Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Йоккха Британи

ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Йоккха Британи (маьӀнаш).
Дехар «Цхьаьнатоьхна паччахьалла» хьажийна йу кхузе; хьажа. иштта кхин маьӀнаш.

Йо́ккха Брита́ни[7] (нохчийн цӀе схьайаьлла инг. Great Britain), йа Цхьаьтоьхна Паччахьалла (United Kingdom, Кеп:Сокр)[8], йуьззина официалан кеп — Йоккха Британин а, Къилбаседа Ирландин а Цхьаьнатоьхна Паччахьалла[8][1] (инг. The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland[комм 1][9]) — континентан Европинкъилбаседа-махбузен бердашкара маьрша пачхьалкх[10][11], лаьтта Ингалсчоьх, Уэльсах, Шотландех, Къилбаседа Ирландех[12]. Цхьаьнатоьхна Паччахьалло шена чухуда Йоккха Британин гӀайре, Ирландин гӀайренан къилбаседа-малхбален дакъа а, Йоккха Британин гӀайренан шортта кегийрачу гӀайренех[13]. Къилбаседа Ирландин лаьттан тӀехула доза ду Республика Ирландица; йисинарг, Йоккха Британин гуонаха Атлантикин Ӏапказ ду, Къилбаседа хӀорд бу, Ла-Манш хидоькъе, Кельтийн хӀорд а, Ирландин хӀорд а бу. Йукъара майда Цхьаьнатоьхначу Паччахьаллин майда 242 500 км², ткъа бахархой барам 2020 шарахь бара 67 млн стегал сов[4].

Административан йекъайалар

Меттиг ЦӀе Административан йекъайалар Майда,
км²[14] 		Бахархой,
стаг (2011)[15] 		Луьсталла,
стаг/км²
1 Ингалс Ингалсан регионаш 130 395 53 012 456 406,55
2 Шотланди Шотландин провинцеш 78 772 5 295 403 67,22
3 Уэльс Уэльсан провинцеш 20 779 3 063 456 147,43
4 Къилбаседа Ирланди Къилбаседа Ирландин графалла 13 843 1 810 863 130,81
Цхьанатоьхна паччахьалла 243 789 63 182 178 259,17

Йоккха Британи йу унитаран парламентан демократи а, конституцин монархи а[комм 2][16][17]. Король Карл III правит с 2022 года. Столицей и крупнейшим городом является Лондон, глобальный финансовый центр с населением (вместе с пригородами) более 14 миллионов человек. Другие крупные города — Бирмингем, Манчестер, Глазго, Ливерпуль и Лидс[18]. Шотландин, Уэльсан, Къилбаседа Ирландин шайн долара правительствош йу, хӀора церан шайн тайп-тайпана бакъонаш йу[19][20].

Цхьанатоьхна Паччахьалла кхоллайелла цхьа могӀа аннексийн, бертийн жамӀехь, цунна йукъабогӀу мехкан дакъойн масех бӀешеран дохаллехь. Йоккха Британин паччахьалла кхоллайелла 1707 шарахь Ингалсан паччахьаллин (цунна йукъайогӀура Уэльс, 1542 шарахь схьатоьхна йолу) а, Шотландин паччахьаллин йукъахь Унех барт баран жамӀехь. 1800 шарахь Йоккха Британин паччахьалла а, Ирланди паччахьалла а цхьаьнакхийтира, кхоьллира Йоккха Британин а, Ирландин а цхаьнатоьхна паччахьалла, иза цунах дӀакъастарца 1922 шарахь Ирландин Маьрша пачхьалкх йарца, ала долийра Йоккха Британин а, Къилбаседа Ирландин паччахьалла 1927 шарахь дуьна[комм 3].

Хьажа ишта

Комментареш

  1. ↑ Некоторые автономнии, зависимые территории Короны и британские заморские территории выпускают свои собственные банкноты или валюты в фунтах стерлингов или используют валюту другой страны.
  2. ↑ Домен .gb также зарезервирован для Великобритании, но используется мало.
  3. ↑ исключая большинство заморских территорий
  4. ↑ Также используется Коронными владениями и двумя британскими заморскими территориями — Гибралтаром и Островами Святой Елены, Вознесения и Тристан-да-Кунья (хотя в последнем случае без перехода на летнее время).
  1. ↑ Использование названий смешанное. Издания «The Guardian Архиван копи 2020 шеран 11 августехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ» и «Telegraph Архиван копи 2017 шеран 11 октябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ» используют термин «Британия» в качестве синонима «Соединённого Королевства». Некоторые предпочитают использовать название «Британия» как сокращение от «Великобритании».
  2. ↑ Йоккха Британин йац кодификаци йина конституци, ткъа дӀайазйина йоцу британин конституци лаьтта парламентан актех, суьдан сацамех, ламастех, конвенцех. «What is the UK Constitution?» (https://www.ucl.ac.uk/constitution-unit/what-uk-constitution/what-uk-constitution), The Constitution Unit of UCL, 9 августа 2018 года, <https://www.ucl.ac.uk/constitution-unit/what-uk-constitution/what-uk-constitution>. Проверено 6 февраля 2020 года.  Архиван копи 2018 шеран 7 ноябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ
  3. ↑ 1921 шеран Ингалс ирландин берто 1921 шарахь чекхбаьккхира Ирландин маршонан тӀом. Барт лела белира шо даьллачул тӀехьа, цуо йуьхьиг йиллира Ирландин маьрша пачхьалкхан ша йолчу доминионан Къаьмнийн доттагӀаллин гуран чохь. Паччахьан а, парламентан а титулех 1927 шеран законо хийцира мехкан цӀе, Ирланди дӀакъастар гайтархьама.

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 Атлас мира: Максимально подробная информация / Руководители проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов. — Москва: АСТ, 2017. — С. 10. — 96 с. — ISBN 978-5-17-10261-4.
  2. ↑ Кеп:Cite report
  3. ↑ Surface water and surface water change. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). ТӀекхочу дата: 2021 шеран 11 октябрь. Архивйина 2021 шеран 24 мартехь
  4. ↑ 1 2 Office for National Statistics. ons.gov.uk. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 11 июнь. Архивйина 2016 шеран 15 майхь
  5. ↑ 1 2 3 4 World Economic Outlook database: April 2021. International Monetary Fund (2021 шеран октябрь). ТӀекхочу дата: 2022 шеран 11 июнь. Архивйина 2022 шеран 4 майхь
  6. ↑ Human Development Report 2020. United Nations Development Programme (2020 шеран 15 декабрь). ТӀекхочу дата: 2020 шеран 15 декабрь. Архивйина 2020 шеран 15 декабрехь
  7. ↑ А.Г. Мациев, А.Т Карасаев Русско-чеченский словарь. — Русский язык, 1978. — 728 с.
  8. ↑ 1 2 Великобритания // Великий князь — Восходящий узел орбиты. — М. : Большая российская энциклопедия, 2006. — С. 9—50. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 5). — ISBN 5-85270-334-6.
  9. ↑ Great Britain | island, Europe. Encyclopedia Britannica. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 11 июнь. Архивйина 2022 шеран 31 майхь
  10. ↑ United Kingdom Permanent Committee on Geographical Names Toponymic guidelines for the United Kingdom. GOV.UK (2017 шеран май). — «usually shortened to United Kingdom ... The abbreviation is UK or U.K.» ТӀекхочу дата: 2022 шеран 11 июнь. Архивйина 2018 шеран 17 июнехь
  11. ↑ United Kingdom. Encyclopedia Britannica. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 11 июнь. Архивйина 2021 шеран 6 мартехь
  12. ↑ Countries within a country. Prime Minister's Office (2003 шеран 10 январь). ТӀекхочу дата: 2015 шеран 8 март. Кху чуьра архивйина оригиналан 2008 шеран 9 сентябрехь
  13. ↑ Definition of Great Britain in English. Oxford University Press. — «Great Britain is the name for the island that comprises England, Scotland and Wales, although the term is also used loosely to refer to the United Kingdom.» ТӀекхочу дата: 2014 шеран 29 октябрь. Архивйина 2016 шеран 14 августехь
  14. ↑ Office for National Statistics
  15. ↑ 2011 Census, Population and Household Estimates for the United Kingdom: (2011 Census: QS211EW Ethnic group (detailed), wards in England and Wales (ZIP 7239Kb))
  16. ↑ The British Monarchy, «What is constitutional monarchy?» Архиван копи 2019 шеран 4 июнехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ. Обновлено 17 июля 2013 года
  17. ↑ «United Kingdom» Архиван копи 2021 шеран 9 январехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ CIA The World Factbook. Обновлено 17 июля 2013 года
  18. ↑ D. Clark. Largest UK cities 2020. Statista (2022 шеран 17 январь). ТӀекхочу дата: 2022 шеран 27 февраль. Архивйина 2022 шеран 13 мартехь
  19. ↑ Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland. United Kingdom Government. — «In a similar way to how the government is formed from members from the two Houses of Parliament, members of the devolved legislatures nominate ministers from among themselves to comprise executives, known as the devolved administrations...» ТӀекхочу дата: 2013 шеран 17 апрель. Архивйина 2013 шеран 18 июлехь
  20. ↑ Country Overviews: United Kingdom. Transport Research Knowledge Centre. ТӀекхочу дата: 2010 шеран 28 март. Кху чуьра архивйина оригиналан 2010 шеран 4 апрелехь

Литература

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш