Мордовин, Валентин Кириллович

Вина 1915 шеран 27 январехь Александровски йуртахь (хӀинца Ставрополан мохк)^[2]. Исбаьхьаллин говзаллин йуьртан студехь дийцархочун говзалла Ӏамо волавеллера иза. Цуьнан хьалхара хьехархо вара К. К. Сидашенко^[3][1].

Москохан станокшйаран институт чекхйаьккхина. 1934—1940 шерашкахь дешна Москохан авиацин институт(оьр.)нохч.-н тӀехь йолу исбаьхьаллин студехь, иза чекхйаьккхина 1940 шарахь^[2][1].

Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом шерашкахь гӀуллакх дина ССРС-н ТӀеман-хӀаваан ницкъаш(оьр.)нохч.-н техник-лейтенант санна Москохан тӀеман го(оьр.)нохч.-хь, хӀаваан тийсар а, бомбанаш кхийсар а Ӏамош хьехархо вара^[4][3]. 1945 шарахь совгӀат дина «1941—1945-чу шерийн Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀамехь Германи эшайаран» мидалца(оьр.)нохч.^[5].

ТӀом бинчул тӀаьхьа дӀавахана Къилбаседа Кавказе, 1950-1960-чу шерашкахь вехаш а, болх беш а хилла Соьлжа-ГӀалахь, тӀаьхьа — Краснодарехь. 1954-чу шарера 1958-чу шаре кхаччалц — Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Исбаьхьалчийн бертан урхаллин председатель хилла^[2].

1948-чу шарера дуьйна дакъа лоцуш хилла зоналан, республикин, йерригсоюзан а, халкъашна йукъарчу а гайтамашкахь^[1]. Дакъа лаьцна «Советийн Росси» цӀе йолчу йерригсоюзан гайтамехь (Москох, 1960)^[1]. 1960 шарахь хилла Россин СФСР-н исбаьхьалчийн I-чу дӀахӀоттаман гуламан делегат. 1968 шарахь Россин СФСР-н исбаьхьалчийн II-чу гуламехь хаьржина Россин исбаьхьалчийн бертан(оьр.)нохч.-н урхаллин декъахо. 1969 шарахь хилла ССРС-н исбаьхьалчийн III-чу гуламан делегат^[6].

Мордовин Къилбаседа Кавказехь хьалхара исбаьхьалча вара, цунна йелла РСФСР-н халкъан исбаьхьалчан цӀе а, ССРС-н Исбаьхьаллин академин декъахо-корреспондентан цӀе а^[6]. ТӀаьхьа хаьржина РСФСР-н Исбаьхьаллин фондан урхаллин декъахо^[7]. Мордовинан произведенеш гайтина пачхьалкхан масех коьртачу музешкахь, иштта уьш Ӏалашйеш йу Россин а, арахьарчу пачхьалкхийн а долара коллекцешкахь^[7]. Хаа ма-хиллара, исбаьхьалчин цхьацца полотнаш, царна йукъахь «Колхозехь гурахь» а, «Вайн гӀала» а, Ӏалашйеш йу БуритӀехь йолу М. Тугановн цӀарахчу Исбаьхьаллин музеехь^[8].

Вела 1982 шеран 1 июнехь. ДӀавоьллина Краснодарехь Славянскаш кешнашкахь^[1][2].

• белхийн сери «Сельские коммунисты» (1960—1980):
  • «Бригадир Герой Социалистического Труда А. Кагерманов» (1962);
  • «Крестьянин Вишняков» (1964);
  • «М. Клепиков, Герой Социалистического Труда, член ЦК КПСС» (1980);
  • "А. Майстренко, Герой Социалистического Труда, директор совхоза «Красноармейский» (1980);
• белхийн сери «Мой современник» (1975):
  • «Кубань»;
  • «Всходы»;
  • «Новороссийский цемент»;
• серия портретов «Люди Севера» (1978):
  • «Портрет оленевода И. Анисимова»;
  • «Портрет матери-героини Железняковой»;
  • «Зимний день в Мурманске» (1978);
• портретийн а, картинийн а сери «Труженики Кавказа» (1960—1969):
  • «Хозяин гор»;
  • «В Чечне строятся»;
  • «На зимние пастбища»;
  • «Портрет первой лётчицы-чеченки Ляли Насухановой»;
• Кхийолу произведенеш:
  • «В колхозе осенью» — Ӏалашйеш йу БуритӀехь йолу М. Тугановн цӀарахчу Исбаьхьаллин музеехь^[8];
  • «Наш город» — Ӏалашйеш йу БуритӀехь йолу М. Тугановн цӀарахчу Исбаьхьаллин музеехь^[8].