Дутаев, Ильяс Мохьмадан воӀ
Ильяс Мохьмадан воӀ Дутаев (оьрс. Дутаев, Ильяс Магомедович; 1937 шеран 26 декабрь, Соьлжа-ГӀала — 1999 шеран 6 сентябрь, Соьлжа-ГӀала) — советан а, россин а суртдиллархо декоративни-исбаьхьаллин искусстван а, дечиган говзанча, жимачу дечиган скульптуран. Нохч-ГӀалгӀайн АССР халкъан суртдиллархо (1990) а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Сийлахь суртдиллархо (1982) а, ССРС суртдиллархоийн союзан декъашхо (1973) а[1].
Биографи
Вина 1937 шеран 26 декабрехь Соьлжа-ГӀалахь.
1968 шарахь чекхйаьккхира Абрамцево Васнецовн цӀарах йолу исбаьхьаллин-промышленни училище, «Художественная обработка дерева, камня и кости» говзалла[2]. Дешар чекхдаьккхинчул тӀаьхьа иза йухавоьрзу Соьлжа-ГӀалахь, цигахь болх бан волавелира РСФСР Исбаьхьаллин фондан исбаьхьаллин а, производственни а мастерскойшкахь монументалан суртдиллархойн даржехь[1].
1973 шарахь иза хилира ССРС суртдиллархойн союзан декъашхо[1].
Кхолларалла
Ильяс Дутаев дакъалоцуш вара декоративни-исбаьхьаллин искусствехь, лайн тӀехь говза хаш хекъарехь а, жимачу дечиган скульптурехь а говзал йолуш вара[3]. Дутаевн кхолламашлахь — ламархойн дахарера турпалхой гойтуш долу еха шахматийн фигураш. Нохчийн Республикин Музейно хаам барехь, художнин шахматаш «Соьлжа-ГӀалин музей» экспозицехь гайтина хилла[3].
Ильяс Дудаевна хазахетара дечиган жима скульптурийн кепаш. Цо дакъалецира региональни, берригсоюзан а, дуьненайукъара а суртдилларин гайтамашкахь[1].
СовгӀаташ
- «Сийлаллин билгало» орден (1973 шо);
- Нохч-ГӀалгӀайн АССР Сийлахь суртдиллархо (1982);
- Лейпцигехь хиллачу Дуьненан гайтаман-ярмаркин дашо мидал (1982);
- Нохч-ГӀалгӀайн АССР халкъан суртдиллархо (1990).
Иэс
2010-чу шарахь Соьлжа-ГӀалахь Республикан оьздангаллин а, исбаьхьаллин а центран актови залехь дӀайаьхьира суьрташдиллархочун иэсан цхьаьнакхетар[4].
2025-чу шарахь Дутаевн Ильясан белхаш гайтина «Культурин тӀаьхьало: тӀаьхьенашна йуккъера бӀаьрг тохар» тематически экскурсихь Кадыров Ахьмат-Хьаьжин цӀарах йолчу Пачхьалкхан галерейхь[5].
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 3 4 Бойцова Т. И. Изобразительное искусство Чеченской Республики / Хабарова М. В.. — Грозный: АО Издательско-полиграфический комплекс «Грозненский рабочий», 2018. — С. 126–127. — 256 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-4314-0326-2.
- ↑ «Этнографическое путешествие в прошлое». Оружие, одежда, декоративно-прикладное искусство чеченцев прошлых веков. Вести Чеченской Республики © (2024 шеран 1 июнь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 13 август.
- ↑ 1 2 Лекция «Чеченские мастера резьбы по дереву». Музей Чеченской Республики. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 13 август.
- ↑ В Минкультуре прошел вечер памяти народного художника И. Дутаева. www.grozny-inform.ru (2010 шеран 21 апрель). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 13 август.
- ↑ Тематическая экскурсия «Культурное наследие: взгляд сквозь поколения». Музей Чеченской Республики (2025 шеран 6 март). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 13 август.
Литература
- Бойцова Т. И. Изобразительное искусство Чеченской Республики / Хабарова М. В.. — Гр.: АО Издательско-полиграфический комплекс «Грозненский рабочий», 2018. — С. 126—127. — 256 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-4314-0326-2.
