Эстуари
СуртхӀоттор
Эстуари кхоллало хин Ӏаьмнаш хӀордан Ӏаьмнаш йа Ӏаьмнаш дӀадаьхча, ткъа багана уллехь болу хӀорд хаъал кӀорга хуьлу. Оцу хьелашкахь Ӏаьмнаш дӀа ца довлу, ур-атталла багахь долчу метте даккхий барамаш дӀасакхийсича а.
Европехь уггар йаккхийчех цхьаъ — Жиронда — 72 км йеха йу.
Шайн бага санна ӀиндагӀ долу хиш ду Амазонка (шуьйра, дельта тӀаьхьа лаьтта), Сийлахь-Веза Лаврентий хи, Темза, Днестр, Енисей (Енисейн залив), Обь (Обан залив), Амур (иштта Амуран лиман дӀадоккху).Эстуарина дуьхьал йу дельта — масех канале йекъаелла иза. Нил , Ийдал , Дунай , Нева , Амазонка , Лена санна долу хиш тӀехь классикан дельташ йу.
Этимологи
«Эстуари» боху дош схьадаьлла латинийн маттара «aestuarium» дашах, «хин Ӏовраш» бохучу маьӀнехь, ша схьадаьлла «aestus» бохучу терминах, «хин Ӏовраш» бохучу маьӀнехь. Дукха маьӀнаш дина хин йистера, амма уггаре а дукха тӀеэцнарг ду: цхьана гаьннаш долу, воронкин кепара хин йист, хӀорда агӀор шуьйра йолу[1].
Амма оцу билгалдаккхаро йукъара доху цхьа могӀа хӀордан йистера хин Ӏаьмнаш, масала, хӀордан йистера лагунаш а, дуьра хиш а. Эстуариан нийса маьӀна хир дара: йукъара термин ах дӀакъевлина хин Ӏаьмнашна, уьш йу хин ӀиндагӀийн баганан дакъа, билгалйолу хин а, хӀордан а хиш цхьаьнакхетаран жигара процессашца[2].
Йаккий эстуареш
Кхийолу йаккхий эстуареш
- Албемарл-саунд
- Борнье (Ӏам)
- Везеран хиш
- Грейт Бэй (Нью-Гэмпшир)|Грейт Бэй (штат Нью-Гэмпшир)
- Делавэрски айма
- Гиппсленд (Ӏам)
- Днестр хи
- Сийлахь Лаврентин айма
- Западни Шельда
- Клайд хи
- Ла-Плата эстуари
- Мар да Палья
- Мерси хи
- Миусски лиман
- Мобилски айма
- Наррагансетт айма
- Нью-Йоркски айма
- Обская губа
- Онемен (айма)
- Пенобски хи
- Риббл хи
- Сан-Хоакин хи
- Северн хи
- Ферт-оф-Тей
- Форт хи
- Хамбер хи
- Чесапикский залив
- Шаннон хи
- Эльба хи
- Эмс хи
- Южный Буг хи
Билгалдахарш
- ↑ Эстуарий // Научно-технический энциклопедический словарь.
- ↑ Михайлов В. Н., Горин С. Л., Михайлова М. В. Новый подход к определению и типизации эстуариев // География. — Вестник Московского университета, 2009. — № 5. — С. 3—ӀӀ.
Литература
- Эстуарий // Экслибрис — Яя. — М. : Советская энциклопедия, 1978. — (Большая советская энциклопедия#Третье издание / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 30).