Хьаркъара тIеман бIов
Хьаркъара тIеман бIов (оьрс. Харкаройская боевая башня) — лаьтташ йу Хьаркъарахь МакӀажана малхбалехьа, Нохчийн Республикин Веданан кӀоштахь.
Истори
Харкаройская боевая башня Ӏуьллу Веданан кӀоштан Харкарой поселкехь, кӀоштан юккъера Ведено юьртана 45 км генахь. Макажойн малхбалехьа ю Харкарой эвла. ТӀулгийн лаьмнашкахь, юккъера бӀешерийн ӀиндагӀашна юкъахь хьалаайло тӀеман бӀов — цхьаъ бен йоцу дийна йисина юккъера бӀешерийн гӀишло. БӀовнан пенаш чохь дуккха а Ӏуьргаш ду, бӀовна таж ду машикулишца[1]. БӀов йиъ гӀат лекха хьалаяьлла, ирзо тӀехь лаьтта. Пенаш 16 метр локхалла йолуш ду. ТӀулгаца хазйина балконаш-машикули элементаш йисина[2].
БӀов шен пенашца кардинальни точкашка хьажийна ю. Пенаш дика лелийначу тӀулгех поппаран латта тӀехь дӀахӀиттийна ду. Конфигурацица а, барамца а иза къаьста нохчийн классикан бӀовнех, архитектуран кепаш а, каменщикан техника а вайнах елахь а. Уггар хьалха лахара а, скваттеран а ю иза. Фасадан агӀо — малхбален пен, цу тӀехь хьалхарчу гӀаттан тӀегӀанехь чувола меттиг ю, шолгӀачу а, кхоалгӀачу а гӀат тӀехь ши коран йиллина меттиг ю. Схьаделларш горга арканца ду. Чувоьдуш йолу йиллина меттиг хӀаллакйина порог тӀера дуьйна буха кхаччалц. БӀов тӀехь дуккха а лоьмаш бу. ГӀишло йиъкӀов планехь ю: 5,20 х 5,20 метр. Бухахь пенийн юткъа хилар 1,0 метр сов ду[3].
Нохчийн Республикан тӀеман архитектурин ширачу архитектуран памятникех цхьаъ[4].
Билгалдахарш
- ↑ დავით ცინცაძე. Петроглифы Чечни / Л. Ильясов (2014) pdf. Архиван копи 2020 шеран 23 февралехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ
- ↑ Башня боевая (Харкаройская). www.naslediechr.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 3 июль.
- ↑ Объекты культурного наследия | Башня боевая (Харкаройская). www.visitchechnya.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 3 июль.
- ↑ Средневековая архитектура горной чечни - Памятники археологии и архитектуры. argmz-aa.3dn.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 3 июль. Архиван копи 2020 шеран 8 июлехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ
Литература
- В. И. Марковин. Памятники зодчества в горной Чечне (по материалам исследований 1957—1965 гг.). — М., 1980. — С. 256—257.