Запорожьен область
| Российн Федерацин субъект | |||||
| Запорожьен область | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Запорізька область | |||||
|
|||||
| Пачхьалкх |
 Росси |
||||
| Йукъайоду | 3 областан маьӀнин гӀала (гӀалин гуо) а, 13 кӀошт (муниципалан гуо) | ||||
| Адм. центр | Мелитополь[2] | ||||
| Губернатор | Балицкий Евгений Витальевич | ||||
| Истори а, географи а | |||||
| Кхоллар | 1939 шеран 10 январь | ||||
| Сахьтан аса | MSD, Европа/Москох | ||||
| Йоккха гӀала | Запорожье | ||||
| Кхий яоккхий гӀаланаш | Мелитополь, Бердянск, Энергодар, Токмак | ||||
| Бахархой | |||||
| Бахархой | 1 636 322 стаг (2022) | ||||
| Официалан меттанаш | оьрсийн | ||||
| Идентификаторан терахьаш | |||||
| Телефонан код | 910 | ||||
|
|
|||||
| Официалан сайт | |||||
 |
|||||
 Медиафайлаш РУВИКИ.Медиа чохь | |||||
![Байракх[d]](/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Flag_Zaporozhskaya_oblast.png)
![ХӀост[d]](/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:COA_of_the_Zaporozhskaja_oblaste_2023.svg)
Запорожьен область — Россин Федерацин субъект, шен йукъара область, лаьтта Днепран лахарчу декъехь.
Запорожьен область кхоьллина 1939 шарахь Украинин ССР Днепропетровскан областах дӀакъастарца. 1944 шарахь малхбузера дакъа областах дӀакъаьстира, цунах хилира Херсонан область. 2022-чу шеран сентябрь бутт тӀекхаччалц Украинин дакъа дара. 2022-чу шеран сентябрь беттан 30-чу дийнахь Запорожьен областан а, Российн Федерацин а барто билгалйоккху регион Российн Федерацин йукъахь керла субъект санна[3]. Сацам бира референдуман жамӀашца, иза хилира Запорожьен областехь 2022 шеран 27 сентябрехь.
Украинин Ӏедал иза къуьйсуш ду, лору и область Украинин мохк.
Къилбаседехь доза ду Украинин Днепропетровскан областьца, малхбузехь — Российн Херсонан областьца, малхбалехь — Донецкан Халкъан Республикица, къилбехьа Азов-хӀорд бу.
Областан майда йу 27,1 эз. км², бахархойн 2022 шо долалуш мах хадабора 1,6 млн стаг. Административан йукъ а, уггаре йоккха гӀала а — Запорожье. Российн Федерацин йукъа йахча ханна коьрта шахьар хилла Мелитополь[4][5], кхин йаккхий гӀаланаш — Бердянск, Энергодар, Токмак.
Область кхоьллира 1939 шарахь Украинийн ССР Днепропетровскан область йукъара баьккхинчу махках. 1944 шарахь область йукъара малхбуза дакъа даьккхира, цунах Херсонан область хилира.
Нагахь йерриг областах олура Запорожье, иза нийса дац, и цӀе лелийна Запорожьен областан доккхаха долу декъан къилбаседехьа болу мехко, иза хӀинцалера Днепропетровскан областехь йу.
Физикин-географин амал
Запорожьен область билгалйолу нийса ландшафтца, иза лаьтта коьртачу декъана Днепран чутаьӀенахь, цунах къилбехьа хуьлу Ӏаьржа хӀордан чутаьӀе, къилба-малхбален дакъа дӀалоцуш ду Азовн гунаш. Азов хӀордан бердашца деха готта гӀамаран марош ду, хӀордо схьахьекха гӀамаро дина.
Къилбаседера къилбехьа йахйелла — 208 км, малхбузехьара малхбалехьа — 235 км.
Запорожьен областан махкахула охьадоьду 109 эрк, уггаре доккханиг царех — Днепр, из аду ладаме транспортан пхенаш, цуо хи латтадо областан промышленностан, цунна тӀаьхь йина масех хилоттийла.
Запорожьен область билламан йоькъу кхаа Ӏаламан-йуьртабахаман зонин — бай-аренан зонин (50,8 % мохк), йакъало бай-аренан зона (34,8 %), йекъа бай-аренан (14,4 %) зонин. Лаьттанаш дукхаха дерш Ӏаьржа ду. Кхин а кхузахь ду мокхазийн запасаш, кхин а аьчкан а, марганцан а маьӀданаш.
Климат барамера континентан йу, шен амалехь къаьсттина йекъа йу. Шеран йуккъера температураш: аьхкенан +22 °С, Ӏаьнан — 4,5 °С. Шарахь йуккъера барам 225 маьлхан денош ду, йочанин тӀегӀа 448 мм йу.
Дешар
 | яззаман хаамаш 2020 шо хаамашца. |
Запорожьен областан коьрта дешаран меттигаш:
- Азовн регионан урхаллин институт[6] (Бердянск)
- Бердянскан пачхьалкхан хьехархойн университет[7]
- Бердянскан пачхьалкхан а, муниципалан урхаллин институт Классикин приватан университетан
- Бердянскан менеджментан а, бизнесан а университет[8].
- Запорожьен пачхьалкхан инженерийн академи
СовгӀаташ
- Ленинан орден (1958 шеран 26 февралехь)[9].
Хьажа иштта
Билгалдахарш
- ↑ https://rosstat.gov.ru/vpn/2020/Tom1_Chislennost_i_razmeshchenie_naseleniya
- ↑ Мелитополь 2023 шеран мартехь ханна столица, йухьанцара областан центр — Запорожье гӀала
- ↑ Договор между Российской Федерацией и Запорожской областью о принятии в Российскую Федерацию Запорожской области и образовании в составе Российской Федерации нового субъекта от 30 сентября 2022 года (ратифицирован Федеральным законом от 4 октября 2022 года № 374-ФЗ, вступил в силу 5 октября 2022 года, письмо МИД России от 05.10.2022 № 19696/дп). Официальный интернет-портал правовой информации (2022 шеран 3 октябрь).
- ↑ "Временной столицей Запорожской области в составе России станет Мелитополь". РБК. 2024-02-26. ТӀекхачаран де: 2024 ш. 26 февралехь.
- ↑ "Столицей Запорожской области официально стал Мелитополь". Коммерсантъ. 2023-03-03. ТӀекхачаран де: 2024 ш. 26 февралехь.
- ↑ Сетевая страница АРИУ (укр.). Архивйина 2010 шеран 29 апрелехь
- ↑ Сетевая страница БГПУ Архиван копи 2021 шеран 14 январехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ(укр.)
- ↑ Сетевая страница БерУМБ (укр.). Архивйина 2016 шеран 15 мартехь
- ↑ Области, награждённые Орденом Ленина
Хьажоргаш
- Официальный сайт правительства Запорожской области. ТӀекхочу дата: 2023 шеран 27 октябрь.
- Реки Запорожской области. ZpTown (2014 шеран 25 август). ТӀекхочу дата: 2021 шеран 26 июль.
- Укладачі: Величко О. Г., Бондар В. О. «Запорізькій області-73. Народження області. Як це було» (укр.). Державний архів Запорізької області. Архивйина 2012 шеран 16 декабрехь
