Российн Федерацин субъектийн кӀошташ

Административан-мехкан дакъош санна кӀоштан дозанашкахь кхоьллина муниципалан кхолламаш муниципалан кӀоштийн статусехь, кхин а гӀалин гуонийн статусехь, 2019 шарахь дуьйна, муниципалан гуонийн статусехь.

Уггаре дукха нах беха кӀошт — Ленинградан областера Всеволожскан кӀошт: бахархойн барам

1. Н/Д^[2] ст. (
2. Н/Д^[3]). Уггаре дукха бахархой болу гӀалин кӀошташ — федералан маьӀнин гӀала Петарбухан кӀошташ (2020): Приморски 534 646^[4] ст., Невин 489 022^[4] ст., Калинински 522 493^[4] ст., Выборган 472 079^[4] ст.

Уггаре кӀезга нах беха кӀошт — Камчаткин махкара Алеутийн кӀошт: 683^[5] ст.

Мехкаца уггаре йоккха кӀошт — Красноярскан мехкан Таймыран Долгано-Ненцойн кӀошт (879 900 км²). Цул тӀаьхьа оцу мехкан Эвенкийн кӀошт (764 154 км²), Якутин Оленёкан кӀошт (318 544 км²).

Уггаре кегийра майданца кӀошташ (федералан маьӀнийн гӀаланийн кӀошташ ца лоруш) — Архангельскан областан Соловецкан кӀошт: цуьнан майда 3.47 км², цул тӀехьа йогӀу Челябинскан областера Коркинон а, Еманжелинскан а кӀошташ — 102.76 км² а, 113.39 км² а. Соловецкан кӀоштал жима йу федералан маьӀнийн гӀаланан Москохан кӀошташ: Арбат 2.11 км², Савёловон 2.70 км², Марфино 2.97 км², Восточни 3.14 км², Алтуфьевски 3.25 км², Бескудникон 3.30 км², Ломоносовн 3.34 км². Коркинон а, Еманжелинскан кӀоштел майданца кегийра йу Москохан массо кӀошташ, Севастополан кӀошташ Ленинан а 26.0 км², Гагаринан 61.1 км² а, Петарбухан йерриг санна кӀошташ, Выборган, Пушкинан, Курортан кӀошташ йоцург.

Цхайолу кӀоштийн къоман статус хуьлу (хьажа Российн къоман кӀошташ).

Красноярскан мехкан ши кӀошт административан-мехкан дакъа башха статусца йу.

Уггаре кӀезга кӀошташ йу субъектехь — 0 (Москохан область), 1 (Ненцойн автономин гуо), уггаре дукха — 59 (Алтайн мохк), кхин а 125 кӀошт йу федералан маьӀнин гӀала Москохахь.

Москохан областехь 2019 шарахь массо кӀошташ дӀайаьхна областан маьӀнин гӀаланаш/гӀтп йеш.

РФ цхьа могӀа субъектийн административан-мехкан дакъош законашкахь (реестрашкахь) гайтина муниципалан кӀошташ (Амуран, Воронежан, Ленинградан, Ростовн, Тверан областашкахь^{[6][7][8][9][10]}) йа цхьанне административан а, муниципалан а (Новосибирскан^[11]), Тыван^[12], цу тӀе уставаш а, реестраш а цхьайолчеранцарех ло кӀошташа^[6][13]). Ставрополан махкахь кӀошташ къастайо мехкан дакъош санна^[14][15], административан-мехкан дакъош билгайаьхна муниципалан кӀошташка^[14] (2020 шарахь бина гӀалин а, муниципалан гуонаш).

Саратовн областехь 2022 шарахь дуьйна доза туху кӀошташна а, административан кӀошташна а йукъахь^[16][17].

Йаззамехь йалийна Российн кӀоштийн перечень 2010 шеран 1 январан хьолан.

Дацдина:

• АО - автономин гуо;
• ДАМД - дӀакъевлина административан-мехкан дакъа;
• ЛСЙ AМД - леррина статус йолу административан-мехкан дакъа;
• мун. кхол. — муниципалан кхоллар;
• СМ - йуьртан меттиг;
• ГӀГ - гӀалин гуо;
• МГ – муниципалан гуо;
• МКӀ - муниципалан кӀошт.

Республикаш

Федерацин субъект	ХӀост	Коьрта шахьар	Субъектан код	ОКАТО код	Административан кӀошташ	ЙогӀуш йолу муниципалан кхолламаш[К 1]
Адыгейчоь[18]		Майкоп	01	79	Гиагински Кошехаблан Красногвардейски Майкопан Тахтамукайн Теучежан Шовгеновн
Алтай[19]		Горно-Алтайск	04	84	Кош-Агачан Маймин Онгудайн Турочакан Улаганан Усть-Канан Усть-Коксин Чемалан Чоян Шебалинон
Башкортостан[20][21][22]		Уфа	02	80	Абзелилан Альшееван Архангельски Аскинон Аургазин Баймакан Бакалин Балтачевон Белебейн Белокатайн Белорецкан Бижбулякан Бирскан Благоваран Благовещенскан Буздякан Бураевон Бурзян Г\афурийн Давлекановон Дуван Дюртюлин Ермекеевон Зианчуран Зилаиран Иглинон Илишаш Ишимбайн Калтасин Караиделан Кармаскалин Кигин Краснокамскан Кугарчин Кушнаренковон Куюргазин Мелеузан Мечетлин Мишкинон Миякин Нуримановн Салаватан Стерлибашевон Стерлитамакан Татышлин Туймазин Уфан Учалин Фёдоровкин Хайбуллин Чекмагушан Чишмин Шаранан Янаулан билгалдахарш[К 2]

Российн Федерацин цхьацца регионашкахь дац чоьхьара кӀоштан административан-мехкан декъадалар, кхечеран, кӀошташ йекъало административан-мехкан дакъошка (масала, йуьртан, поселкан гуонаш, поссоветаш, сельсоветаш, меттигаш, гӀаланаш, гӀалин тайпана посёлкаш…). Цхьацца регионашкахь тайп-тайпана кӀошташ цхьаьна хуьлу.

• Алтайн мохк^[24]
  • кӀошташна чохь къаьста административан-мехкан кхолламаш сельсоветаш а, поссоветаш а йа кӀоштан маьӀнаш долу гӀаланаш
  • Залесовон — административан-мехкан кхоллам, лаьтта масех мехкаш цхьаьнатоьхна нах беха меттигех

• Архангельскан область^[25][26]
  • шайна йукъахь административан-мехкан дакъош селсоветаш, йалахь, кӀоштан маьӀнин гӀаланаш а, гӀалин тайпана посёлкаш (белхалойн посёлкаш) билгалйовлу кӀошташ;
  • цхайолу йуьртан нах беха меттигаш йукъатоьхна кӀошташ;
  • сельсоветаш йоцу кӀошташ
    • Керла Латта нах беха меттигашца гӀтп Белушья Губа а, йуьртан нах беха меттигца Рогачёво (кхин а, Уставца, посёлкаца Северни^[27]) — муниципалан тӀегӀанехь гӀалин гуо;
    • Соловецкан йеа йуьртаца — муниципалан тӀегӀанехь йуьртан меттиг Приморски муниципалан кӀоштан.

• Башкортостан^[20][21]
  • шайн хӀоттамехь республикан маьӀна долу гӀаланаш йукъайогӀуш йолу кӀошташ билгалйоху хӀоттаман административан-мехкан дакъош санна, шен статусца кӀошташца, Конституцица, цхьатерра йолу^[22].

• Белгородан область^[28][29]
  • муниципалан кхолламийн административан-мехка дакъош муниципалан гуонаш билгалдоху кӀошташ;
  • шайша чохь муниципалан кхолламийн административан-мехка дакъош муниципалан гуонаш ца дина кӀошташ;
  • областан маьӀнин гӀаланаш йукъа тоьхна кӀошташ.

• Брянскан область
  • Стародубан кӀоштахь, муниципалан тӀегӀанехь бина муниципалан гуо, дӀадаьхна йуьртан административан гуонаш^[30].

• Вологдин область^[31][32]
  • кӀошташ йекъало сельсоветашка, нагахь уьш йелахь, поссоветашка а, кӀоштийн маьӀнийн гӀаланашка;
  • Велики Устюган кӀошт а, Соколан кӀошт а йукъайогӀу областан маьӀнин гӀаланашна.

• ДегӀаста^[33][34]
  • Цунтин кӀоштан махкахь кхоьллина Бежтин дакъа, цуо цхьаьнатуху ши йуьрт а, кхо сельсовет а (ОКАТО йац);
  • Овхойн кӀоштахь коьллина Новострой мохк, иза лерина бу керла йарташ йахка дӀакхалха леринчу гӀазгӀумкийн бахархойн Овхойн кӀоштара, тӀаьхьа административан кӀошт йуьллуш.
• Байкалдехьара мохк^[35][36]
  • Читан административан кӀоштан йукъахь, Реестрца, йу мехкан административан йукъ Чита (йекъайалар областан а, кӀоштан а маьӀнийн гӀаланашка дац^[37], цу тӀе и декъадалар дӀадаьккхина областах мохк балле 2007 шарахь^[38]);
  • Улётин кӀоштахь, Реестрца, Байкалдехьара махкахь йу ЗАТО Горни (иза доьзна ду, йуха а, областан маьӀнийн объект ца хиларца).

• Камчаткин мохк^[39][40]
  • Алеутийн кӀошт — шакъаьстина административан-мехкан дакъа, цуьнан дозанехь йу цхьа йуьрт (Никольски йуьрт) а, цунна уллера мохк а;
  • Елизовон кӀошт – йукъатоьхна областан маьӀнин Елизово гӀаланца кӀошт.

• Кемеровон область^[41]
  • шайна чохь административан-мехкан дакъанаш схьакъастадо йуьртан меттигаш, нагахь йелахь, гӀалин тайпана поселкаш йолу кӀошташ;
  • Междуреченскан кӀошт, цунна йукъахь йартийн меттигаш йац.

• Кировн область^[42][43][44]
  • шайна чохь къаьсташ административан-мехкан дакъош йуьртан гуонаш санна, нагахь йалахь, механ дакъош санна гӀалин нах беха меттигаш (шен куьйгакӀела йарташ а йолуш), муниципалан тӀегӀанехь цаьрца йогӀу муниципалан кӀошташ;
  • Шена йукъахь ца къаьта йуьртан гуонаш, массо нах беха меттиг кӀоштан куьйгакӀела йу, муниципалан тӀегӀанехь цаьрца йогӀу муниципалан кӀошташ.

• Красноярскан мохк^{[45][46][47][48]}
  • йукъахь къаьста административан-мехкан дакхош, нагахь йалахь, кӀоштан гӀаланаш а, гӀалин тайпана посёлкаш а (куьйгакӀела йолу йуьртан нах беха меттигаш а) йолу кӀошташ;
  • Йарташна йукъара меттигаш (Богучанскан кӀошт, Кежеман кӀошт), йукъахь къаьста мехкан дакъош долу кӀошташ;
  • Къилбаседа-Енисейскан кӀошт, цунна йукъа йогӀу нах беха меттигаш (гӀалин посёлок Къилбаседа-Енисейск а, йуьртан нах беха меттигаш), йукъа а йогӀу, мехкан дакъош а ду;
  • башха статус йолу административан-мехкан дакъа
    • Эвенкийн кӀошт, цунна йукъа йогӀ нах беха меттигаш, уьш ду мехкан дакъош (цу тӀе Уставаца^[49], йуьртан меттиган посёлок Кузьмовкин махкахь, ша поселок йоцуш, йу йуьрт Кочумдек цӀе йолуш, амма иза официалан документашкахь гатина йац, цуьнан йац ОКАТО, йац ОКТМО)
    • Таймыран Долгано-Ненцойн кӀошт, цунна йукъа догӀу административан-мехкан дакъош, кӀоштан гӀала куьйгакӀелара нах бехачу меттигашца а, гӀалин тайпана поселок а, мехкан дакъош санна ши йуьртан нах беха меттиг (йуьрт) куьйгакӀеларчу нах бехачу меттигашца;
  • башха статус йолу административан кӀошташ билгалйина йу, амма кхоьллина йац.

• Российн кӀоштийн хӀосташ
• Российн Федерацин субъектийн кодаш
• Российн федеративан хӀоттам
• Административан-мехкан бекъабаларан объектийн йукъарароссийн классификатор
• Российн Федерацин субъектийн гуонаш
• ГӀаланийн категореш (Росси)
• Российн Федерацин субъектийн дӀайаьхна кӀошташ
• Российн муниципалан кӀоштийн, муниципалан а, гӀалин а гуонийн исписка