Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Аштаркханан область


Аштаркханан о́бласть — Российн Федерацин субъект йу, Къилбан федералан гуонан чуьра.

Доза ду Волгоградан областца — къилбаседехь, ГӀалмакхойчоьнца — малхбузехь, Кхазакхстанца — малхбалехь, къилбехахь — Каспий-хӀорд бу.

Областан администрацин центр — Аштаркхне гӀала.
Майданца Аштаркханан область (49 024 км²) 6-гӀа меттигехь йу Идалйистан бархӀ регион йукъахь.
Кхоьллина 1943 шеран 27 декабрехь.

2016 шеран 27 мартехь дуьйна Аштаркханан область 4-гӀа сахьтан асанехь йу[3] (GMT+4, RTZ+1 «Самарин хан»).

Географи

Ӏаламан хьал

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан геологин хӀоттам а, рельеф а

Аштаркханан область йу Малхбален-Европин арен къилба-малхбалехь Каспийистан арен тӀехь, бараман шораллехь, гӀум-аренан а, ахгӀум-аренан а зонехь, уьш дожийлашна лелош йу. Область готтачу асанца Идал-Ахтубан тогIин шинне агӀора 400 км сов йахйелла. Дистина хиш боккхачу муьран чудогӀий дельтан майдано Ӏов тасаран пайдехь хуьлу коьртачу промыслан чӀерашна — иргӀун, севрюган, белуган, кхечарна а.

Къилбаседан йист йу Волгоградан область дозанца 48°52' къ.с. ш., къилбан — Каспий-хӀордан бердаца — 45°31' къ.с. ш.. Уггар малхбузан тӀадам бу Чернояран кӀоштахь Волгоградан областан дозанехь — 44°58' м.бал. д., малхбален — Идалан дельтан цхьаьна жимчу гӀайрен тӀехь Володаран кӀоштехь 49°15' м.бал. д. Областан коьрта ландшафт чӀинг-тулгӀенан гӀум-аренан акъарий йу чолхе йина даккхийчу баьрзнаш, гӀамарш, бекъа боьранаш, Ӏаьмнаш, рельефан карстан кепаш, кхин а.

Каспий-хӀордан таханлера абсолютан билгало йу 27 м Дуьненан Ӏапказан барамал лахахь. Къилбаседехьа абсолютан билгалонаш тӀекхета, уггар а къилбаседан декъехь кхочу плюс 15—20 м. Уггар лекха меттиг Боккха Богдо лам — 161,9 м, областан къилбаседа-малхбалехь.

Область доьалгӀачу сахьтан асана UTC+4 йукъаягӀийтина, Самара санна, Аштаркхнера меттигера хан 1 сахьт москохан хенал хьалха йу.

Область Къилбан федералан гуон Идалан кӀоштахь йу. Географин хьал Аштаркханан областан шакепара ду. Иза лаьтта Европин а, Азин а дозанехь, Идало аравала таро ло 5 хӀорде.

Аштаркханан областан доза ду:

Ландшафташ

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан ландшафташ

Областан ландшафтан структура лаьтта 8 ландшафтах. АхгӀум-аренан зонехь кхоллайелла Идал-Сарпинан а, Баскунчакан а ландшафташ. ГӀум-аренан зонехь йу Идал-Уралан, Идал-Приергенинан, Малхбузан а, Малхбален а Ӏаьмнийн-барзийн ландшафташ. Чоьхьара зонийн ландшафташ йу Идал-Ахтубан тогӀе а, Идал хин дельта а. ХӀора ландшафтехь билгалйовлу масех шен амал йолу меттиг.[4]

Лаьттан чкъор

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан лаьттан чкъор

Российн лаьттан-географин кӀошташйаран урхалло Аштаркханан область йукъайогӀуйту сирла-боьмаша а, боьра а ахгӀум-аренан лаьттан, кӀайн лаьттан комплексийн, гӀамаран массивин, кӀайн лаьттан тачанийн Каспий-хӀордйистан провинцин.[4]

Хин ресурсаш

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан хин ресурсаш

Аштаркханан областан тӀехулара хиш гойту Идал хино а, дуккха долчу цуьнан геннаш а (900 гергга), теза а, дуьра а Ӏаьмнаш а (1000 гергга), дуьненан уггар доккха къевлина Ӏам болчу Каспий-хӀордо.[4]

Пайден маьӀданаш

Ӏаламан ресурсаш: Iаламан газ, туьха, гипс. Мехкдаьттан ресурсийн мах хадийна 300 млн т гергга, 2-5 км кӀоргехь доллу.

1950-гӀа шерашкахь дӀайиллина Промыслан газ йолу меттиг, иза бахьнехь Аштаркханехь а, цхьа могӀа ярташкахь а газ йуьллуш йу.

1976 шеран августехь дӀайиллина Аштаркханан саьнгалгазоконденсат йоккху меттиг. Иза йу Аштаркханан 70 км къилбаседа-малхбалехьа. Углеводородан аьргаллин промыслан ресурсаш йу Идалан аьру бердаца, церан барам 2588 млрд куб. м. йу, 412 млн т конденсат а йу.

Аштаркханан областан башха ларйо меттигаш

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан башха ларйо меттигаш

Областан таханлера ларъеш йолчу меттигийн машан йукъайогӀу пачхьалкхан заказникаш, таллархойн бахамаш, пачхьалкхан Ӏаламан эсаллаш, уьш XX бӀешеран 70-гӀий-80-гӀий шерашкахь вовшахтоьхна. ХӀинца башха ларъеш йолу Аштаркханан областан меттигийн (БЛЙМ) маша лаьтта 2 пачхьалкхан Ӏаламан заказниках, 3 биологин заказниках, 35 Ӏаламан эсалла.

Аштаркханан областан пачхьалкхан Ӏаламан а, биологин а заказникаш[4]

Заказникан цӀе Кхоьллина шо Майда,
эзар га		 Профиль
Богдин-Баскунчакан 1993 35,2 ландшафтан
Ильменно-Бугровой 1995 6,9 ландшафтан
Берли гӀамарш 1998 3,1 ландшафтан
Степной 2000 87 ландшафтан
Теплушки 2000 4,7 биологин
Кабаний 2001 2,1 биологин
Енотаевн 2001 3,8 биологин

Дийнаташ

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан дийнаташ

Аштаркханан областан хӀокху заманан фауна 9 000 сов кепара йу. Кхузахь еха хинан а, лаьттан а дийнаташ — аренийн, гӀум-аренийн, ахгӀум-аренийн ландшафтийн йахархой[4].

Ораматаш

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан ораматаш

Аштаркханан область флоран агӀора Афро-Азин гӀум-аренан областан а, Каспий-хӀордйистан гуон Арало-Каспийн (Туранан) провинцин Ирано-Туранан Голарктика областан а йукъайоьду. Оцу гуон чуйогӀу каспийхӀордйистан-туранан циркумкаспийн кепарниш а, Къилбаседа Каспи-хӀордйистан эндемикаш а[4].

Климат

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан климат

Аштаркханан областан климат континентан, йекъа йу. Ӏа луо кӀезиг долуш, сих-сиха дохлуш, ца лаьтта луон чкъор долуш ду, амма цхьадолчу деношкахь дикка чӀогӀа шелонаш хуьлу, Кхазакхстанера йа Уралера шийла хӀаваан массаш йаьхкича. Аьхке тӀехйовха. Климатан амалехь ду яккхий шеран а, де-буьйсан а хӀаваан температуран амплитудаш, кӀезиг барамехь йочанаш йолуш, тӀуналла Ӏанаре далар лакхара долуш[5][6].

ХӀаваан йуккъера температуран барам хийцало къилбехьара къилбаседехьа +10 °C тӀиера +8 °C кхаччалц. Уггар шийла бутт — январь, температуран йуккъера барам бу −10… −20 °C. Уггар лакхара температуран йуккъера барам +35…+45 °C хуьлу июлехь[7].

Шеран йочанийн барам 180—200 мм областан къилбехахь, 280—290 мм къилбаседехь. Уггар дукха йочанаш хуьлу апрелера июль бутт кхаччалц. Аьхка догӀа стигал къекъаш догӀу, наггахь къора а туху.[8][9]

Истори

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан истори

Ширчу заманахь таханлерчу Аштаркханан областан лаьттанаш тӀехьула чекхдовлура персийн а, Ӏарбойн а йохк-эцаран некъаш. VIII—X бӀешерашкахь меттиг ГӀажарийн каганат йукъахь йара. Хила тарло бохуш дуьйцу, таханлерчу Аштаркханан областан лаьттанаш тӀехь ГӀажарийн каганатан столица 965 шарахь эла Святослава йохийна йолу Идал. ТӀехьуо кхуза охьахевшира половхой, XIII бӀешеран хьалхарчу декъехь хийцина болу монголо-гӀезалоша, тӀехьа кхузахь бехира Аштаркханан ханаллин гӀезалой а, кхазакхаш а.

1558 шарахь Аштаркханан ханалла йукъатуьйхира Оьрсийн пачхьалкхан. Аштаркханан мохк хилира къилба-малхбален Оьрсийн пачхьалкхан тӀеман форпост. Масала, 1569 шарахь туркоша аьттонза гуо латтийра Аштаркханан гӀап. 1597 шарахь Аштаркхнехь чекхйаьккхира 1578 шарахь йолийна Спасо-Преображенан божарийн килса.

XVII бӀешарахь Аштаркханан махкахь йоьдуш йара йохк-эцар, чӀеран а, туьхан а промыслаш. БӀешеран йуккъехь Аштаркханан махкахь гӀаттам хилира Разин Степана айина.

1705-06 шерашкахь меттигера бахархой гӀевттира I Петран политикин дуьхьал. 1722 шарахь Кутум хин хикхочехь верфь йира, цунна Аштаркханан адмиралтейство цӀе йелира. 1730—1740 шерашкахь Аштаркханан губернехь кечдан долийра дареш а, баккха бамба а.

1802 шеран 15 ноябрехь даьллачу Омарца Аштаркханан губерни шина декъе екъна: Аштаркханан а, Кавказан а. ТӀаккха а, Аштаркханан губерни Кавказах дӀакъастар чекх ца делира 1832 шеран 6 январехь бен, цунна догӀуш долу омар кӀела куьг мА йаздинехь.

Советан заманахь таханлера Аштаркханан область йукъахь лаьттина Аштаркханан губернин, Лахара-Идалан областан, Лахара-Идалан махкан, Сталинградан махкан, Сталинградан областан 1943 шеран 27 декабрехь ССРС Лакхарчу Советан Президиуман Омарца Аштаркханан область (цу йукъа ягӀна дӀайаьккхинчу ГӀалмакхойн АССРн дакъа а, Сталинградан областан Аштаркханан гуо а) кхоллалц. 2010 шо чекхдолуш цхьа могӀа эксперташ кхайкхийра Волгоградан а, Аштаркханан а областаш цхьанатоьхна Лахара-Идалан мохк кхуллур бу аьлла. Цу тӀе Ӏалашо Аштаркханан областан йу, цуьнан потенциалан а, регионан элитина а[10].

Бахархой

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан бахархой

Росстатан терхьашца областан бахархойн барам бу 1 005 782[11] ст. (

Бахархойн дукхалла
1897[12]1915[13]1926[14]1928[15]1959[16]1970[17]1979[18]
1 003 542↗1 427 500↘510 386↗538 200↗701 974↗867 483↗915 548
1987[19]1989[20]1990[21]1991[21]1992[21]1993[21]1994[21]
↗992 000↗998 114↘997 516↗1 001 044↗1 003 253↗1 004 737↗1 006 099
1995[21]1996[21]1997[21]1998[21]1999[21]2000[21]2001[21]
↗1 014 170↗1 019 171↗1 020 576↘1 019 880↘1 016 372↘1 012 385↘1 009 281
2002[22]2003[21]2004[21]2005[21]2006[21]2007[21]2008[21]
↘1 005 276↘1 004 780↘1 001 245↘998 225↘994 208↘994 127↗1 000 874
2009[21]2010[23]2011[21]2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]
↗1 005 241↗1 010 073↘1 009 801↗1 014 972↘1 013 840↗1 016 516↗1 021 287
2016[28]2017[29]2018[30]2019[31]2020[11]
↘1 018 626↗1 018 866↘1 017 514↘1 014 065↘1 005 782

). Бахархойн луьсталла — 20,52 ст./км2 (

Бахархойн дукхалла
1897[12]1915[13]1926[14]1928[15]1959[16]1970[17]1979[18]
1 003 542↗1 427 500↘510 386↗538 200↗701 974↗867 483↗915 548
1987[19]1989[20]1990[21]1991[21]1992[21]1993[21]1994[21]
↗992 000↗998 114↘997 516↗1 001 044↗1 003 253↗1 004 737↗1 006 099
1995[21]1996[21]1997[21]1998[21]1999[21]2000[21]2001[21]
↗1 014 170↗1 019 171↗1 020 576↘1 019 880↘1 016 372↘1 012 385↘1 009 281
2002[22]2003[21]2004[21]2005[21]2006[21]2007[21]2008[21]
↘1 005 276↘1 004 780↘1 001 245↘998 225↘994 208↘994 127↗1 000 874
2009[21]2010[23]2011[21]2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]
↗1 005 241↗1 010 073↘1 009 801↗1 014 972↘1 013 840↗1 016 516↗1 021 287
2016[28]2017[29]2018[30]2019[31]2020[11]
↘1 018 626↗1 018 866↘1 017 514↘1 014 065↘1 005 782

). ГӀалийн бахархой — 67,37[32] % (

ГӀалийн бахархойн дукхалла
2012[32] 2013[32] 2014[32] 2015[32] 2016[32] 2017[32]
676 657 ↘676 083 ↗678 223 ↗679 584 ↘677 741 ↘677 616

).

Бахархойн барам хийцабалар

Шайолусоюзан а, шайолуроссийн а нах дӀайазбарехь хиллачу терхьашца шаболу а, оцу йукъахь гӀалийн а бахархой (церан дакъа)[33][34]:

Къаьмнаш

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан къаьмнаш

Дукхахболу областан бахархой бу оьрсий (2002 шеран терхьашца — 70 %, 2010 шеран терхьашца — 67,6 %), цу тӀе областера оьрсийн процент уггар кӀезиг йу къаьмнийн йоцучу РФ субъекташлахь. Шен барамца шолгӀа меттигера къам — кхазакхаш (16,3 %), Аштаркханан область кхазакхаш беха историн меттиг йу, иза уггар дукха кхазакхаш беха федерацин субъект а йу. Аштаркханан область гӀезалой беха историн меттиг йу (оцу йукъахь аштаркханан а, юртийн а, шайн метан диалекташ йолуш) (6,6 %), ногӀий (дукхахберш кхарагӀашаш), гӀалмакхой, туркменаш.

Шайолусоюзан а, шайолуроссийн а нах дӀайазбарехь (1926—2010) жамӀашца областан къоман хӀоттам хийцабалар:

Къам 1926 шо
эзар ст.[35]		 1959 шо
эзар ст.[36]		 1970 шо
эзар ст.[37]		 1979 шо
эзар ст.[38]		 1989 шо
эзар ст.[39]		 2002 шо
эзар ст.[40]		 2010 шо
эзар ст.[41]
Оьрсий 380,0 (74,5 %) ↗ 544,1 (77,5 %) ↗ 654,9 (75,5 %) ↗ 684,3 (74,7 %) ↗ 713,6 (71,9 % ↘ 700,6 (69,3 %) ↘ 618,2 (67,6 %)
Кхазакхаш 45,7 (8,7 %) ↗ 68,9 (9,8 %) ↗ 96,7 (11,2 %) ↗ 106,0 (11,6 %) ↗ 126,5 (12,8 %) ↗ 142,6 (14,1 %) ↗ 149,4 (16,3 %)
ГIезалой 48,5 (9,5 %) ↗ 57,2 (8,1 %) ↗ 67,1 (7,7 %) ↗ 70,8 (7,7 %) ↗ 71,7 (7,2 %) ↘ 70,6 (7,0 %) ↘ 60,5 (6,6 %)
Украинаш 13,9 (2,7 %) ↘ 6,5 (0,9 %) ↗ 14,0 (1,6 %) ↗ 15,8 (1,7 %) ↗ 18,7 (1,9 %) ↘ 12,6 (1,2 %) ↘ 8,1 (0,9 %)
Азербайджанаш ↗ 4,5 (0,45 %) ↗ 8,2 (0,8 %) ↘ 7,8 (0,9 %)
НогӀий ↗ 4,0 (0,4 %) ↗ 4,6 (0,45 %) ↗ 7,6 (0,9 %)
Нохчий ↗ 4,6 (0,5 %) ↗ 7,9 (0,8 %) ↗ 10,0 (1,0 %) ↘ 7,2 (0,8 %)
ГӀалмакхой 4,4 (0,9 %) ↗ 12,7 (1,8 %) ↘ 11,4 (1,3 %) ↘ 8,7 (0,95 %) ↘ 8,2 (0,8 %) ↘ 7,2 (0,7 %) ↘ 6,7 (0,7 %)
Эрмалой 3,1 (0,6 %) ↗ 2,8 (0,3 %) ↗ 6,3 (0,6 %) ↘ 5,8 (0,6 %)
Цигонаш ↗ 2,2 (0,2 %) ↗ 2,5 (0,25 %) ↗ 7,3 (0,7 %) ↘ 5,2 (0,6 %)
ЖIайхой ↗ 4,2 (0,4 %) ↗ 4,7 (0,5 %)
Лаьзгий ▲ 3,0 (0,3 %) ↗ 4,2 (0,5 %)
ДаьргӀой ↗ 2,7 (0,3 %) ↗ 3,6 (0,4 %) ↗ 4,2 (0,5 %)
Корейш ↗ 2,0 (0,2 %) ↗ 2,9 (0,3 %)
Туркменаш 1,2 (0,2 %) ↘ 1,1 ↗ 1,4 ↗ 1,6 ↗ 2,3 (0,3 %) ↘ 2,2 (0,3 %)
Жуьгтий 6,1 (1,2 %) ↘ 3,8 (0,5 %) ↘ 3,4 (0,4 %) ↘ 2,8 (0,3 %) ↘ 2,1 (0,2 %)
Белорусаш ↗ 3,2 (0,3 %) ↗ 4,0 (0,4 %) ↘ 2,7 (0,3 %)
Немцой 2,8 (0,5 %)
Ца йаздина
къам 		3,0 22,1
Гайтина къаьмнаш барамца
2000 сов стаг волу (туркменаш боцурш)

Кхазакхаш

Коьрта йаззам: Кхазакхаш
Коьрта йаззам: Кхазакхаш Россехь

Кхазакхийн бахархойх 16 % сов бу, беха Аштаркханан областан массо а кӀошташкахь а, гӀаланашкахь а, иза уггар боккха гайтам бу Россехь. Иштта кхазакхаш бехачу кхечу Российн регионашкахь болхбеш йу кхазакхийн оьздангаллин центраш, ткъа уьш гулахь бехачохь ишколашкахт хьоьху кхазакхийн мотт. Аштаркханан областехь йоккха кхазакхийн оьздангаллин центр йу «Жолдастык». Кхазакхийн мотт хьоьху Аштаркханан лакхарчу дешаран заведенешкахь (АПТУ). 2016 шарахь дуьненахь уггар баккхийчу бахархойх йара аштаркханан кхазакх Бисембеева Танзиля — Аштаркханан областан Краснояран кӀоштан ИсламгIази йуртара йахархо. 2016 шеран мартехь цуьнан кхаьчна 120 шо[42].

Областан Ӏедалан меженаш

Законкхолларан Ӏедал

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан Дума

Аштаркханан областан законкхолларан Ӏедалан меже йу Аштаркханан областан Дума, 1994—2001 шерийн муьрехь Аштаркханан областан законкхолларан гулам олуш хилла. 2006 шарахь дуйна регионан законкхолларан меженан председатель ву «Единая Россия» партин регионан куьйгалхо Клыканов Александр Борисович, цуьнан кандидатура 2009 шарахь хьехош йара областан губернаторан дарже.

2006 шо кхачале регионан законкхолларан меже кхоллара мажоритаран харжамийн системица. 2006 шарахь харжаман закон хийцадалар бахьнехь харжамаш дӀабаьхьира ийна харжамийн системица. Политикин партешна кхаж тесча областан думе чекхйелира «Единая Россия» (38 %), «Родина» (16 %), РФКП (14 %), Пенсионерийн парти (9 %).

Кхочушдаран Ӏедал

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан губернатор
Коьрта йаззам: Аштаркханан областан Правительство

Областан кхочушдаран Ӏедалан куьйгалладо Аштаркханан областан губернаторо. 1991—2004 шерашкахь областан губернатор вара Гужвин Анатолий Петрович, 1996 а, 2000 а шерашкахь харжамашкахь тоьлла волу. 2004 шеран августехь Гужвин веллачул тӀехьа 2004 шеран 5 декабрехь хиллачу Аштаркханан областан коьртан харжамашкахь туьйлира областан коьртан декхар кхочушдеш волчу Жилкин Александр Александровича. Тоьллачун аьтту беш йара «Единая Россия».

Губернаторо куьйгалла до областан кхочушдаран Ӏедалан меженашна а, Аштаркханан областан Правительствона а. 2004 шарахь дуйна Аштаркханан областан Правительствон Председатель ву Маркелов Константин Алексеевич.

Административан-лаьттан хӀоттам

Коьрта йаззам: Аштаркханан административан-лаьттан декъадалар

Аштаркханан областехь болхбеш бу 170 муниципалан кхоллам, царна йукъахь 2 гӀалин гуо (цхьаъ царех — Аштаркханан областан къевлина административан лаьттан кхоллам Знаменск), 11 муниципалан кӀошт, 11 гӀала, 146 йурт.

ГӀалийн гуонаш

№ ХӀост ГӀалин гуо Бахархой
(2015)[34], ст.
I Coat of Arms of Astrakhan.png Аштаркхне гӀ.
Бахархойн дукхалла
1811[43]1840[43]1856[43]1863[43]1888[43]1897[44]1913[43]
37 800↗45 900↘34 600↗42 800↗74 000↗112 880↗150 700
1914[43]1926[44]1931[45]1933[46]1939[47]1956[48]1959[49]
↗154 500↗184 000↗208 966↗225 400↗253 595↗276 000↗295 768
1962[43]1967[43]1970[50]1973[43]1975[51]1976[52]1979[53]
↗320 000↗368 000↗410 473↗435 000↗447 000→447 000↗461 003
1982[54]1985[55]1986[52]1987[19]1989[56]1990[57]1991[52]
↗474 000↗489 000↗497 000↗509 000↗509 210↘478 000↗512 000
1992[52]1993[52]1994[52]1995[55]1996[55]1997[58]1998[55]
→512 000↘511 000↗512 000↘482 000↗484 000↗490 000↘486 000
1999[59]2000[60]2001[55]2002[22]2003[61]2004[62]2005[63]
↗488 000↘486 100↘479 700↗504 501↗504 700↘502 800↘501 300
2006[64]2007[65]2008[66]2009[67]2010[23]2011[68]2012[24]
↘499 000↗500 200↗503 100↗504 141↗520 339↗520 700↗525 387
2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]2017[29]2018[30]2019[31]
↗527 345↗530 863↗532 699↘531 719↗532 504↗533 925↗534 241
2020[69]
↘529 793
II RUS Знаменск COA.gif КЪАЛГ Знаменск 27 208[70]

Муниципалан кӀошташ

undefined
№ Байракх Муниципалан кӀошт Административан
центр 		Майда,
км² 		Бахархой,
ст.
1 RUS Ахтубинский район flag.jpg Ахтубинскан кӀошт Ахтубинск гӀ. 7 810
Бахархойн дукхалла
19591970197919892002[22]2003[61]2004[61]
62 782↗88 182↘39 466↘37 043↘31 963↘31 900↘31 600
2005[61]2006[61]2007[61]2008[71]2009[67]2010[72]2011[73]
↘31 100↘30 700↘30 300↗30 400↗73 154↘29 326↗70 952
2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↘69 859↘67 696↘66 640↘66 105↘65 218
2 RUS Володарский район flag.gif Володарскан кӀошт Володарски йурт 3 883
Бахархойн дукхалла
1970197919892002[22]2003[61]2004[61]2005[61]
51 114↘47 734↘46 638↗47 351↗47 400↗47 700↘47 600
2006[61]2007[61]2008[71]2009[67]2010[72]2011[73]2012[24]
→47 600↗47 700↘47 600↗47 794↗47 825↗47 831↗47 968
2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↗48 083↘48 071↗48 080↘47 594
3 RUS Енотаевский район flag.gif Енотаевкан кӀошт Енотаевка йу. 6 300
Бахархойн дукхалла
19591970197919892002[22]2003[61]2004[61]
23 638↗26 591↗26 660↗29 093↘27 625↘27 500↗28 200
2005[61]2006[61]2007[61]2008[71]2009[67]2010[72]2011[73]
→28 200→28 200↘28 100→28 100↘28 027↘26 786↘26 785
2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↘26 595↘26 397↘26 098↘26 007↘25 851
4 Икрянинан кӀошт Икряни йу. 1 950
Бахархойн дукхалла
19591970197919892002[22]2003[61]2004[61]
50 250↗52 949↘49 606↘49 421↘48 418↘48 400↗48 600
2005[61]2006[61]2007[61]2008[71]2009[67]2010[72]2011[73]
↘48 400↘48 200↘48 000↗48 500↗48 917↘47 759↗47 775
2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↗48 126↘47 945↘47 873↗48 084↘47 678
5 Камызякан кӀошт Камызяк гӀ. 3 493
Бахархойн дукхалла
19591970197919892002[22]2003[61]2004[61]
24 706↗50 307↘49 435↗50 336↘49 837↘49 800↗50 100
2005[61]2006[61]2007[61]2008[71]2009[67]2010[72]2011[73]
→50 100↗50 300→50 300↗50 600↘50 463↘48 647↗48 656
2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↗48 668↘48 287↘48 154↗48 257↘47 836
6 Flag of Krasnoyarsky rayon (Astrakhan oblast).png Красни Яран кӀошт Красни Яр йу. 5 260
Бахархойн дукхалла
19591970197919892002[22]2003[61]2004[61]
24 817↗27 835↘27 645↗45 547↘38 534↘38 200↘37 600
2005[61]2006[61]2007[61]2008[71]2009[67]2010[72]2011[73]
↘37 300↘36 600↘36 500↗36 600↗36 864↘35 615↗35 663
2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↗35 710↗35 954↗36 280↗36 788↗36 959
7 Flag of Limansky rayon (Astrakhan oblast).png Лиманан кӀошт Лиман гӀтю 2 100
Бахархойн дукхалла
1959197019792002[22]2003[61]2004[61]2005[61]
30 188↗33 615↘32 496↗34 341↗34 400↘34 100→34 100
2006[61]2007[61]2008[71]2009[67]2010[72]2011[73]2012[24]
↘33 800↘33 700↘33 300↗33 544↘31 952↘31 898↗32 309
2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↘31 880↘31 478↘31 306↘31 168
8 Нариманован кӀошт Нариманов гӀ. 6 100
Бахархойн дукхалла
19591970197919892002[22]2003[61]2004[61]
24 719↗62 700↗69 282↘43 332↗44 077↘44 000↘43 400
2005[61]2006[61]2007[61]2008[71]2009[67]2010[72]2011[73]
↗43 500↗43 900↗44 100↗45 000↗45 895↘45 457↘45 435
2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↗45 866↗46 250↗46 868↗47 737↘47 668
9 Приволжскан кӀошт Началово йу. 841
Бахархойн дукхалла
19892002[22]2003[61]2004[61]2005[61]2006[61]2007[61]
38 575↗38 649↗38 700↗39 200↗39 600↗39 700↗40 100
2008[71]2009[67]2010[72]2011[73]2012[24]2013[25]2014[26]
↗41 600↗42 644↗43 647↗43 744↗44 723↗45 491↗46 506
2015[27]2016[28]
↗48 487↗49 435
10 Flag of Kharabalinsky rayon (Astrakhan oblast).png Харабалин кӀошт Харабали гӀ. 7 100
Бахархойн дукхалла
19591970197919892002[22]2003[61]2004[61]
24 804↗44 737↘43 760↘42 273↘40 955↗41 000↘40 600
2005[61]2006[61]2007[61]2008[71]2009[67]2010[72]2011[73]
↘40 300↘40 100↘40 000↗40 800↗40 987↗41 176↗41 183
2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↗41 219↘41 176↘40 965↘40 876↘40 851
11 Чёрни Яран кӀошт Чёрни Яр йу. 4 200
Бахархойн дукхалла
19591970197919892002[22]2003[61]2004[61]
19 063↘18 980↗20 709↗20 966↗21 293↗21 300↘20 600
2005[61]2006[61]2007[61]2008[71]2009[67]2010[72]2011[73]
↘20 500↘20 300↘20 200→20 200↗20 327↘20 220↘20 211
2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↘19 966↘19 810↘19 699↘19 653↘19 447

КӀоштан маьӀне гӀала

ГӀалин цӀе Бахархойн барам
Ахтубинск гӀ. 38507
Нариманов гӀ. 11196
Камызяк гӀ. 16219
Харабали гӀ. 18041
5 эзар стаг барам болу ярташ
Аштаркхне
Бахархойн дукхалла
1811[43]1840[43]1856[43]1863[43]1888[43]1897[44]1913[43]
37 800↗45 900↘34 600↗42 800↗74 000↗112 880↗150 700
1914[43]1926[44]1931[45]1933[46]1939[47]1956[48]1959[49]
↗154 500↗184 000↗208 966↗225 400↗253 595↗276 000↗295 768
1962[43]1967[43]1970[50]1973[43]1975[51]1976[52]1979[53]
↗320 000↗368 000↗410 473↗435 000↗447 000→447 000↗461 003
1982[54]1985[55]1986[52]1987[19]1989[56]1990[57]1991[52]
↗474 000↗489 000↗497 000↗509 000↗509 210↘478 000↗512 000
1992[52]1993[52]1994[52]1995[55]1996[55]1997[58]1998[55]
→512 000↘511 000↗512 000↘482 000↗484 000↗490 000↘486 000
1999[59]2000[60]2001[55]2002[22]2003[61]2004[62]2005[63]
↗488 000↘486 100↘479 700↗504 501↗504 700↘502 800↘501 300
2006[64]2007[65]2008[66]2009[67]2010[23]2011[68]2012[24]
↘499 000↗500 200↗503 100↗504 141↗520 339↗520 700↗525 387
2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]2017[29]2018[30]2019[31]
↗527 345↗530 863↗532 699↘531 719↗532 504↗533 925↗534 241
2020[69]
↘529 793
Ахтубинск
Бахархойн дукхалла
18971959[49]1967[74]1970[50]1979[53]1987[19]1989[56]
7000↗22 321↗29 000↗43 466↗47 422↗53 000↘50 261
1992[74]1996[74]1998[74]2002[22]2003[61]2004[61]2005[61]
↗50 800↘50 700↘50 300↘45 542↘45 400↘44 600↘44 100
2006[61]2007[61]2008[71]2009[67]2010[72]2011[74]2012[24]
↘43 400↘42 700→42 700↘42 445↘41 853↗41 900↘40 633
2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↘39 386↘38 906↘38 507↘38 160
Знаменск
Бахархойн дукхалла
1996[75]2000[75]2001[75]2002[22]2003[61]2004[61]2005[61]
35 000↗36 300↗36 700↘32 068↗32 100→32 100→32 100
2006[61]2007[61]2008[75]2010[72]2011[75]2012[24]2013[25]
↗32 400↘32 300↗32 400↘29 401↘29 400↘28 576↘27 526
2014[26]2015[27]2016[28]
↘27 021↗27 208↘27 202
Харабали
Бахархойн дукхалла
1897[76]195919701979[53]1989[56]1992[76]1996[76]
3500↗9700↗14 300↗17 043↗18 566↗18 700↗19 100
1998[76]2000[76]2001[76]2002[22]2003[76]2005[76]2006[76]
↘18 900↘18 800↘18 600↘18 296↗18 300↘18 200↘18 100
2007[76]2008[76]2009[67]2010[72]2011[76]2012[24]2013[25]
→18 100→18 100↗18 117→18 117↘18 100↗18 178↗18 275
2014[26]2015[27]2016[28]
↘18 146↘18 041↗18 097
Камызяк
Бахархойн дукхалла
1897[77]190119591970197219751979[53]
2700↗3066↗3900↗6700↗11 000↗12 700↗14 096
1989[56]1992[77]1996[77]1998[77]2000[77]2001[77]2002[22]
↗15 084↗15 300↗15 800→15 800↗16 000→16 000↗16 052
2003[77]2005[77]2006[77]2007[77]2008[77]2009[67]2010[72]
↗16 100→16 100→16 100→16 100→16 100↘16 068↗16 314
2011[77]2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↘16 300↘16 289↘16 223↘16 154↗16 219↘16 073
Красни Яр
Бахархойн дукхалла
2002[22]2010[72]2015[78]
10 926↗11 824↗12 214
Нариманов
Бахархойн дукхалла
197019791989[56]1998[79]2000[79]2001[79]2002[22]
3300↗3400↗11 084↗12 300↘11 900↘11 700↘11 202
2006[79]2007[79]2008[79]2009[67]2010[72]2012[24]2013[25]
↘10 900→10 900↗11 100↗11 126↗11 521↘11 321↗11 326
2014[26]2015[27]2016[28]
↗11 334↘11 196↘11 139
Володарски
Бахархойн дукхалла
1959[49]1970[50]1979[53]1989[56]2002[22]2010[72]2012[24]
4876↗6618↗8216↗9326↗9553↗10 005↗10 056
2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↗10 111↘10 079↗10 139↘10 102
Икряни
Бахархойн дукхалла
2002[22]2010[72]
9925↗10 036
Лиман
Бахархойн дукхалла
1939[80]1959[81]1970[50]1979[53]1989[56]2002[22]2009[67]
2228↗3189↗5173↗7504↗9185↘8899↗9165
2010[72]2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↘9024↗9076↘8966↘8837↘8793↘8763
Верхни Баскунчак
Бахархойн дукхалла
1959[49]1970[50]1979[53]1989[56]2002[22]2009[67]2010[72]
7555↗8697↘8619↗9685↘8785↘8488↘8411
2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↘8259↘8175↘8097↘8001↘7968
Чёрни Яр
Бахархойн дукхалла
2002[22]2010[72]2014[82]2015[82]
8043↘7779↘7621→7621
Енотаевка
Бахархойн дукхалла
2002[22]2010[72]
8022↘7616
Красни Баррикади
Бахархойн дукхалла
1959[49]1970[50]1979[53]1989[56]2002[22]2009[67]2010[72]
3521↗5002↗5809↗6184↗6304↗6377↗6488
2012[24]2013[25]2014[26]2015[27]2016[28]
↗6694↘6596↗6715↘6635↘6446
Старокучергановка
Бахархойн дукхалла
2002[22]2010[72]2011[83]2013[84]2014[84]
5684↗6042↗6945↘6210↗6343
Капустин Яр
Бахархойн дукхалла
2002[22]2010[72]
6506↘5724
Началово
Бахархойн дукхалла
2002[22]2010[72]
4830↗5451
Сасыколи
Бахархойн дукхалла
2002[22]2010[72]
4988↗5224
Никольски
Бахархойн дукхалла
1979[53]1989[56]2002[22]2010[72]2012[24]2013[25]2014[26]
5146↗5739↘5305↘5234↘5211↘5136↘5098
2015[27]2016[28]
↘5093↘5072

Экономика

Экономикин специализаци

Областан экономикин центран — Аштаркхнен — промышленни комплекс йукъахь йу хинкеманашдар, чӀаракечбаран промышленносташ. Коьрта промышленностан отраслаш — машенашйар, электроэнергетика, юурган промышленность. Регионехь бухбоцуш газ а, мехкдаьтта а, саьнгал а ду. ГӀалин промышленность иэшамехь йу. Иэшам бийриг ягорган промышленность йу, цуо кхоалгӀа дакъа иэшам бо промышленностан, ткъа иштта хинкеманашдар, радиопромышленность, электроэнергетика. ТӀаккха а промышленностан иэшам 2002 шерца дуьстича лагӀбелла 28,9 %.

Ахтубинскан кӀошт (70,2 эзар ст. гергга) областан къилбаседа-малхбален декъехь йу. Цигахь лаьтта тӀеман полигон, тӀеман дуьхьалояран промышленностан филиалаш. Коьрта предприятеш — ОАО «Бассоль» (юург яр), ОАО «Минерал-Кнауф» (гӀишлошйаран гӀирс), ОАО «Ахтубински ССРЗ» (машенашйар), ОАО «Консервийн завод», ЗАО «Ахтубинскан жижигкомбинат».

Камызякан кӀошто (50,3 эз. ст. гергга) йуьртабахаман продукци кхиорехь а, цунах йуургаш кечйарехь а коьрта позицеш латтайо. Юьртабахаман коьрта агӀонаш — хастоьмашлелор, кхашлелор, дугалелор, жижиг-шурийн даьхнийлелор. КӀоштан промышленностехь йу хӀара отраслаш: хинкеманашдар (предприятех уггар ширачех цхьаъ йу — ОАО «Волго-Каспийский СРЗ»), яйн, полиграфин, даман-жаржан промышленносташ, гӀишлошйаран гӀирсашбар.

Промышленность

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан промышленность

Ягорган промышленность йу Аштаркханан областан коьрта отрасль, кхузахь Российн европин декъехь уггар йоккха Аштаркханан газоконденсат йоллу меттиг йолун дела. Цуьнан бази тӀехь болх бо Аштаркханан газан комплексо, оцу йукъайогӀу газопромыслаш а, газтоешйолу завод а. Комплексан специализаци йу арахецар: техникин газан саьнгал, автомобилан бензин, дизелан а, котельнин а ягориг, пропанобутанан фракци. Областехь йаьржина машенашйар (хинкеманашдар, пхьалгӀапрессан гӀирс бар, компрессораш, кхин а).
1990-гӀа шераш 2003 шарца дуьстича хаъал тӀекхетна РФ Аштаркханан областан ягорган промышленностан продукцин дакъа (8 % тӀиера 60 % кхаччалц), электроэнергетикан (2 % тӀиера 11 % кхаччалц), Каспийн бассейнан промыслашкахь декъаза хьал хилар бахьнехь хаъал охьадаьлла йуурган промышленностан дакъа (36 % тӀиера 9 % кхаччалц), ткъа иштта лагӀделла яйн промышленностан дакъа (27 % тӀиера 1 % кхаччалц). Уггар дика йуккъерасинан коэффициенташ йу металлхадошйолу чархаш ярехь — 4 (РФ регионаш йукъахь беалгӀа меттиг бу массо а лорушйолчу промыленни продукцин кепашлахь), Ӏаламан газ, мехкдаьттан дуьххьара чекхдаккхар.

Юртан бахам

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан йуртан бахам

Юртбахаман лерина лаьттанаш ду 3,4 млн гектар сов. Хастоьмаша дӀалаьцна майданаш уггар яккхийчех йу массо а Российн федерацин субъекташлахьКеп:Нет АИ. Областан аренашкахь хӀора шарахь кхиайо 350 эзар тонн томаташ, бурч, баклажанаш, кабачкеш, наьрсаш, жӀонкаш, буракаш, хох, копаста. Ӏадат хилла Аштаркханан областехь дуга лелор, иза кхиадо Идалан йистехула. Регионан климатан хьоло таро ло шарахь шозза картолаш кхиаян. Даймехкан а, голландин а, немцойн а дика хӀун сорташ йукъаяржоро лакхара а, цхьанаэшшара ялта гулдан аьтту бо. Российн Федерацин регионех Аштаркханан область йу даьхний Ӏалашдина ца Ӏаш, уьш сов даьхначех. ХӀора шарахь регионехь дӀахьо йуртбахаман хьайбанийн областан выставка. Бежний гойту дукха хьолахь шурийн кепарнаш: симменталан, цӀен аренан, дукхапродуктийн Ӏаьржа-къорза. Аштаркханан областан коьрта отрасль йу жалелор. Регионехь йу шатайпа уьстагӀан генетикан фонд: исхаран, холхазан, жижигтӀергӀан, эдильбаевн тайпанаш, цара боккха аьтту бо тӀаргӀа баккхарехь. Дукха хан йоццуш долийна жижиган жалелор.

Транспорт

1997 ш: цӀерпоштнекъийн дохалла — 849 км, асфальт биллина автомобилийн некъийн — 4031 км, хинан некъаш — 1443 км. Дукхахъерш хин пристанаш йу. Коьрта кеманаш лела хиш: Идал, Бахтемир, Бузан, Болда, Ахтуба, Кизань, Царев. Шалаьтта мур дукха хьолахь шарахь 2—3 бутт бу, наггахь — 4 бутт, довхачу Ӏаьнашкахь коьрта кеманаш лела хиш гӀора данне а ца до. Аштаркхнехь а, Оляхь а болхбеш хӀордан порташ йу. ХӀордан бухахул даьккхина Идала-Каспийн татол (дохалла 188 км, кӀоргалла 5 м), цуо хутту Бахтемир Каспий-хӀордан кӀоргачу декъаца. Олян а, Гилян (Иран) а порташ йукъахь цахеддаш хӀордан бураман уьйр йу. Аштаркхнехь болхбеш йу дуьненанъйукъара аэропорт.

Дешар

Коьрта йаззам: Аштаркханан областан лакхарчу дешаран заведенийн список

Областехь болхбеш йу 6 ЛДЗ а, 10 сов Российн кхечу регионийн ЛДЗн филиалаш а[85][86].

Оьздангалла

  • Петран а, Павлан а килса (17—18 бӀешераш, Чёрни Яр йу.);
  • ГӀалмакхийн тӀулгийн килса-хурул (XIX бӀешо долалуш, Речное йу.);
  • Чуркински гӀайрен тӀиера Николаевско-Высокогорски килса (XIX бӀешера чеккхе), кхин а.

Аштаркханан область нумизматикехь

undefined

2008 шарахь Российн Банко арахецна иэсаллин ахча, Аштаркханан областан лерина.

Хьаьжа иштта

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/OkPopul_Comp2024_Site.xlsx
  2. ↑ Бабушкин побеждает на выборах губернатора Астраханской области с 75,64% голосов (оьрс.) // Коммерсантъ — Коммерсантъ, 2019. — ISSN 1563-6380; 1561-347X
  3. ↑ Астраханской области разрешили сменить часовой пояс. Российская газета. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 27 октябрь.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 География Астраханского края [Текст]: учеб. пособие/А. Н. Бармин, Э. И. Бесчётнова, Л. М. Вознесенская [и др.]. — Астрахань : Издательский дом «Астраханский университет», 2007.-259 с.
  5. ↑ Географический атлас. Главное управление геодезии и картографии при совете министров СССР. 1988 год.
  6. ↑ Аштаркхан. Ru / История Астрахани / История Астраханского края / Природа Астраханского края / Климат Астраханского края Архивйина 2014-07-02 — Wayback Machine
  7. ↑ «Природа и история Астраханского края» — Аштаркхан: Изд-во Астраханского гос. пед. ин-та, 1996. 364 с
  8. ↑ Климат Астраханской области
  9. ↑ Климат Астрахани
  10. ↑ Андрей Серенко. Нижневолжское укрупнение // Независимая газета.
  11. ↑ 1 2 3 Оценка численности постоянного населения на 1 января 2020 года и в среднем за 2019 год. Росстат. ТӀекхочу дата: 2020 шеран 13 март.
  12. ↑ 1 2 Первая Всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 26 октябрь. Архивйина 2015 шеран 11 июнехь
  13. ↑ 1 2 Русский календарь на 1917 г. А. Суворина
  14. ↑ 1 2 Всесоюзная перепись населения 1926 года. М.: Издание ЦСУ Союза ССР, 1928. Том 9. Таблица I. Населённые места. Наличное городское и сельское население. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 7 февраль. Архивйина 2015 шеран 7 февралехь
  15. ↑ 1 2 Статистический справочник СССР за 1928 г.
  16. ↑ 1 2 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов и других поселений, районов, районных центров и крупных сельских населенных мест на 15 января 1959 года по республикам, краям и областям РСФСР. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 10 октябрь. Архивйина 2013 шеран 19 октябрехь
  17. ↑ 1 2 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР по данным переписи на 15 января 1970 года по республикам, краям и областям. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 14 октябрь. Архивйина 2013 шеран 19 октябрехь
  18. ↑ 1 2 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР, автономных республик, автономных областей и округов, краев, областей, районов, городских поселений, сел-райцентров и сельских поселений с населением свыше 5000 человек.
  19. ↑ 1 2 3 4 5 Народное хозяйство СССР за 70 лет. Юбилейный статистический ежегодник. Финансы и статистика, Москва, 1987 год. ТӀекхочу дата: 2017 шеран 25 июль. Архивйина 2016 шеран 28 июнехь Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1987A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  20. ↑ 1 2 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность населения СССР, РСФСР и ее территориальных единиц по полу. Архивйина 2011 шеран 10 октябрехь
  21. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 Численность постоянного населения на 1 января (человек) 1990-2013 года
  22. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Архивйина 2012 шеран 3 февралехь Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2002B» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  23. ↑ 1 2 3 4 Перепись населения 2010. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений. Федеральная служба государственной статистики. ТӀекхочу дата: 2013. Архивйина 2013 шеран 6 сентябрехь
  24. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 31 май. Архивйина 2014 шеран 31 майхь Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2012A» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  25. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). ТӀекхочу дата: 2013 шеран 16 ноябрь. Архивйина 2013 шеран 16 ноябрехь Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2013W» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  26. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 2 август. Архивйина 2014 шеран 2 августехь Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2014CQ» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  27. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 6 август. Архивйина 2015 шеран 6 августехь Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2015DS» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  28. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2016AA» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  29. ↑ 1 2 3 4 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (2017 шеран 31 июль). ТӀекхочу дата: 2017 шеран 31 июль. Архивйина 2017 шеран 31 июлехь
  30. ↑ 1 2 3 4 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. ТӀекхочу дата: 2018 шеран 25 июль. Архивйина 2018 шеран 26 июлехь
  31. ↑ 1 2 3 4 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 31 июль. Архивйина 2021 шеран 2 майхь
  32. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Численность постоянного населения на 1 января (человек) 1990-2010 года
  33. ↑ Переписи населения Российской империи, СССР, 15 новых независимых государств
  34. ↑ 1 2 Тома официальной публикации итогов Всероссийской переписи населения 2010 года Архивйина 2013-03-15 — Wayback Machine
  35. ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
  36. ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
  37. ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
  38. ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
  39. ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
  40. ↑ Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 21 апрель. Архивйина 2013 шеран 28 апрелехь
  41. ↑ Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года Архивйина 2020-05-01 — Wayback Machine
  42. ↑ Вести. Ru: От Распутина до Путина: старейшая женщина планеты живет под Астраханью
  43. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Кеп:Население/1811BB
  44. ↑ 1 2 3 4 Города с численностью населения 100 тысяч и более человек. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 17 август. Архивйина 2013 шеран 10 ноябрехь
  45. ↑ 1 2 Административно-территориальное деление Союза ССР : [Районы и города СССР на 1931 год]. — Москва: Власть советов, 1931. — XXX, 311 с.
  46. ↑ 1 2 Административно-территориальное деление Союза ССР. На 15 июля 1934 года.
  47. ↑ 1 2 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Численность городского населения СССР по городским поселениям и внутригородским районам. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 30 ноябрь. Архивйина 2013 шеран 24 декабрехь
  48. ↑ 1 2 Народное хозяйство СССР в 1956 г. (Статистический сборник). Государственное статистическое издательство. Москва. 1956. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 26 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 16 июлехь
  49. ↑ 1 2 3 4 5 6 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 25 сентябрь. Архивйина 2013 шеран 28 майхь Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1959C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1959C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1959C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1959C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  50. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 25 сентябрь. Архивйина 2013 шеран 29 сентябрехь Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1970E» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1970E» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1970E» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1970E» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1970E» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  51. ↑ 1 2 Российский статистический ежегодник, 1998 год
  52. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Кеп:Население/1994B
  53. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 25 сентябрь. Архивйина 2021 шеран 7 ноябрехь Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1979D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1979D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1979D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1979D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1979D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1979D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1979D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1979D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  54. ↑ 1 2 Народное хозяйство СССР 1922-1982 (Юбилейный статистический ежегодник)
  55. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Российский статистический ежегодник. Госкомстат, Москва, 2001. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 12 май. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 16 ноябрехь
  56. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Архивйина 2011 шеран 26 сентябрехь Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1989C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1989C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1989C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1989C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1989C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1989C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1989C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1989C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «1989C» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  57. ↑ 1 2 Кеп:Население/2002AB
  58. ↑ 1 2 Кеп:Население/1997B
  59. ↑ 1 2 Кеп:Население/1999E
  60. ↑ 1 2 Кеп:Население/2000N
  61. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 Кеп:Население/2008AB Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2008AB» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  62. ↑ 1 2 Кеп:Население/2004H
  63. ↑ 1 2 Кеп:Население/2005M
  64. ↑ 1 2 Кеп:Население/2006Q
  65. ↑ 1 2 Кеп:Население/2007AC
  66. ↑ 1 2 Российский статистический ежегодник, 2008 год. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 12 май. Архивйина 2016 шеран 12 майхь
  67. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, поселкам городского типа и районам на 1 января 2009 года. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 2 январь. Архивйина 2014 шеран 2 январехь Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна Цитатийн гӀалат: Нийса йоцу тег <ref>: «2009D» цӀе, башха чулацамна маситтазза хӀотийна
  68. ↑ 1 2 Города с численностью населения 100 тысяч человек и более на 1 января 2011 года. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 8 май. Архивйина 2016 шеран 8 майхь
  69. ↑ 1 2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года. ТӀекхочу дата: 2020 шеран 17 октябрь. Архивйина 2020 шеран 17 октябрехь
  70. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Архивйина 2015-09-23 — Wayback Machine
  71. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Статистический ежегодник Астраханской области. 2012 год
  72. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 Всероссийская перепись населения 2010 года. 1. Численность и размещение населения Астраханской области. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 11 май. Архивйина 2015 шеран 11 майхь
  73. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Оценка численности постоянного населения на 1 января 2009-2014 годов
  74. ↑ 1 2 3 4 5 Народная энциклопедия «Мой город». Ахтубинск. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 1 июль. Архивйина 2014 шеран 1 июлехь
  75. ↑ 1 2 3 4 5 Народная энциклопедия «Мой город». Знаменск (Астраханская область)
  76. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Народная энциклопедия «Мой город». Харабали. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 1 июль. Архивйина 2014 шеран 1 июлехь
  77. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Народная энциклопедия «Мой город». Камызяк. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 2 июль. Архивйина 2014 шеран 2 июлехь
  78. ↑ Всего зарегистрировано на территории МО «Красноярский сельсовет» на 1 января 2015 года. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 7 февраль. Архивйина 2016 шеран 7 февралехь
  79. ↑ 1 2 3 4 5 6 Народная энциклопедия «Мой город». Нариманов (город)
  80. ↑ Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей
  81. ↑ Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность сельского населения РСФСР - жителей сельских населённых пунктов - районных центров по полу
  82. ↑ 1 2 Сведения о численности постоянного населения муниципального образования «Черноярский район» на 1 января 2015 года. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 25 февраль. Архивйина 2016 шеран 25 февралехь
  83. ↑ Численность населения МО «Старокучергановский сельсовет» на 01.01.2011 года
  84. ↑ 1 2 Состав и оценка численности населения муниципального образования "Наримановский район" Астраханской области на на 1 января 2013 и 2014 годов. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 19 ноябрь. Архивйина 2014 шеран 19 ноябрехь
  85. ↑ Высшие учебные заведения Астраханской области. Рособрнадзор.
  86. ↑ Информационно-аналитические материалы по результатам проведения мониторинга деятельности образовательных организаций высшего образования 2015 года — Аштаркхананобласть. Министерство образования и науки Российской Федерации. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 17 июнь.

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш