Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Усманов, Нурлан Сайд-Ӏалин воӀ

Усма́нов Нурла́н Сайд-Ӏали́н воӀ (оьрс. Нурлан Сайд-Алиевич Усманов; 1954 шеран 11 август, Атасу[d], Карагандан область) — советан а, россин а халкъан исбаьхьаллин суртдиллархо: дечигах а, тӀулгех а, даьӀахках а. ССРС исбаьхьалчийн тобанан а, ЮНЕСКО-н исбаьхьаллин ассоциацин декъашхо а ву, РСФСР-н халкъан пхьар а, Нохчийн Республикин сийлахь а, къоман а, исбаьхьалча а[1][2]. «Россин Федерацин йуьхьанцарчу корматаллин дешаран сийлахь белхахо» цӀе йолу билгало йелла[3].

Биографи

Усманов Нурлан вина 1954 шарахь Кхазакхстанан Карагандин областехь. 1957 шарахь цӀа бирзина, баьхна шайн дай баьхначу Теркан кӀоштара ЧӀулга-Йурта.

1974 шарахь ЧӀулга-Йуртара йуккъера ишкол чекхйаьккхинчул тӀаьхьа, цуо 1974—1975 шерашкахь дийшира Соьлжа-ГӀалара № 2 йолчу техникин училищехь.

1975—1977 шерашкахь Советийн Эскаршкахь шен тӀемалойн декхар дӀаделира.

1978—1982 шерашкахь дийшира Россера Абрамцевн промышленностан-исбаьхьаллин Васнецовн цӀарах йолчу училищехь. Говзалла — дечиг а, эчиг а, тӀулг а исбаьхьа кечйаран пхьар.

1983—1986 шерашкахь болх бира Теркан кӀоштан оьздангаллин декъан исбаьхьаллин-кечдаран пхьолгӀин куьйгалхочун даржехь.

1991 шарахь Нохчийн Республика Ичкерин исбаьхьалчийн тобан кхолламаллин декъан куьйгалхо вара.

1992—1999 шерашкахь «Терекагровинпром» агрофирман слесарь вара.

2000—2004 шерашкахь Берийн кхолламаллин тӀетоьхна дешаран центрехь хьехархо болх бира.

2004 шарахь дуьйна Теркан кӀоштан «Цхьаалин Росси» партин декъан куьйгалхо ву[1].

Декоративни а, прикладни а говзалла(оьр.)нохч. гуттаренна а лелош ву. ХӀинца а авторан кхолламаш беш а, хьоьхуш а ву. 1998 шарахь дуьйна, цуо Ӏамош йу, дечиг агаран а, эчиг кечдаран а говзалле, ЧӀулга-Йуртара 50 говза берийн тоба[1].

Гайтамаш

Тобанан гайтамаш

  • 1974 ш. — дуьйна дакъа лоцуш ву массо а республикин а, зонан а гайтамашкахь. Нохчийчоьнан исбаьхьалла гайтина Германехь а, Шемахь а. Дохку къоман бустамаш;
  • 1983 ш. — дакъа лецира Дон-тӀера-Ростовхь «Бепиган мох» цӀе йолчу, йалхалгӀачу зонан исбаьхьаллин къуоначу исбаьхьалчийн кхолламийн гайтамехь;
  • 1984 ш. — дакъа лецира Нальчикехь «Советийн къилбе» цӀе йолчу йалхалгӀачу зонан исбаьхьаллин гайтамехь;
  • 1988 ш. — Москохь ССРС къаьмнийн прикладни говзалла гайтам;
  • 1989 ш. — Краснодарехь «Къилба зона — 89» цӀе йолчу зонин гайтам;
  • 2000 ш. — Москохь «Ӏийса пайхамар (I.с.в.с.) вина 2000 шо кхачарна» цӀе йолчу Йерригроссийн исбаьхьаллин гайтам;
  • 2002 ш. — Масех гайтам хилира Москохь: метро Сокольникин гайтаман комплексехь а, Российн Федерацин Кхеташонехь а, Исбаьхьаллин Академехь[2] а, Москохь Российн Исбаьхьаллин Академехь хиллачу «Нохчийчоьнан исбаьхьалчаш» цӀе йолчу гайтамехь а, чӀогӀа хазахийтира цуьнан дечигах бина болх «Декоративни ага»[1] а;
  • 2003 ш. — Краснодарехь «Кавказана машар» цӀе йолчу Российн Къилбин зонин гайтам;
  • 2004 ш. — Москохь Йерригроссийн исбаьхьаллин гайтамехь дакъа лецира а, Москохь метро Сокольникин гайтаман комплекс Регионашна йукъара гайтам «Форум — 2004» а, Петарбухехь Российн КЪФГ гайтам;
  • 2005 ш. — Москохь Регионашна йукъара гайтамехь дакъа лецира а, Москохь Арахьара гӀуллакхийн министраллера гайтам;
  • 2007 ш. — Москохь, ЦГК 5-гӀа «Российн Халкъан исбаьхьаллин промыслийн ярмарка. Кема — 2007 шо» цӀе йолчу гайтам;
  • 2008 ш. — Москохь, ЕГЦ Дуьненайукъара «Росси — Беларусь ярмарка» цӀе йолчу гайтам;
  • 2009 ш. — Москохь Россин Пачхьалкхан Думера гайтам[1];
  • 2011 ш. — Халкъан говзаллин гайтам «Ладья — 2011. Зимняя сказка», йуккъера гайтамин комплекс «Экспоцентр», Москох;
  • 2012 ш. — Нохчийн Республикан хьалхара Президент вина 61 шо кхачарна лерина гайтам, А. А. Кадыровн цӀарах Пачхьалкхан галерея, Соьлжа-ГӀала[4] а, Пачхьалкхан Кремлан цӀийнехь гайтам, Къилбаседа Кавказан федеральни гонан исбаьхьаллин говзанчийн фестивалан гурашкахь, Москох а[5];
  • 2022 ш. — «Искусство Чеченской Республики XIX—XXI веков», Центр «Эрмитаж-Казань», Казань[6].

Шен гайтамаш

  • 2009 ш. — Нохчийн Республикин халкъан музей[7];
  • 2023 ш. — «Резная мелодия гор Кавказа», А. А. Кадыровн цӀарахчу Сийлаллин Мемориалан комплекс, Соьлжа-ГӀала[8];
  • 2022 ш. — «Нурлан Усманов. Резная мелодия гор Кавказа», Пачхьалкхан историн а, исбаьхьаллин а, литературин а музей-заповедник «Абрамцево», Сергиев Посад[9];
  • 2024 ш. — «Красота — душа Кавказа», А. А. Кадыровн цӀарахчу Сийлаллин Мемориалан комплекс, Соьлжа-ГӀала[10];
  • 2025 ш. — «Бесконечность, орнамент вайнахов», А. А. Кадыровн цӀарахчу Сийлаллин Мемориалан комплекс, Соьлжа-ГӀала[11];
  • 2026 ш. — «Сияющая мудрость Вайнахов, А. А. Кадыровн цӀарахчу Сийлаллин Мемориалан комплекс, Соьлжа-ГӀал[12].

СовгӀаташ

  • ЦӀе РСФСР-н Халкъан Пхьар (1988)[13];
  • ССРС Исбаьхьалчийн тобанан декъашхо (1989);
  • Нохчийн Республикин Хьакъ долу исбаьхьалча (2002);
  • «Россин Федерацин йуьхьанцара говзаллин дешаран сийлахь белхало» некхан тӀеуллу билгало (2003);
  • «Кавказехь Машар а, Барт а меттахӀоттош дакъалацарна» цӀе йолу мидал (2004);
  • «Россин профсоюзийн 100 шо» цӀе йолу юбилейн мидал (2005)[2];
  • Нохчийн Республикин сийлахь исбаьхьалча (2012)[3].

Доьзал

Зуда йалийна ву. ЙоӀ а, кӀант ду[1].

КӀант — Заурбек Усманов, 1982 шарахь вина, Россин Федерацин суртдиллархойн союзан декъашхо (2002 ш. д.), Богородски исбаьхьаллин училищан арахецархо (2004 ш.), кегий форман пластикан говзанча, дийнатийн жанрехь болх бар.

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Усманов Нурлан Сайд-Алиевич. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 май.
  2. ↑ 1 2 3 Нурлан Усманов. web.archive.org (2012 шеран 22 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 май.
  3. ↑ 1 2 Усманов Нурлан Сайд-Алиевич. Академия Народного Искусства России. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 май.
  4. ↑ Санет Магадаева. Лучшие работы мастеров. Сетевое издание «Вести Чеченской Республики» (2012 шеран 5 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 май.
  5. ↑ Ваха Асталов. Успех в Москве мастеров искусств ЧР. Сетевое издание «Вести Чеченской Республики» (2012 шеран 21 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 май.
  6. ↑ «Искусство Чеченской Республики XIX–XXI веков» в Центре «Эрмитаж-Казань». Культура и Искусство в Татарстане. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 май.
  7. ↑ В Грозном открылась выставка работ Нурлана Усманова. www.chechnyatoday.com (2009 шеран 27 август). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 май.
  8. ↑ В столице ЧР открылась выставка «Резная мелодия гор Кавказа». «Чеченская Республика Сегодня» (2023 шеран 30 август). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 май.
  9. ↑ «Нурлан Усманов. Резная мелодия гор Кавказа». Туристический портал правительства Московской области. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 август.
  10. ↑ В Грозном офицеры Росгвардии приняли участие в открытии выставки «Красота – душа Кавказа». www.95.rosguard.gov.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 май.
  11. ↑ Персональная выставка Усманова Нурлана Сайд-Алиевича «Бесконечность, орнамент вайнахов». www.all-slavy.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 май.
  12. ↑ Открытие персональной выставки Усманова Нурлана Сайд-Алиевича «Сияющая мудрость Вайнахов(бил-боцу.). all-slavy.ru (2026 шеран 21 август). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 31 август.
  13. ↑ Усманов Нурлан Сайд-Алиевич, с Знаменское Надтеречный р-он Чеченская респ. www.folkacademy.1c-umi.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 май.

Литература

  • Бойцова Т. И. Изобразительное искусство Чеченской Республики. — Гр: АО Издательско-полиграфический комплекс «Грозненский рабочий», 2018. — С. 237. — 256 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-4314-0326-2.

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш