Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Шотланди

ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Шотланди (маьӀнаш).

Шотла́нди (инг.  а, скот. аScotland, гэлийн. Alba) — Йоккха Британин автономин административан-политикин дакъа долу мохк[1][2][3].

ДӀалоцу Йоккха Британи гӀайренан къилбаседа дакъа, латта тӀехула доза ду Ингалсца. Кхечу агӀонашкахь Атлантикин океанан хӀордаш ду: Къилбаседа хӀорд малхбалехь, Къилбаседа хидоькъе а, Ирландин хӀорд а малхбузехь а, къилба-малхбузехь а. Британин гӀайрен тӀиера коьрта мохк боцуш, Шотландин иштта ду 790 гергга жима гӀайренаш, дукха дерш тӀехь стаг а воцуш[4].

Эдинбург — Шотландин коьрта гӀала а, барамца мехкан шолгӀа гӀала а йу Глазгон тӀаьхьа. XVIII бӀешарахь Эдинбургах хилира Шотландин Ӏилманан йукъ, цуо Шотландин ладаме коммерцин а, Ӏилманан а, промышленностан а Европин регион хила таро йира. Глазго — уггаре йоккха мехкан гӀала ю, цхьана хенахь йара дуьненан промышленностан гӀаланех хьалха[5]. Шотландин ду Атлантикин океанан хин дакъа, масала, Къилбаседа хӀордах, цунна чохь яккхий мехкдаьттан меттигаш йу. Барамца мехкан кхоалгӀа гӀала ю, Абердин, Европин мехкдаьттан а, энергетикан а коьрта гӀалацӀе лелайо[6].

Шотландин паччахьалла — маьрша пачхьалкх хилла 854 - 1707 шерашкахь. 1603 шарахь СтюартгӀеран некъех волу Шотландин паччахь Яков VI-гӀа Ингалсан а, Ирландин а дуьххьара паччахь хилира. 1706 шарахь Шотландин а, Ингалсан а йукъахь «Униях барт» кӀела куьг таӀийра, ткъа 1707-гӀа шарахь шинне а мехкан парламенташа ратификации йира «Униях актан», цуо кхоьллира Йоккха Британин паччахьалла[7][8], цул тӀаьхьа Шотландин парламент дӀасахийцира, ткъа марталлин парламент болх бан йолаелира Вестминстерехь.


Шотландин бакъонан система Ингалсан а, Уэльсан а, Къилбаседа Ирландин системех маьрша йисира, иштта, махкахь лелайо шайн долара а, публикан а юакъо[9]. 1997 шеран референдумал тӀаьхьа, 1998 шарахь хилла Шотландин акто 1999 шарахь меттахӀоттийра Шотландин парламент. 2014 шеран 18 сентябрехь махкахь дӀайаьхьна Шотландин маршонан референдум, цуьнан жамӀашца кхаж тесначарех 55,3 % лаам гайтира Йоккха Британин йукъахь йиса[10]. 2016 шеран 23 июнехь Европин барт йукъара арадовларх референдумал тӀаьхьа, цигахь 62 % Шотландин бахархоша кхаж тесира мохк ЕБ йукъара арабаларан дуьхьала (38 % реза бара), Шотландин правительствос[en] сацам бира, шен йозаш йоцу арахьара политика лелор, Европин барт йукъахь дакъа а долуш[11][12].

ЦӀеран этимологи

Коьрта йаззам: Шотландин цӀе

Шотланди дош даьлла латинан дешах Scoti, цуо билгала бохура гэлаш. ТӀаьхьарчу латинехь Scotia («Гэлийн латта») цӀарца кхетайора Ирланди. XI бӀешарахь оцу дешан кхетам бара Шотландин Форт эркан къилбаседехьара дакъа[13]. ХӀинцалера мехкан латтах ТӀаьхьарчу БӀешерашкахь ала долийра Scotland, ткъа цигахь дехачу адамех, — Scots [7].

Истори

Коьрта йаззам: Шотландин истори

Шира истори

Коьрта йаззам: Исторел хьалхара Шотланди

Шотландехь дуьххьарлера адамаш 13 эзар шо хьалха, ТӀаьххьара шен мур чекхбаьллачул тӀаьхьа, гучудевлла хилар тардолийта Ӏилманчаша[14]. Дуьххьарлера гӀишлош йина 9 500 шо гергга хьалха, ткъа гуттара беха бахархой — 6 эзар шо хьалха. Царех йу неолита муьрера дика лаьттина цхьа эвла — Оркнейн гӀайренаш тӀиера Скара-Брей. Оцу муьран кхин иэсаш хаало Арахьара Гебридийн а, Шетландин а гӀайренаш тӀаьхь, иза кхетадо кӀезиг ораматаш а хилла, шайн хӀусамаш тӀулгех йан йезарца[15].

Руман Ӏаткъам

Шотландин йозан истори йолало Румо Британи йаккхарца. Яьккхинчул тӀаьхьа царна руман провинций статус йелира, ала долийра Британи, иза бара хӀинцалера Ингалсан а, Уэльсан а мохк. Къилба Шотландин дакъа кӀеззиг йолчу хенан карадахара Руман дуьххьала дӀа йоцучу тергонан. Къилбаседехьа лаьттара Румо даханза латтанаш, — пиктийн а, гэлийн а тайпанаш деха Каледони. Руман историко Тацита дийцарехь, каледонхоша йолийра «йоккха масштабан тӀеман дуьхьало», румхойн легионашна тӀелеташ. Цхьаьна буьйсана тӀелетта хӀаллакйира IX Испанин легион, ерриг хӀаллакъярх кӀелхьара яьккхира иза Гней Юлий Агриколан дошлой тӀелатаро[16].

Вайн эран 83—84 шерашкахь Агриколас иэшийра каледонхой Граупийн лаьмнашкара тӀамехь. Тацита дийцарехь, тӀом болалуш каледонхойн тхьамда Калгак вистхилира шен тӀемлошка, цуо царех «лайн буржолаш цадевза нах» элира[17]. толам баьккхинчул тӀаьхьа румхоша йира Гаск-Ридж фортийн цхьа аса, амма кхо шо даьлчи юхабевлира Къилба-Шотландин акъарин тӀе[18].

Британин мохк ларбархьама, 122—126 шерашкахь румхоша Адрианан вал бира[19], цунах Империн къилбаседа доза хилира. ТӀаьхьа, 144—146 шерашкахь кхин а къилбаседехьа, Йуккъерашотландин аренахь бира Антонинан вал, иза битира императоран Септимий Северан омарца 208 шарахь[19].

Шотландин доккхаха долу дакъа руман куьйгакӀелахь 40 шарахь бен ца лаьттинехь а, цуо ладаме Ӏаткъам бира тӀехь вотадинаш а, дамнонеш а беха мехкан къилба декъана. Валлийхойн Yr Hen Ogledd (Шира Къилбаседа) цӀе лелайора, румхой дӀабаханчул тӀаьхьа, Къилбаседа Ингалсан а, Къилба Шотландин а мехкашкахь кхоллаелла паччахьаллаш билгалйохуш[19]. IX а, X а бӀешерийн тептаршца, IX бӀешо кхочуш Малхбуза Шотландин махкахь кхоьллира гэлийн паччахьалла Дал Риада[20][21].

Йуккъера бӀешераш

Коьрта йаззамаш: Йуккъера бӀешерийн Шотланди, Шотланди Лакхарчу БӀешерашкахь, Шотландин историн областаш, ГӀайренийн паччахьалла

Пиктийн паччахьаллашна йукъахь уггаре йоккханиг йара Фортриу, иза йевзара Alba я Scotland цӀарца. Пикташ масийттаза кхечира уггаре лакхарчу кхиаме: Бруде III-гӀачун (671—693) урхаллехь Нехтансмерера тӀом чекхбаьлча а, Энгус I-чун урхаллехь а[22].

Шотландин паччахьалла кхоьллина шо лору 843, скоттийн а, пиктийн а цхьаьнатоьхна паччахьаллин паччахь Кеннет Макальпин хиллачул тӀаьхьа.

ТӀаьхьарчу бӀешерашкахь Шотландин паччахьалла шоръелира хӀинцалерачу Шотландин дозанашка кхаччалц. Давид I-чун урхаллехь Шотланди хилира феодалийн паччахьалла, цунна чохь урхаллин хийцамаш бира, йукъаяьккхира бургийн система.

Оцу муьрехь мехкан латта тӀе кхелха французийн а, ингалс-французийн рыцарш а, килсан гӀуллакххой а. Иза бахьнехь паччахьаллин малхбален а, къилба-малхбален а мехкаш ингалс мотт буьйцуш хилира, ткъа бисина махко буьйцура гэлийн мотт, ткъа Оркнейн а, Шетландин а гӀайренаш буьйцура норвегийн мотт, Норвегийн паччахьаллин куьйга кӀела йисира 1468 шо кхаччалц[23][24]. XII а, XIV а бӀешерашна йукъахь Шотландехь хӀутту дикка паргӀата мур, оцу хенахь хилира машаре йукъаметтигаш Ингалсца, кхиира континентца йохк-эцаран йукъаметтигаш, ткъа цхьаболу Ӏилманчийн, масала, Иоанн Дунс Скот санна болчеран, боккха Ӏаткъам бара мехкал генна арахьа.

undefined

XIII бӀешо Шотландин ладаме зиеделларг хилира. 1286 шарахь паччахь Александр III-гӀа веллачул тӀаьхьа ца бисира когаметта болу божарий, цундела паччахь-аьзни кхайкхийра Маргарет, Норвегин паччахьехь Эрик II-гӀачунгахь марехь йолу Александр III-гӀачун йоьӀан йоӀ. Ингалсан паччахь Эдуард I-ра гӀоьртира Шотланди юха а куьйга кӀела лаца, цуо йийхира паччахь-аьзни Маргарет шен паччахь хин волчу кӀантана Эдуард II-гӀачун, иза жима йоллушехь. Амма Маргаретан ловзар а, тажтиллар а ца хилира, новкъахь иза шелон лазар кхетта, шотландин латта тӀе кхачале йелира Оркнейн гӀайренаш тӀехь.

Уллера гергара когаметтаберш дӀабевлира, 1290 шарахь Ӏарше кхача лаам дӀахаийтира масех кандидата, царна йукъахь Давид Хантингдонан йоккхаха йолчу йоьӀан кӀант Иоанн Баллиол а (паччахьийн Малькольм IV-гӀачун а, Вильгельм I Лоьман а ваша), Давидан йуккъерачу йоьӀан кӀант Роберт Брюс, 5-й лорд Аннандейла а. Луучех цхьаъ вара ша Эдуард I-ра а, иза вара Матильда Шотландин тӀаьхьенах. Амма ингалсан паччахьо ша харжаран мах лахара буй хууш, «Боккха Къовсаман» суьдан коьрте хӀоьттира, дов листархьама. 1292 шарахь Эдуард I-чо сацам бира Иоанн Баллиолехьа, 1292 шеран 30 ноябрехь Иоанна Шотландин паччахьан тажтиллира. Шен гӀолацарна баркалла олуш Иоанн I Баллиола къобал йира Ингалсан сюзеренитет[25].

Тажтиллин йолушехь, Иоаннан Ӏаршан бакъо къобал ца йира Брюс, Роберт, Аннандейлан 5-гӀа лорд коьртехь волу шотландин баронийн цхьаьна декъо. Ткъа Эдуард I волавелира Шотландица йукъаметтигаш лело иза шайн куьйга кӀелара мохк болуш санна, Иоаннан дийзийтира ингалсан суьдашкахь жоп дала шотландийн доьвнаш луьстуш, хӀиттайора шотландийн гӀопашкахь ингалсан гарнизонаш. Ингалсан Ӏаткъам лагӀбар Ӏалашо йолуш Иоанн Баллиола 1295 шарахь карлабаьккхира Шира барт олуш болу Францица а, Норвегица барт, тӀаккха виллина дуьхьалавелира Эдуард I-чун[25].

Оцунна дуьхьала Эдуард I кхайкхийна Иоанн I Баллиол гӀаьттина вассал. 1296 шарахь ингалсчоьнан эскар тӀелетира Шотланди мехканна, иэшийра шотландхой Спотсмурера тӀом, дикка атта баьккхира берриг мохк. Иоанн йийсар вира, 1296 шеран 10 июлехь Шотландин Ӏарш йитира, рыцаран дарж а, хӀосташ а дӀадехира — цуьнан тӀаьхьар кунйаш «Йеса плащ» йара. Сюзеренан бакъонашца тӀе ца эцна вассалалла, Эдуард I кхайкхийра ша Шотландин паччахь, иза бахьнехь мехкан маршо йайра.

Ингалсан Ӏедало хӀоттийна раж чӀогӀа къиза хиларна 1297 шарахь цара гӀаттам бира, цуьнан коьрте хӀоьттира Уильям Уоллес а, Эндрю де Морей а, ингалчоьнан эскар Стерлинган тӀайн тӀера тӀамехь иэшийра[26]. Эндрю де Морейнан оцу тӀамехь чӀогӀа чов йира, дукха хан йалале иза дӀавелира. Шотланди мукъайаьккхира ингалсчоьнан эскарх, ткъа Уильям Уоллес хаьржира Шотланди Ӏалашйийриг[26].

Эдуард I шотладхоша дуьхьало йаро хьерваьккхира, йуха тӀелатаран коьрте ша хӀоьттира, 1298 шарахь Фолкеркан тӀамехь иэшийра шотландхой[26]. Уильям Уоллесан дийзира вада а, къайлавала а. ТӀаьхьуо, 1305 шарахь, мотт туьйхира шотландин рыцаро Джона де Ментейса, лецира ингалсхоша, бехке вира пачхьалкхана йамарт хиларна, цуо иза къобал ца дира, хӀунда аьлча ингалсхойн паччахь шен паччахь ца лорура, 23 августехь веран кхел йира Лондонехь. Цуьнан дегӀ дакъошка а декъна, Шотландин йаккхийчу гӀаланшкахь дӀахӀиттийра.

Фолкеркан тӀемал тӀаьхьа дуьхьалонна коьрте хӀиттира Шотландин Ӏаьршан претендентийн когаметтаберш Хьаьрса Комин а, хин волу паччахь Роберт I Брюс, уьш мостагӀий бисира Шотландин Ӏарш йаккха гӀертарх. Брюса дӀаваьккхира мостагӀ, вийра иза килса чохь цхьаьна кхетча, тӀаккха Ӏарш тӀе хиира паччахь Роберт I хилла, 1306 шеран 25 мартехь. Беха а, чӀогӀа тӀамехь толам баьккхира ингалсхошна тӀаьхь Бэннокбернера тӀамехь 1314 шарахь. Ингалсхойн паччахьан Эдуард II эскарш хӀаллакдира, ша паччахь ведира, говр тӀиера охьа ца воьссира ингалсчоьнан дозане кхаачлц. Роберт I Брю веллачул тӀаьхьа болабелира Шотландин маршо къуьйсу шолгӀа тӀом (1332—1357) болабелира, иза боьдуш Баллиол Эдуарда, гӀо лаьцна Ингалсчоьнан паччахьо Эдуард III, Ӏарш къуьсира Роберт I Брюсан когаметтаболчаьрца.

Бехачу а, халачу а тӀамехь Роберт I кӀанта Давид II шен Ӏаьршан бакъонаш ларйира, амма иза велира бераш доцуш, иза веллачул тӀаьхьа Роберт Стюарт III, цуьнан уггаре когаметтаволчунна, 1371 шеран 26 мартехь таж тиллира Скунехь паччахь Роберт II санна. Болабелира кхаа бӀешеран урхаллин мур СтюартгӀеран некъийн[24][27].

ЙуккъерабӀешерийн Шотланди шина оьздангаллин зоне йекъна йу: аренийн бахархой, цара буьйцура игалс-шотландин мотт, ламанан Шотланди, цара буьйцура гэлийн мотт[27][28]. Галовейн гэллийн метта дакъа дуьсура, тарло, XVIII бӀешо кхаччалц генарчу декъашкахь къилба-малхбален мехкахь, иза чубогӀура графаллин Галлоуэй. Историн агӀора аренан Шотланди Европин уллера йара оьздангаллин планехь. Ламанан Шотландехь кхоллайелира цхьа къасторан регионан амат — шотландин тайпанийн система.

И муьран амалехь дара Франко-шотландин йукъаметтигаш къагар. Францин паччахьан Карл VII гӀуллакхехь йара мехах Шотландин гвардин (фр. Garde Écossaise') полк, цара, масала, тӀом бора ингалсхошан дуьхьала Жанна д’Аркан агӀора БӀешеран тӀом болчу хенахь[29]. 1421 шеран мартехь франко-шотландин эскаро Стюарт Джонан а, де Лафайет Жильберан а баьччаллехь хӀаллак дира ингалсхойн эскар Божера тӀамехь. Кхин а кхо шо даьлча Вернёра тӀамехь туьйлира Ингалсчоь; Стюарт Джон а, кхин а 6 - 7 эз. салтий а велира[30].

Хьалхара Керла зама

undefined

1502 шарахь Шотландин паччахьо Яков IV а, Ингалсчоьнан паччахьо Генрих VII барт машараш бира, ткъа Яков IV йалийра Маргарита Тюдор. И зудайалайар бахьнехь цуо чӀагбира шайн некъий[31]. Амма итт шо даьлча Якова сацам бира машар бохо, Францин гӀоьнца тӀом кхайкхийра Ингалсчоьна. 1513 шеран 9 сентябрехь Яков кхелха Флодденера тӀамехь, тӀамехь кхелхина тӀаьххьара шотландин монарх[32]. 1560 шеран 6 июлехь йазбо Эдинбурган машар, цуо сацабо кхаа бӀе шарахь лаьттина Ингалсан а, шотландин а дуьхьало. Оццу шарахь Нокс Джонан Ӏаткъамца шотландин парламенто ца магийна католикалла, тӀеэцна протестанталла Шотландин пачхьалкхан дин ду аьлла[33].

Къоман сийлаллаш

Коьрта йаззам: Шотландин къоман сийлаллаш
  • Андрей асхьаб лору Шотландин Ӏуналча, легендица, цуьнан даьӀахкаш дӀайаьхьира VIII бӀешарахь Константинополера шотландин Сент-Эндрюс гӀала. Асхьабан сурт а, Х-кепара жӀар а, цунна тӀетоьхна и дийцарехь, лела Шотландин сийлаллаш хилла.

Билгалдахарш

  1. ↑ http://bse.sci-lib.com/article124364.html Большая советская энциклопедия
  2. ↑ WebCite query result (инг.). www.webcitation.org. ТӀекхочу дата: 2018 шеран 3 апрель.
  3. ↑ WebCite query result (инг.). www.webcitation.org. ТӀекхочу дата: 2018 шеран 3 апрель.
  4. ↑ Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху short тIетовжаран йоза йаздина дац
  5. ↑ A Quick Guide to Glasgow (инг.). glasgowcitycentre.co.uk. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 6 декабрь.
  6. ↑ Welcome to Aberdeen. scottishaccommodationindex.com. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 6 декабрь.
  7. ↑ 1 2 Keay, John, Keay, July. Collins encyclopaedia of Scotland. — London: HarperCollins, 1994. — 1046 с. — ISBN 0002550822.
  8. ↑ Mackie, J.D. A history of Scotland. — Baltimore: Penguin Books, 1964. — 406 с.
  9. ↑ J.G. Collier. Conflict of Laws (инг.) (pdf). Cambridge University Press. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 6 декабрь.
  10. ↑ In maps: How close was the Scottish referendum vote? (инг.). bbc.com. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 6 декабрь.
  11. ↑ Шотландия собирается провести референдум о независимости - BBC Русская служба. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 25 июль.
  12. ↑ MSPs give Nicola Sturgeon mandate to hold direct EU talks. www.scotsman.com. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 25 июль.
  13. ↑ Ayto, John, Crofton, Ian. Brewer's Britain & Ireland: The History, Culture, Folklore and Etymology of 7500 Places in These Islands.. — London: Weidenfeld & Nicolson, 2005. — 1326 с. — ISBN 030435385X.
  14. ↑ Moffat, Allistair. Before Scotland : the story of Scotland before history. — London: Thames & Hudson, 2005. — 352 с. — ISBN 050005133X.
  15. ↑ Pryor, Francis. Britain B.C. : life in Britain and Ireland before the Romans. — London: Harper Perennial, 2004. — 488 с. — ISBN 000712693X.
  16. ↑ The Romans in Scotland (инг.). bbc.co.uk. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 6 декабрь.
  17. ↑ Публий Корнелий Тацит. Жизнеописание Юлия Агриколы / Утченко, С.Л.. — М: Ладомир, 1993. — Т. I. — ISBN 5-86218-024-9, 5-86218-021-4.
  18. ↑ Edwards, Kevin, Ralston, Ian. Scotland after the Ice Age : an environmental and archaeological history, 8000 BC - AD 1000. — Edinburgh: Edinburgh University Press, 2003. — 336 с. — ISBN 0748617361.
  19. ↑ 1 2 3 Snyder, Christopher A. The Britons. — Malden: Buckwell Publishing, 2003. — 331 с. — ISBN 063122260X.
  20. ↑ Dalriada: The Land of the First Scots (инг.). bbc.co.uk. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 6 декабрь.
  21. ↑ Scot Ancient people (инг.). britannica.com. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 6 декабрь.
  22. ↑ Brown, Michelle, Ann Farr, Carol. Mercia : an Anglo-Saxon kingdom in Europe. — London ; New York: Continuum, 2003. — 386 с. — ISBN 0826477658.
  23. ↑ Whiters, Charles W.J. Gaelic in Scotland, 1698-1981 : the geographical history of a language. — Edinburgh: John Donald, 1984. — С. 16—41. — 352 с. — ISBN 0859760979.
  24. ↑ 1 2 Barrow, Geoffrey W.S. Robert Bruce and the community of the realm of Scotland. — Edinburgh: Edinburgh University Press, 1988. — 421 с. — ISBN 0852246048.
  25. ↑ 1 2 Scotland Conquered, 1174-1296 (инг.). nationalarchives.gov.uk. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 6 декабрь.
  26. ↑ 1 2 3 Scotland Regained, 1297-1328 (инг.). nationalarchives.gov.uk. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 6 декабрь.
  27. ↑ 1 2 Grant, Alexander. Independence and nationhood : Scotland, 1306-1469. — Edinburgh: Edinburgh University Press, 1993. — С. 3—57. — 248 с. — ISBN 0748602739.
  28. ↑ Wormald, Jenny. Court, kirk and community : Scotland, 1470-1625. — Toronto: University of Toronto Press, 1981. — 216 с. — ISBN 0802024416.
  29. ↑ Garde Écossaise (инг.). educationscotland.gov.uk. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 7 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2015 шеран 14 ноябрехь
  30. ↑ David, Saul. The illustrated encyclopedia of warfare : from ancient Egypt to Iraq. — New York: DK Publishing, 2012. — С. 391. — 512 с. — ISBN 9780756695484.
  31. ↑ James IV, King of Scots 1488 – 1513 (инг.). bbc.co.uk. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 7 декабрь.
  32. ↑ Battle of Flodden (инг.). britannica.com. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 7 декабрь.
  33. ↑ The Scottish Reformation (инг.). bbc.co.uk. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 7 декабрь.

Литература

  • Finlay, Richard J. Modern Scotland 1914-2000. — Trafalgar Square, 2006. — ISBN 186197308X.
  • Devine, T. M. [1999] (2000). The Scottish Nation 1700—2000 (New Ed. edition). London:Penguin. ISBN 0-14-023004-1
  • Donnachie, Ian and George Hewitt. Dictionary of Scottish History. (2001). 384 pp.
  • Keay, John, and Julia Keay. Collins Encyclopedia of Scotland (2nd ed. 2001), 1101pp; 4000 articles; emphasis on history
  • Koch, J. T. Celtic Culture: a Historical Encyclopedia (ABC-CLIO, 2006), ISBN 1-85109-440-7, 999pp
  • Tabraham, Chris, and Colin Baxter. The Illustrated History of Scotland (2004) excerpt and text search
  • Trevor-Roper, Hugh, The Invention of Scotland: Myth and History, Yale, 2008, ISBN 0-300-13686-2
  • Watson, Fiona, Scotland; From Prehistory to the Present. Tempus, 2003. 286 pp.
  • Wilson, Neil. Lonely Planet Scotland (2013) excerpt and text search(йоьхна хьажорг — истори).
  • Wormald, Jenny, The New History of Scotland (2005) excerpt and text search
  • Brown, Dauvit, (1999) Anglo-French acculturation and the Irish element in Scottish Identity in Smith, Brendan (ed.), Insular Responses to Medieval European Change, Cambridge University Press, pp. 135–53
  • Brown, Michael (2004) The Wars of Scotland, 1214—1371, Edinburgh University Press., pp. 157–254
  • Dumville, David N. St Cathróe of Metz and the Hagiography of Exoticism // Irish Hagiography: Saints and Scholars(бил-боцу.). — Dublin: Four Courts Press, 2001. — С. 172—176. — ISBN 978-1-85182-486-1.
  • Flom, George Tobias. Scandinavian influence on Southern Lowland Scotch. A Contribution to the Study of the Linguistic Relations of English and Scandinavian (Columbia University Press, New York. 1900)
  • Herbert, Maire. Rí Érenn, Rí Alban, kingship and identity in the ninth and tenth centuries // Kings, Clerics and Chronicles in Scotland, 500–1297(ингалс.) / Simon Taylor (ed.). — Dublin: Four Courts Press, 2000. — P. 63—72. — ISBN 978-1-85182-516-5.
  • MacLeod, Wilson (2004) Divided Gaels: Gaelic Cultural Identities in Scotland and Ireland: c.1200-1650. Oxford University Press.
  • Pope, Robert (ed.), Religion and National Identity: Wales and Scotland, c.1700-2000 (University of Wales Press, 2001)
  • Sharp, L. W. The Expansion of the English Language in Scotland, (Cambridge University PhD thesis, 1927), pp. 102–325;

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш