Висаитовн кӀоштан берийн исбаьхьаллин центр

Берашна тӀетоьхна дешаран институт кхоьллина 2000-чу шарахь^[2].

Берийн-кегийрхойн центро дешаран гӀуллакхаш дӀахьо Соьлжа-ГӀалин тӀетохаран дешаран муниципальни бюджетан хьукумате «Берийн-кегийрхойн центр» буха тӀехь — 10 цхьаьнакхетаралла а, иштта йукъардешаран хьукуматашкахь муниципальни бюджетан йукъарадешаран хьукумат «№ 44 йолу ишкол (Соьлжа-ГӀала)» — 3 цхьанахетаралла а, муниципальни бюджетан йукъарадешаран хьукумат «№ 12 йолу йукъъера йукъарадешаран ишкол» Соьлжа-ГӀалара а, « № 24 йолу йукъъера йукъарадешаран ишкол» Соьлжа-ГӀалара а — 1 цхьаьнакхетаралла а^[3].

Соьлжа-ГӀалин берийн а, кегийрхойн а центр кхоьллинарг йу Соьлжа-ГӀалин мэрин дешаран урхалла^[4].

Соьлжа-ГӀалин муниципальни тӀетоьхна дешаран бюджетан хьукумат «Берийн а, кегийрхойн а центр» лелайо «Россин Федерацехь дешаран хьокъехь» федеральни закон а, хьукуматийн устав а. Хьехаран меттанаш оьрсийн меттанаш ду. Хьукумато коьртачу декъана болх бо 5 шарера 18 шаре кхаччалц долчу берашца, 2024 шарахь 5-7 шераш долу 666 бер дӀайаздина а, 8-10 шераш долу — 1130 бер а, 11-14 шераш долу — 1100 бер а, 15-17 шераш долу — 8 бер^[3].

Кегийрхойн центр болх беш йу хӀокху декъехь:

• исбаьхьаллин;
• социальни а, хьехаран а;
• техникан;
• Ӏаламдовзаран;
• физкультуран а, спортан а^[2].

Хьукуматехь кхин а йукъара кхиаран дешаран программаш йу:

• Исбаьхьаллин программаш (1 шаре кхаччалц);
• Технически программаш (1 шаре кхаччалц);
• Социальни а, гуманитарни а программаш (1 шаре кхаччалц);
• Физкультуран а, спортан а программаш (1 шаре кхаччалц)^[3].

Исбаьхьаллин хьажам декъашхоша кегийрхойн центран хьехархоша болх бо хӀокху исбаьхьаллин цхьаьнакхетараллашкахь:

• «Флористика»;
• «КӀадин тайниг»;
• «Бозбуунчаллин палитра»;
• «Мозаика»;
• «Седарчий»;
• «Арлекин».

Социальни а, гуманитаран а декъехь:

• «Меттан а, къамелан а культура»;
• «Некъан йоза-дешар»;
• «Самукъане Ӏамор»;
• «Бусалба динан бух».

Технически декъехь:

• «Робототехника».

Физкультуран а, спортан а декъехь:

• «Ладья» шахматанн клуб^[3].

Берийн а, кегийрхойн а центро занятеш дӀахьо 12 классехь. 2023—2024 дешаран шарахь ДЮЦ-ехь 17 тобанехь дӀадаьхьира дешаран гӀуллакхаш. Цу тобанех йалх тоба йара заьӀап дешархой^[3].

ХӀора шарахь 1900 сов бер доьшу цу хьукуматехь^[2].

Кегийрхойн центрехь 2024-чу шарахь кхоьллина «Иэсийн маьӀиг» музей, культурин хазнаш латтош йолу меттиг а, методически а, Ӏилманан-талламан а, дешаран а центр санна болх беш йу иза. Музей этнографин говзалла йолуш йу. Гайтамашна йукъахь йу: «ХӀусамехь лелош йолу хӀуманаш» а, «Къоман духар» а, «Декоративни композицеш» а. Дерриге а Ӏалашдаран меттигаш 62 йу^[5].

• Дешаран шо дӀадолало товбецан беттан 1-чу дийнахь, чекхдолу хӀутоссург беттан 25 дийнахь;
• Занятеш дӀахьо денна, кӀирандийнахь а, дезачу деношкахь а (Ӏаьнан деза денош доцург);
• Занятеш дӀахьо 10:20 сахьт даьлча дуьйна 18:00 сахьт даллалц (16-18 шераш долчу дешархошна 21:00 сахьт даллалц дӀайахьа йиш йу урокаш);
• Урокан хан: 35 минот ишколе кхачале а, йуьхьанцарчу классашкахь а долчу берашна, 45 минот ишколе кхачале долчу берашна, йуккъехь 10 минот садаӀар а долуш^[6].

2024 шарахь хьехархойн коллектив — 20 йу, шайна йукъахь 19 — лакхара дешар долу хьехархо а, 30 шарахь сов хьехархочун болх бина кхоъ а^[3]. 2023-чу шарахь хьехархочо Р. Ш. Эльтамирована делира Соьлж-ГӀалан мэрин баркаллин кехат^[7].

Соьлж-ГӀаларчу «Берийн а, кегийрхойн а центр» тӀетохаран дешаран муниципальни бюджетан хьукуматин директор: Виситаева Лилия Васильевна.

• Йерригроссин «Хьехархойн дебют — 2023» конкурсан «ТӀетоьхна дешаран къона хьехархо» категорехь 2023-чу шарахь заочни этапан толамхо: Цагуева Луиза, тӀетоьхна дешаран хьехархо^[8];
• 1-ра меттиг регионан «Кхин дӀа а дешарехь тоьллачу гӀуллакхийн гулам» конкурсехь 2023 шарахь, "РКОИДО «Квант» пачхьалкхан бюджетан дешаран хьукумат — хьехархо Эльтамирова Раяна Шамилан йоӀ^[9];
• Къилбаседа Кавказан федеральни гонан йиллинчу чемпионатехь «Robo-shows-2024» 2-гӀа меттиг йаьккхина дешархойн «Робокс» тобано^[10].
• «Корматаллин дебют» номинацехь 2024-чу шарахь хьехархошна йукъахь дӀайаьхьначу Йерригроссин «Сайн дог берашна дӀало» конкурсан муниципальни этапехь толам баьккхинарг йу Эльтамирова Раяна Шамилан йоӀ .