Йоккха Британи (гӀайре)
Йоккха Брита́ни (инг. Great Britain, валл. Prydain Fawr, гэлийн. Breatainn Mhòr, корн. Breten Veur, скот. Great Breetain) — Европера доккхачех гӀайре, дуьненахь ворхӀалгӀа майданца. Цуьнан майда йу 229 946 км², кӀеззига йоккха Хонсю гӀайренал. Къилбаседехьара къилбехьа дахделла гӀайренаш — 1440 км гергга. Бахархой 67 млн стаг гергга, кхоалгӀа меттиг йоккху Явел а, Хонсюл а тӀаьхьа. Британин гӀайренашна йукъадоьду. ГӀайрена тӀаьхь лаьтта 95 % кхаччалц Цхьаьнатоьхна Паччахьаллин мохк, масала, коьрта мехкаш Ингалсчоь, Шотланди, Уэльс[1].
Йисташ:
- къилбаседехь — Даннет-Хед мара 58°40′00″ къ. ш. 3°22′00″ м. д.HGЯO
- малхбузехь — Коррахад-Мор мара 56°42′56″ къ. ш. 6°13′41″ м. д.HGЯO
- къилбехахь — Лизард мара (инг. The Lizard) 49°57′33″ къ. ш. 5°12′54″ м. д.HGЯO
- малхбалехь — Лоустофт-Несс мара 52°28′52″ къ. ш. 1°45′46″ м. д.HGЯO.
ГӀайренан бердаш дашадо Атлантикин Ӏапказан хиш. Къастийна гомха хи долу Къилбаседа хӀордо Норвегех а, Данех а, готта Ла-Манш а, Па-де-Кале а хидоькъенаш — Францех, Ирландин хӀордо, Сийлахь Георган хидоькъено, Къилбаседа хидоькъено — Ирланди гӀайренах. ХӀокху заманан бердан аса хилла йуьстича дукха хан йоццуш; иза чӀогӀа йекъна йу айманашца: фьордашца къилбаседехь, эркийн эстуарешца къибехахь[2].
Къилбехьа гӀайренийн рельеф доккхачу декъанна аренан йу. Уэльсехь лаьтта Кембрийн лаьмнаш церан локхалла 1085 м кхаччалц (Сноудон лам). Ингасчоьнан къилбаседехь лаьтта Пеннинан лаьмнаш (893 м кхаччалц ду, Кросс-Фелл), уьш малхбузехь Камберлендан лаьмнашка дехьадовлу (978 м кхаччалц, Пайк), Къилба-Шотландин акъари (843 м кхаччалц, Меррик) — къилбаседехь. ТӀаьхьарниг къастийна Йуккъерашотландин акъарица Къилбаседа-Шотландин лаьмнех мехкан уггаре лекхачу лаьмнашца Бен-Невис (1344 м) а, Бен-Макдуи (1309 м) а[2].
Йоккха Британин уггаре деха эркаш ду Северн (354 км) а, Темза (334 км) а, уггаре даккхий Ӏаьмнаш ду — Лох-Ломонд (71 км²) а, Лох-Несс (56 км²) а, уггаре даккхий ахгӀайренаш — Уэльс а, Корнуолл[2] а.
Билгалдахарш
- ↑ Great Britain | island, Europe | Britannica (инг.). www.britannica.com. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 7 октябрь. Архивйина 2022 шеран 8 октябрехь
- ↑ 1 2 3 ВЕЛИКОБРИТА́НИЯ : [арх. 29 сентябрехь 2022] // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
Литература
- Pliny the Elder. Natural History(ингалс.) / Translated by Rackham, Harris). — Harvard University Press, 1938.
- Ball, Martin John. The Celtic Languages(ингалс.). — Routledge, 1994. — ISBN 978-0-415-01035-1.
- Butler, Alban. Butler's Lives of the Saints(ингалс.). — Continuum International Publishing Group, 1997. — ISBN 978-0-86012-255-5.
- Frodin, D. G. Guide to Standard Floras of the World(ингалс.). — Cambridge University Press, 2001. — ISBN 978-0-521-79077-2.
- Andrews, Robert. The Rough Guide to Britain(ингалс.). — Rough Guides, 2004. — ISBN 978-1-84353-301-6.
- Dawkins, Peter. The Shakespeare Enigma(ингалс.). — Polair Publishing, 2004. — ISBN 978-0-9545389-4-1.
- Major, John. History in Quotations(ингалс.). — Cassell, 2004. — ISBN 978-0-304-35387-3.
- Else, David. Great Britain(ингалс.). — Lonely Planet, 2005. — ISBN 978-1-74059-921-4.
- Kaufman, Will; Slettedahl, Heidi Macpherson. Britain and the Americas: Culture, Politics, and History(ингалс.). — ABC-CLIO, 2005. — ISBN 978-1-85109-431-8.
- Oppenheimer, Stephen. Origins of the British(ингалс.). — Carroll & Graf Publishers, 2006. — ISBN 978-0-7867-1890-0.
- Taylor, Isaac. Names and Their Histories: A Handbook of Historical Geography and Topographical Nomenclature(ингалс.). — BiblioBazaar, 2008. — ISBN 978-0-559-29667-3.
- Legon, N.W.; Henrici, A. Checklist of the British & Irish Basidiomycota(ингалс.). — Royal Botanic Gardens, Kew, 2005. — ISBN 978-1-84246-121-1.
- Cannon, P.F.; Hawksworth, D.L.; M.A., Sherwood-Pike. The British Ascomycotina. An Annotated Checklist(ингалс.). — Commonwealth Mycological Institute & British Mycological Society, 1985. — ISBN 978-0-85198-546-6.
Хьажоргаш
- Interactive map of Great Britain (инг.). learningobjects.wesleyan.edu. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 27 декабрь. Архивйина 2013 шеран 27 декабрехь
- Coast (инг.). www.bbc.co.uk. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 12 октябрь.
- The British Isles (инг.). www.macs.hw.ac.uk. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 12 октябрь.
- 200 Major Towns and Cities in the British Isles (инг.). www.200towns.co.uk. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 12 октябрь.
- CIA Factbook United Kingdom (инг.). www.cia.gov. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 7 январь. Архивйина 2019 шеран 7 январехь