Доьра II

Орга хин генан Доьрахойн эркан аьрру берда тӀаьхь, кӀоштан йукъан Итон-Кхаьллан къилба-малхбалехь лаьтта. Гергара нах беха меттиг Тас-ГутӀе.

1960 шарахь бӀов теллина ломанан (Органан) археолог(оьр.)нохч. В. И. Марковин куьйгаллехь волу тоба. ГӀишло йуьстира ша В. И. Марковина.

Доьра II бӀов лаьтта Доьра I бӀевнан къилба-малхбузехьа 500 метр генахь, Доьра-Аьхк хин аьрру агӀора, Дьора ломан лекхачу ирзо тӀехь. Планца нийса агӀонан йу, къилбаседехьара къилбехьа хьажийна, малхбалехьа цхьацца галморзахаллаш а йолуш. Цуьнан бухахь долу пенаш тайп-тайпана стоммалла йу: къилбаседера а, малхбузера а, къилбехьара а — 0,60 м, малхбалехьара (Ӏин йистехь) — 0,80 м. Бух цхьабосса ца хилар бахьана долуш пенийн локхалла а тайп-тайпана йу: къилбаседан (фасад(оьр.)нохч.) — 18,70 м, къилбан — 15 м, малхбузехьа а, малхбалехьа а хийцало оцу терахьашна йукъахь. Лакхахьа бӀов гаттало 2,40х2,80 м кхаччалц. Кхузахь иза кечйина йу йиъ тӀеман балконца. Царех хӀоранна а кхаа консолан тӀулгаца гӀортор йеш йу. БӀевнан готтачу агӀонаш тӀехь балконаш мелла а кегийра йу шуьйрачу агӀонаш тӀехьчул. Къилбаседа пенан (фасадан) кхо кор ду горга нартолаш йолуш, цхьаъ вукхунна тӀехула лаьтташ, царна бухахь неӀ йу, иштта горга нартол а йолуш. Хьалхарчу гӀат тӀе кхачавора оцу наьӀаро^[1].

Ца йисинчу балконан кхаа консолан бухахь, пенах чу дӀатоьхна кхоъ Т-кепара «тамган(оьр.)нохч.» ду, лаххара а 0,40 м лекха, лахахь кхоъ жӀаран кепара Ӏуьрг ду. Тамгаша лакхарчу коран гур бо, ткъа жӀараша лахарчу коран гур бо. Малхбузера пенан балкона кӀел гуш йу ши барол, царна бухахь цхьа Т-кепара «тамга» йу, цул тӀаьхьа нийса агӀонан барол кор ду, монолитехь чу хьаькхна горга нартол йолу кор. Цунна бухахь жӀаран кепара кхо Ӏуьрг ду. БӀевнан лахара дакъа талхийна иккхинчу меттиго. Къилба пенах барх жима барол а, жима нийса агӀонан кор а ду. Аьтту куьг («пхьеран куьг») гойтуш долу петроглиф тӀехь долу тӀулг чубоьллина бу пенан йуккъерачу декъехь. Малхбален пен, къилбаниг санна, хазбина бу Т-кепара «тамгаца» (жимачу шина баролна кӀел лаьтта), цунна бухахь корех тера нийса агӀонан ши барол йу, горга нартол йолу йоккха неӀ йу. ШолгӀачу гӀат тӀе кхачавора оцу неӀаро. Доьра II бӀов йиъ гӀат йолуш йара. Цуьнан неӀарш чоьхьара шорлуш йу. БӀов бух болуш йац. Иза лаьтта йоккха сланцан бух тӀехь. ГӀишлонан тӀулгаш киранан-поппаран растворца доьттина ду^[1][2].