Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Фарерийн гӀайренаш


Фаре́рийн гӀайренаш[3], Фаре́раш (фар. Føroyar [Фёройар][4] «УьстагӀийн гӀайренаш»; дат. Færøerne, норвег. Færøyene, шира исл. Færeyjar [Фэрёйар]) — автономин регион а, Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан гӀайренийн тоба Шотландин (Шетландин гӀайренийн) а, Исландин а йукъара.

ГӀайренаш йукъайогӀу Данин пачхьаллин, амма 1948 шарахь дуьйна цара шаьш дозуш доцуш дӀадерзадо чоьхьара пачхьалкхан гӀуллакхаш; йалх министр ву (йохк-эцаран а, промышленностан а, финансийн а, чӀерийлецаран а, оьздангаллин а, дешаран а, социалан а, могашаллин а, чоьхьарчу а гӀуллакхийн), ткъа иштта йохк-эцаран барташ бан бакъо йара. Данин Ӏедало жоп ло гӀайренийн арахьара а, тӀеман а, конституцин а политиках. Фарерийн гӀайренаш тӀехь Данин векал — паччахьан администратор (йа «Лакхара комиссар», фар. Ríkisumboðsmaur, дат. rigsombudsmand), хӀинца — Дэн М. Кнудсен[5][6].

Этимологи

ГӀайренан цӀе схьайолу кельтийн дешнех fearann («латта»). XV бӀешарахь дуьна гӀайренаш Данин карахь йу, цӀеран маьӀна хуьйцу Fareyjar («уьстагӀийн гӀайренаш» олий данин маттахь)[7].

Географин хаамаш

undefined
Коьрта йаззам: Фарерийн гӀайренийн географи

ГӀайренан коьрта шахьар а, коьрта порт а йу Торсхавн гӀала (бахархой — 20 885 гергга бу 2017 шарахь[8]), иза лаьтта къилба-малхбален йистехь Стреймой гӀайренан. Фарерийн гӀайренийн шолгӀа шен барамца нах беха меттиг — Клаксвуйк (4773 стаг).

Фарерийн гӀайренийн архипелаг лаьтта 18 гӀайренах, 17 тӀаьхь Ӏаш нах бу. Коьрта гӀайренаш: Стреймой, Эстурой, Судурой, Воар, Сандой, Бордой. Уггаре доккха гӀайре — Стреймой (373,5 км²). Йерриг майда гӀайренийн — 1395,74 км².

Исланде кхаччалц — 450 км, Норвеге кхачалц— 675 км, Копенгагене — 1117 км. Экономикин хӀордан зона 200 хӀордан миля йу Фарерийн гӀайренийн бердан асанан тӀера.

ГӀайренаш тӀехь уггар лекха меттиг йу Эйстурой гӀайрен тӀехь Слаттаратиндур бохь, 882 м хӀордан тӀегӀанал лакхахь. Фарерийн гӀайренаш дӀасадаржийна дуккха а фьордашца, хедийна бердаш ду. ГӀайренаш дукхах дерг дитт доцуш ду, хаддаза чӀогӀа мох хилар бахьана долуш, цигахь онда баганан дитташ, стайрнаш а, лаьмнийн ашӀаш а ду.

undefined
undefined

Геологин хӀоттам

Фарераш кхолладелла кайнозойн оьмарехь хӀордан бух тӀаьхь базальт (лаваш а, туфаш а) Ӏаттадар бахьнехь. Тоба тархийн гӀайренаш йу, Атлантикин йуккъера декъан хин бухара рифтан дукъан баххьаш. ГӀайренаш лакха довлу хӀордан тӀехула — 882 м кхаччалц.

Бахархой

Бахархойн дукхалла
1960[9]1961[9]1962[9]1963[9]1964[9]1965[9]1966[9]
34 266↗34 730↗35 153↗35 550↗35 946↗36 363↗36 804
1967[9]1968[9]1969[9]1970[9]1971[9]1972[9]1973[9]
↗37 258↗37 718↗38 164↗38 587↗38 983↗39 360↗39 731
1974[9]1975[9]1976[9]1977[9]1978[9]1979[9]1980[9]
↗40 116↗40 529↗40 974↗41 447↗41 946↗42 468↗43 010
1981[9]1982[9]1983[9]1984[9]1985[9]1986[9]1987[9]
↗43 559↗44 105↗44 661↗45 239↗45 840↗46 501↗47 194
1988[9]1989[9]1990[9]1991[9]1992[9]1993[9]1994[9]
↗47 789↗48 105↘48 031↘47 496↘46 580↘45 512↘44 609
1995[9]1996[9]1997[9]1998[9]1999[9]2000[9]2001[9]
↘44 099↘44 058↗44 413↗45 050↗45 788↗46 491↗47 135
2002[9]2003[9]2004[9]2005[9]2006[9]2007[9]2008[9]
↗47 751↗48 308↗48 782↗49 157↗49 414↗49 554↗49 601
2009[9]2010[9]2011[9]2012[9]2013[9]1 январь 2016[10]1 январь 2019
↘49 600↘49 581↘49 551↘49 506↘49 469↘49 136↗51 336
1 январь 2020[10]1 январь 2021
↗52 154↗52 912

Пачхьалкхан коьрта меттанаш

Пачхьалкхан коьрта меттанаш ду — фарерой а датхой а мееттанаш.

Суьрташ

Ферма гӀ. Стоура-Дуймун
Шира цӀенош гӀ. Торсхавн
Хов олучу юьртара церков, гӀай.Суури
Слаттаратиндур лам
Британин герз
Лаьнаш
гӀай.Суури
Аренаш гӀай.Куной

Спорт

undefined

Фарераш гайтина дуьненайукъара къийсамашкахь футбололан, гандболан, волейболан командашца; Фарераша хӀоттайо шен гулйина команда шахматийн Олимпиаде.

Фарераш 1988 шарахь дуьйна ФИФА декъахо йу, 1990 — УЕФА декъахо йу.

Хьажа кхин а

Литература

Хьажоргаш

Билгалдахарш

  1. ↑ Кеп:Https://www.statista.com/statistics/807561/population-of-the-faroe-islands/
  2. ↑ Standard: ISO 3166 — Codes for the representation of names of countries and their subdivisions (инг.). ISO : Online Browsing Platform (OBP). ТӀекхочу дата: 2017 шеран 10 ноябрь. Архивйина 2016 шеран 17 июнехь
  3. ↑ Фаре́рские острова́ // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 390.
  4. ↑ Инструкция по передаче на картах географических названий Фарерских островов. — М., 1967. — С. 15.
  5. ↑ Руслан Костюк. Фареры: мир с сепаратистами(оьр.), ИА REGNUM. Архивировано 8 октябрехь 2017 года. Дата обращения: 7 октябрехь 2017.
  6. ↑ Наталья Ильина. Удивительная Дания. — Litres, 2017-09-05. — 108 с. — ISBN 5457257282. Архиван копи 2020 шеран 21 апрелехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ
  7. ↑ Поспелов, 2002, с. 438.
  8. ↑ Faroe Islands in figures 2017 (2017). ТӀекхочу дата: 2017 шеран 20 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2018 шеран 5 февралехь
  9. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 база данных Всемирного банка — Дерригдуьненан банк.
  10. ↑ 1 2 IB01010 Changes in population by born, dead, migrated and village, monthly (1985-2017) — Statistics Faroe Islands.

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш