Теркан кӀошт (ГӀебартойн-Балкхаройчоь)


Те́ркан кӀо́шт (1921 - 1935 — Жима-ГӀебартан кӀошт) — Российн Федерацин йукъара ГӀебартойн-Балкхаройчоьн Республикин административан-мехкан дакъа а, муниципалан кхоллам а (муниципалан кӀошт) в составе.

Административан центрТерк гӀала.

Географи

Теркан кӀошт лаьтта республикин малхбалехь, Теркан аьтту бердаца. Доза ду Майскан кӀоштаца малхбузехь, Прохладнин кӀоштаца къилбаседехь, ткъа иштта Къилбаседа ХӀирийчоьнан муниципалан кӀошташца — Мазалкан кӀоштаца малхбалехь, Кировн кӀоштаца къилбехьа.

КӀоштан майдан барам бу — 893,12 км2. КӀоштан къилбаседера къилбехьа йохаллаю 50 километр гергга, ткъа малхбалера малхбузехьа — 38 километр.

Зонашца кӀошташъекъарехь кӀоштан мохк бекъало шина зонан — ломан кӀажошкара а, акъарин а. КӀоштан коьрта дакъа ломан кӀажошкара зонехь ду. КӀоштан мохк боькъу даккъашца — Теркан а, Арикан а (Теркан дукъан малхбуза га), ГӀебартойн-Соьлжан а. Лакха Курп эвлан малхбалехьа, Теркан дукъ кхета ГӀебартойн-Соьлжан дукъан геннех, уьш меридианан агӀора дирзина ду, Арик-Папца цӀе а лелайо. Уггаре лекха меттиг муниципалан кхолламехь Пхахуаза лам бу (594 м).

Гидрографин маша Теркан бассейнаца гайтина. Цуьнан кӀоштан махкара уггаре доккха га Курп хи ду. Цул сов кӀоштахь масех татол ду, уггаре шираниг а, доккханиг а — Малокабардински татол ду.

Муниципалан кхолламан кийрахь алсама пайден маьӀданаш ду. КӀоштахь 16 мехкдаьттан буру ду. Царех 4 буру болхбеш ду, ткъа диснарш тӀаьхьалон дӀакъевлина ду. Иштта ду артезианан буруш, тӀапломан гӀум, кибирчиг а, гераг а йен саз-латта, жагӀа, гӀишлошъяран материалаш йен гӀум (тӀо, кхин а).

КӀоштара климат барамера-тӀуьна, йовха аьхке, кӀеда Ӏа долуш ю. ГӀуоролаш йоцу мур лаьтта 200 дийнахь. Йуьртабахамийн культурийн жигара вегетацин мур, де-буьйсанан юккъера температураш +10°С лакхара йолуш, 177-185 де ду, ерриг вегетацин мур 200-220 де. Йочанийн шеран юккъера барам 500-700 мм гергга бу.

Истори

ЕЦКхК сацамца 1921 шеран 1 сентябрехь, ГӀебартойн Автономин областехь кхоьллира Жима-ГӀебартан гуо.

1931 шеран 30 сентябрехь ЕЦКхК сацамца Жима-ГӀебартан гуон цӀе хийцира ГӀебартойн-Балкхаройн АССРн Жима-ГӀебартан кӀошт аьлла.

1935 шеран 28 январехь ГӀебартойн-Балкхаройн областан кхочушдаран Президиуман сацамца, Жима-ГӀебартан кӀоштан цӀе хийцира Теркан кӀошт аьлла. Оцу шарахь кӀошт жима йира, цуьнан къилбаседа-малхбален декъа тӀехь кхоьллира Курпан кӀошт.

1944 шеран 17 январехь Теркан кӀошт кхин цкъа а жима йира, къилбаседа дакъара йукъара а даьккхина Урожайненски кӀошт кхуллуш.

1944 шеран 28 январехь Курпан кӀошт дӀайаьккхира, дерриг аьлча санна цуьнан мохк (Лахара Курпан сельсовет йоцург) дӀабелира Къилбаседа-ХӀирийчоьнан автономин республикин. Лахара Курп йуьрт юха дӀаелира Теркан кӀоштан йукъа.

1959 шеран 28 октябрехь Урожайненски кӀошт дӀа а йаьккхина латташ юха Теркан кӀошт йукъатуьйхира.

Бахархой

Бахархойн дукхалла
2002[2]20062009[3]2010[4]2011[5]2012[6]2013[7]
52 97651 86151 09551 22051 22151 17651 060
2014[8]2015[9]2016[10]
50 88350 80650 715

Луьсталла — 56,8 ст./км

Урбанизаци

2018 шеран 1 январехь гӀалан хьолашкахь (Терк гӀала) беха 38.46 % кӀоштан бахархой.

Къоман хӀоттам

2010 шеран Ерригроссийн бахархой багарбаран жамIашца[11]:

Къам Барам,
ст.
Берриг бахархойх
дакъа, %
гӀебартой (чергазий) 45 067 88,0 %
оьрсий 2 648 5,2 %
туркой 1 316 2,5 %
балкхарой 867 1,7 %
кхин берш 1 322 2,6 %
берриш 51 220 100 %
Сте-боьршалла а, хан а

2010 шеран Ерригроссийн бахархой багарбаран жамIашца [12]:

Хан Боьрша стаг,
ст.
Зудстаг,
ст.
Берриш,
ст.
Берриг бахархойх
дакъа, %
0 — 14 шо 5 128 5 041 10 169 19,8 %
15 — 59 шо 16 870 17 487 34 357 67,1 %
60 шо сов 2 428 4 266 6 694 13,1 %
Всего 24 426 26 794 51 220 100,0 %

Боьршанаш — 24 426 ст. (47,7 %). Зударий — 26 794 ст. (52,3 %)[13].

Бахархойн юккъера хан — 34,6 шо. Бахархойн медианан хан — 32,1 шо.

Божарийн юккъера хан — 33,0 шо. Божарийн медианан хан — 30,6 шо.

Зударийн юккъера хан — 36,1 шо. Зударийн медианан хан — 33,7 шо.

Муниципалан хӀоттам

Теркан муниципалан кӀоштахь 1 гӀалин а, 17 йуьртан а меттигаш йу, царна йукъахь 27 нах беха меттиг а йу[14]: Невозможно определить количество столбцов

Нах беха меттигаш

Нах бехачу меттиган цӀерийн хьажоргаш ю муниципалан долахь йолу меттиг гойтуш

Терк[15]
Бахархойн дукхалла
19391959[16]1970[17]1979[18]1989[19]1992[20]1996[20]
4500664710 42212 33516 55917 80018 500
1998[20]2000[20]2001[20]2002[2]2003[20]2005[20]2006[20]
18 50018 50018 50020 25520 30020 10019 900
2007[20]2008[20]2009[3]2010[4]2011[20]2012[6]2013[7]
19 80019 80019 84319 17019 20019 27319 329
2014[8]2015[9]2016[10]
19 44619 44219 426
Дейски[21]
Бахархойн дукхалла
2002[2]2009[22]2010[4]2012[6]2013[7]2014[8]2015[9]
4598439146304658467846584672
2016[10]
4682
Плановски[23]
Бахархойн дукхалла
2002[2]2009[22]2010[4]
338132283456
Арик[24]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]
280626812768
Лакха Акбаш[26]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]
268525632661
Терекски[27]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]
212720312026
Урожайни[28]
  1. Н/Д[29]
Хьамидие[30]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]2012[6]2013[7]2014[8]2015[9]
2025193418121797175917551749
2016[10]
1722
Красноармейски[31]
  1. Н/Д[32]
Лакха Курп[33]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]2012[6]2013[7]2014[8]2015[9]
1593152015631535151414951494
2016[10]
1481
Инаркой[34]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]2012[6]2013[7]2014[8]2015[9]
1590151915121505151514881469
2016[10]
1460
Лаха Курп[35]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]2012[6]2013[7]2014[8]2015[9]
1350128913081307130312911292
2016[10]
1294
Керла Балкхаройчоь[36]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]
118411311142
Лаха Акбаш[37]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]
10309831026
Тамбовски[37]
  1. Н/Д[38]
Керла-Хьамидие[39]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]
876836771
Опытни[31]
  1. Н/Д[40]
Куян[31]
  1. Н/Д[41]
Заводски[26]
  1. Н/Д[42]
Белоглински[43]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]2012[6]2013[7]2014[8]2015[9]
432412414414416415416
2016[10]
412
Интернациональни[44]
  1. Н/Д[45]
Джулат[46]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]2012[6]2013[7]2014[8]2015[9]
277264272277278278268
2016[10]
275
Жима Терк[27]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]
716853
Псынашхо[24]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]
585553
Шикулей[36]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]
343411
Акведук[39]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]
30309
Урух[23]
Бахархойн дукхалла
2002[25]2009[22]2010[4]
36353

Меттиган шеш шайн урхалла

Теркан муниципалан кӀоштан администраци — Терк, Ленинан урам №15.

Муниципалан кхолламан шеш шайн урхаллин меженийн структура:

Меттигера администрацин корта
  • Дадов Муаед Алиевич
Меттигера шеш шайн урхаллин Советан председатель
  • Хажуев Владимир Шамилович
Теркан муниципалан кӀоштан меттигера шеш шайн урхаллин Советан 6-гӀачу кхайкхаман депутатийн исписка (2016-2020)[47].
Аксоров Пшимирза Калимбекович
Алагиров Арсен Мадинович
Алкашев Виталий Мухамедович
Ансоков Руслан Ауесович
Ардавов Хазрет Хусейнович
Атов Анзор Анатольевич
Ашижев Хапаго Назрунович
Болова Эльвира Мухамедовна
Гетигежев Асланбек Алиевич
Дадов Юрий Хамитович
Дейкин Виктор Васильевич
Кампаров Беслан Русланович
Керимов Артём Владимирович
Кодзоков Юрий Петрович
Куашев Владимир Батиевич
Кумыков Роберт Дотиевич
Лукожев Владислав Аслангериевич
Максидов Аслан Анатольевич
Максидов Руслан Шуевич
Маремуков Мухарби Витальевич
Мешев Анзор Михайлович
Мирзоева Зурьят Рамазановна
Сохов Анзор Хачимович
Таучев Амурбек Лалушкович
Тумов Джамбулат Васильевич
Тумова Валентина Хусейновна
Хажуев Владимир Шамилович
Хамов Анзор Азматгериевич
Ханиев Владимир Петрович
Ханиев Заурбек Суханбекович
Харадуров Заурби Музракович
Хашев Даримбек Артагович
Хупов Хамид Фицович
Чепкенчиев Нуритдин Магометович
Шихаматова Саламат Умаровна
Шинтукова Лариса Мухадиновна

Экономика

КӀоштан промышленностан комплекс гойту 5 йоккха а, юккъера а барамера предприятеш. Кегийра предприятеш — 36 йу. Уггаре йоккха кӀоштан предприяти йу алмазах сурсаташ деш йолу «Терекалмаз».

Транспорт

КӀоштахула чекхдолу Къилбаседа-Кавказан цӀерпоштнекъан дакъа. Цуьнан махка тӀехь йу цӀерпоштнекъан станци «Муртазово», лаьтта Терк гӀалахь, ткъа кхин а пассажирийн йоцу станцеш Урух а, Арик а.

Йукъара лелоран а, чоьхьара бахаман а автомобилан некъаш ду, цара кхачам боллуш бахаман транспортан уьйраш латтайо. ЧӀогӀа чкъоьрах дехкина автомобилийн некъийн ерриг йохалла 405 километр йу.

Билгалдахарш

  1. 1 2 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаРосстат.
  2. 1 2 3 4 Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Архивйина 2012 шеран 3 февралехь
  3. 1 2 Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 2 январь. Архивйина 2014 шеран 2 январехь
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Численность населения КБР в разрезе населённых пунктов по итогам Всероссийской переписи населения 2010 года. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 21 сентябрь. Архивйина 2014 шеран 21 сентябрехь
  5. Кабардино-Балкария. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2009-2014 годов
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 31 май. Архивйина 2014 шеран 31 майхь
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). ТӀекхочу дата: 2013 шеран 16 ноябрь. Архивйина 2013 шеран 16 ноябрехь
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 2 август. Архивйина 2014 шеран 2 августехь
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 6 август. Архивйина 2015 шеран 6 августехь
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года
  11. Том 3. Таблица 4. Население по национальности и владению русским языком по муниципальным образованиям и населенным пунктам КБР.
  12. Том 1. Таблица 2.2 Население КБР по возрастным группам и полу.
  13. Численность населения КБР по итогам Всероссийской переписи населения 2010 года.
  14. Устав Терского муниципального кӀошта Архивйина 2014-02-01 — Wayback Machine
  15. Входит в городское поселение Терек
  16. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 25 сентябрь. Архивйина 2013 шеран 28 апрелехь
  17. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 25 сентябрь. Архивйина 2013 шеран 28 апрелехь
  18. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 25 сентябрь. Архивйина 2013 шеран 28 апрелехь
  19. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. Архивйина 2011 шеран 22 августехь
  20. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Народная энциклопедия «Мой город». Терек. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 5 октябрь. Архивйина 2013 шеран 5 октябрехь
  21. Входит в сельское поселение Дейское
  22. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Численность населения по Кабардино-Балкарской Республике на 1 января 2009 года в разрезе муниципальных образований. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 16 март. Архивйина 2015 шеран 16 мартехь
  23. 1 2 Входит в сельское поселение Плановское
  24. 1 2 Входит в сельское поселение Арик
  25. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Численность населения Кабардино-Балкарской Республики по сельским населенным пунктам по итогам ВПН-2002. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 11 февраль. Архивйина 2016 шеран 11 февралехь
  26. 1 2 Входит в сельское поселение Верхний Акбаш
  27. 1 2 Входит в сельское поселение Терекское
  28. Входит в сельское поселение Урожайное
  29. Урожайное (ГӀебартойн-Балкхаройчоь) > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  30. Входит в сельское поселение Хамидие
  31. 1 2 3 Входит в сельское поселение Красноармейское
  32. Красноармейское (ГӀебартойн-Балкхаройчоь) > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  33. Входит в сельское поселение Верхний Курп
  34. Входит в сельское поселение Инаркой
  35. Входит в сельское поселение Нижний Курп
  36. 1 2 Входит в сельское поселение Новая Балкария
  37. 1 2 Входит в сельское поселение Тамбовское
  38. Тамбовское (ГӀебартойн-Балкхаройчоь) > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  39. 1 2 Входит в сельское поселение Ново-Хамидие
  40. Опытное (ГӀебартойн-Балкхаройчоь) > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  41. Куян (ГӀебартойн-Балкхаройчоь) > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  42. Заводское (ГӀебартойн-Балкхаройчоь) > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  43. Входит в сельское поселение Белоглинское
  44. Входит в сельское поселение Интернациональное
  45. Интернациональное (ГӀебартойн-Балкхаройчоь) > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  46. Входит в сельское поселение Джулат
  47. Депутаты Совета местного самоуправления Терского муниципального кӀошта 6 созыва (2016-2020).

Кхин дӀа темана тӀехь