъехь» № 273 йолчу Федеральни законан гурашкахь. Дешаран кеп: очни. Хьехаран мотт: оьрсийн мотт.

Дешар дӀахьо йуьхьанцарчу йукъара дешаран (1-4 классашкахь 4 шо) а, коьрта йукъара дешаран (5-9 классашкахь 5 шо) а, йуккъера йукъара дешаран а(10-11 классашкахь 2 шо) программашца. Иштта цо кхочушдо берашна а, баккхийчарна а тӀетоьхна дешар а, адаптированни йуьхьанцара йукъара дешаран программаш йуьхьанцара йукъара дешаран чӀогӀа къамел галъдалар а, синкхетамехь тӀаьхьайисина дешархой а.

Ишколехь заьӀап дешархой: чӀогӀа къамел галъдалар йолуш — 2 стаг а, синкхетамехь тӀаьхьадисина — 1 а.

Ишколехь кхоьллина предметни методически цхьаьнакхетараллаш:

• гуманитаран цикл:
• Ӏаламдовзаран а, математикийн а цикл;
• йуьхьанцарчу классийн хьехархойн цхьаьнакхетаралла;
• классан куьйгалхой;
• нохчийн меттан а, литературин а хьехархошна.

Ӏаламдовзаран а, технологийн а дешаран центр «Кхиаран точка» кхоьллина ишколехь 2022 шеран товбецан беттан 1-чу дийнахь, «Дешар» къоман проектан «Керла школа» федеральни проектан гурашкахь, Ӏаламдовзаран а, технологин а коьрта а, тӀетоьхна а йукъара дешаран программаш кхочушъйархьамай.

Ишколехь 26 дешаран кабинет йу, ткъа иштта 2 — лабораторни чоь а, 1 — компьютеран чоь а, 1 мастерской а, административни а, коммунальни а чоьнаш а, библиотека а йу (библиотекин гулар — 12 141) а, 120 меттиг йолу столови а, спортан зал а, социалан белхахочун кабинет а, психологан кабинет а, актови зал а, хьехархойн чоь а, садаӀар а, химин а, информацин-коммуникацин технологийн а, биологин а, физикан а, дахаран кхерамзаллин бух а.

• Дешаран шо долало товбецан беттан 1-чу дийнахь, чекхдолу хӀутоссург беттан 25-чу дийнахь;
• Цхьана урокан хан 40 минот йу, ткъа 1-чу классехь 35 минот йу (шеран хьалхара ах);
• 2-11-чу классашкахь урокашна йукъара садоӀар 10 минотехь хуьлу, 2-гӀа а, 3-гӀа а урокаш чекхйевлча 15 минот;
• Дешаран шеран хан 35 кӀиранал кӀезиг йац, ткъа 1-чу классашкахь — 33 дешаран кӀира;
• Ишкол болх беш йу пхеа дийнахь дешаран кӀиранан графикца;
• Занятеш 1 сменехь дӀахьо;
• Занятеш дӀайолало Ӏуьйранна 8 сахьт 30 минот йаьлча.

Ишколехь йерриг хьехархойн коллектив 2023-чу шарахь — 45 а, лакхарчу квалификацин категори йолуш — 14 а, хьалхарчу категори йолуш — 13 а.

Церан сийлахь цӀераш а, совгӀаташ а ду: Россин Федерацин дешаран а, Ӏилманан а министерствон сийлахь диплом — 8 хьехархо а, Нохчийн Республикин парламентан диплом — 2 хьехархо а, Невран кӀоштан администрацин Сийлаллин грамота — 11 хьехархо а, «Невран РУО» муниципальни хьукуматийн нин Сийлаллин грамота — 14 хьехархо а^[6].

«Россин Федерацин дешаран сферин сийлахь белхахо» цӀе йелла хьехархошна Улыбаева Р. Д^[7].

«Россин Федерацин йукъара дешаран сийлахь белхахо» цӀе — Ахматова Роза Салманан йоӀ а, Улыбаева Роза Дакан йоӀ (2022 шо) а, Аслаханова Тамуся Татан йоӀ а.

Ишколан директор: Улыбаева Роза Дакан йоӀ (1985 шарахь дуьйна математикан хьехархо, 1993 шарахь дуьйна Керла Солкушински ишколин директор).

• Инновационни дешаран программаш кхочушъйечу йукъарадешаран хьукуматийн конкурсан толамхо, «Дешар» приоритетни къоман проект 2008 шарахь;
• 2015-чу шарахь «Ишколехь дешаран болх тоьлла вовшахтохар» республикин къовсамехь 3-гӀа меттиг;
• «Стаг кхетош-кхио» республикин къовсамехь «Тоьлла классан куьйгалхо — 2017 шо» номинацехь совгӀатхо хилира Бачаева Дагмара Сайпудинан йоӀ;
• 1-ра меттиг дӀалаьцна кӀоштарчу 11-чу классийн дешархойн тобано «Къона предприниматель» проектехь 2020-чу шарахь;
• 2-гӀа меттиг йаьккхина кӀоштан 10-11-чу классийн дешархойн тобано «Сан харжамийн бакъо» проектехь 2021-чу шарахь;
• Республикин къовсамехь 3-гӀа меттиг, «Йукъарадешаран хьукуматашна йукъахь дешаран болх тоьлла вовшахтохар» номинацехь;
• «2022 шеран Нохчийн пачхьалкхан хьехархойн университетан тоьлла хьехархойн класс» республикански къовсамехь 3-гӀа меттиг а, 20000 барамехь ахчанца сертификат а^[8];
• 3-гӀа меттиг 2022 шарахь лакхарчу классийн дешархошна йукъахь харжамийн бакъонан республикан олимпиадан муниципалан муьран жамӀашца^[9];
• Нохчийчоьнан Куьйгалхочун омраца «Къинхьегаман къастамна» сийлаллин билгало йелла йуьхьанцарчу классийн хьехархочунна Джанаева Нурижа Маулетан йоӀ 2018-2019-чуй дешаран шарахь;
• 2023 шарахь регионашна йукъарчу «Хьехархойн класс» конкурсан «Хьехархойн класс чекхъйаьккхинарг» номинацехь 2-гӀа меттиг^[10];
• Нохчийн Республикин йукъардешаран организацеша 2023-чу шарахь йукъардешаран дикалла лакхайаккхарехь динчу дакъа гайтаран рейтингехь 44-чу меттехь;
• 5 хьехархо «Дешар» приоритетни къоман проектан гурашкахь дӀайаьхьначу Йерригроссин тоьллачу хьехархойн конкурсан толамхо хилла дӀахӀоьттира;
• «Стаг кхетош-кхиор» цӀе йолчу республикански конкурсан совгӀатхо^[2].