Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Грозненский рабочий

«Грозненский рабочий» — Нохчийн Республикин историн а, Ӏилманан-довзаран а, культурин-серлонан а оьрсийн маттахь долу газет. Арадолуш ду Соьлжа-ГӀалахь 1917-чу шарахь дуьйна. Регионан уггаре а шира зорбанан издани йу[1][2].

undefined

Истори

Газетан хьалхара лоьмар «Товарищ» («Накъост») цӀе а йолуш 1917-чу шеран бекарг баттахь арайаьлла[1].

1918-чу шарахь «Известия Совета рабочих и военных депутатов Грозненского района» («Соьлжа-ГӀалин кӀоштан белхалойн а, тӀеман а депутатийн Советан хаамаш») аьлла, газетан цӀе хийцина[3]

1920-чу шерийн йуьххьехь «Красный повстанец» («ЦӀен гӀаттамхо») аьлла, цӀе йелла цунна[4].

1921-чу шарахь гӀалин коьртачу газетан цӀе йуха а хуьйцу, цу хенахь «Красный труд» (ЦӀен къинхьегам") аьлла, цӀе ло цунна. Цу хенахь хӀора а дийнан къинхьегаман эскаран издани санна арадолуш хилла иза[5]. ТӀаьхьуо, хӀора а дийнан Соьлжа-ГӀалин Отдельски кхочушдаран комитетан, Кавказан къинхьегаман эскаран политикин отделан[6] а, хӀора а дийнан Соьлжа-ГӀалин кхочушдаран комитетан, Кавказан къинхьегаман эскаран политикин отделан а[7], хӀора а дийнан Соьлжа-ГӀалин кхочушдаран комитетан, Кавказан къинхьегаман политикин секретариатан орган а хуьлий арадолу газет[8].

1922-чу шарахь рогӀера цӀе хийцар дӀахьо, «Нефтерабочий» («Мехкадаьттан белхало») аьлла, цӀе туьллу цунна[1] Учредителями газеты становятся Грозненский городской исполком и окружком РКП(б)[9]. Газет диллинарг хуьлу Соьлжа-ГӀалин кхочушдаран комитетан а, РКП(б)-н гуонан комитетан а, 1924-чу шарахь газет РКП(б)-н Соьлжа-ГӀалин губернски комитетан а, губернски исполкоман а, губернски профсоюзийн Советан а орган йара[10], тӀаьхьуо — РКП(б)-н Соьлжа-ГӀалин гуонан комитетан а, гуонан кхочушдаран комитетан а, гуонан профсоюзийн Советан а орган а[11]

undefined

1924-чу шеран лахьанан беттан 7-чу дийнахь дуьйна «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») цӀе йолуш арадала доладелла газет, и цӀе 65 сов шарахь лаьттина цуьнан. 1924-чу шарахь хӀора а дийнан массийн къинхьегаман газет а, ВКП(б)-н Соьлжа-ГӀалин гуонан комитетан а, Профсоюзийн Советан а, Белхалойн а, ахархойн а, цӀечу эскаран а депутатийн а Советан кхочушдаран комитетан а орган а санна арадолуш хилла[12]. КхидӀа политикин цхьацца хиламаш хилар бахьана долуш газет кхоллархой а, церан цӀераш а хийцалуш хилла: иштта, 1927-чу шо долалуш газет ВКП(б)-н Соьлжа-ГӀалин гуонан комитетан а, Профсоюзийн Советан а, гӀалин Белхалойн а, ахархойн а, цӀечу эскаран а депутатийн Советан а орган хилла дӀахӀоьттина[13], 1928-чу шеран лахьанан беттан 4-чу дийнахь дуьйна — ВКП(б)-н Нохчийн вовшахтохараллин бюрон а, Профсоюзийн Советан вовшахтохараллин бюрон а, Нохчийн областан кхочушдаран комитетан а, гӀалин Белхалойн а, ахархойн а, цӀечу эскаран а депутатийн Советан а орган[14], 1929-чу шеран кхолламан баттахь дуьйна — ВКП(б)-н Нохчийн областан комитетан а, Нохчийн областан кхочушдаран комитетан а, Нохчийн областан профсоюзийн Советан а, Соьлжа-ГӀалин Советан а орган[15].

1930-чу шерашкахь газето дӀаса а лелаш беш болу болх вовшахтуху, и бахьана долуш цхьамогӀа леррина газеташ арадовлу. Иштта, 1931-чу шарахь «„Грозненский рабочий“ на Новых Промыслах»[16] («„Соьлжа-ГӀалин белхало“ Керлачу Промыслашкахь») леррина йолу издани арайолу, 1933-чу шарахь «„Грозненский рабочий“ на областном съезде колхозников-ударников» («„Соьлжа-ГӀалин белхало“ колхозникийн-ударникийн областан гуламехь») а[17], «„Грозненский рабочий“. Голос вышек» («„Соьлжа-ГӀалин белхало“. Вышкийн аз») а изданеш арайовлу[18], 1934-чу шарахь «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») а, «Финансовый фронт» («Финансийн фронт») а газеташ цхьаьна арахоьцу[19], 1934-чу а, 1935-чу а, 1938-чу а шерашкахь «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») а, «Техника нефти» («Мехкадаьттан техника») а газетийн масех лоьмар цхьаьна арахоьцу[20][21][22].

1934-чу шарахь дуьйна «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») газет диллинчийн цӀераш йуха а цкъа хийцайелла ца Ӏа — газет ВКП(б)-н Нохч-ГӀалгӀайн областан комитетан а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н кхочушдаран комитетан а, Соьлжа-ГӀалин Советан а орган хилла[23], 1938-чу шеран хьаьттан беттан 2-чу дийнахь дуьйна — ВКП(б)-н областан комитетан а, гӀалин комитетан а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Лакхарчу Советан Президиуман а орган[24], 1940-гӀа шо долалуш — ВКП(б)-н областан комитетан а, гӀалин комитетан а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Лакхарчу Советан а орган[25], 1942-чу шеран кхолламан баттахь дуьйна — ВКП(б)-н областан а, Соьлжа-ГӀалин а комитетийн а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Лакхарчу Советан а орган[26], 1944-чу шеран бекарг беттан 4-чу дийнахь дуьйна — ВКП(б)-н областан а, Соьлжа-ГӀалин а комитетийн орган[27], 1944-чу шеран оханан беттан 4-чу дийнахь дуьйна — Соьлжа-ГӀалин областан комитетан а, КПСС-н ГК-н а, областан Советан а орган[28], 1952-чу шеран эсаран беттан 29-гӀа дийнахь дуьйна — КПСС-н Соьлжа-ГӀалин областан комитетан а, областан къинхьегамхойн депутатийн Советан а орган[29], 1957-чу шеран чиллин беттан 17-чу дийнахь дуьйна — КПСС-н Нохч-ГӀалгӀайн комитетан а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-лу йолчу вовшахтохараллин комитетан а орган, 1957-чу шеран товбецан беттан 26-чу дийнахь дуьйна — КПСС-н Нохч-ГӀалгӀайн областан а, Соьлжа-ГӀалин а комитетийн а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-лу йолчу вовшахтохараллин комитетан а, Соьлжа-ГӀалин къинхьегамхойн депутатийн Советан а орган[30], 1958-чу шарахь дуьйна — КПСС-н Нохч-ГӀалгӀайн областан а, Соьлжа-ГӀалин а комитетийн а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Лакхарчу Советан а орган[31]. 1964-гӀа шо долалуш газет диллинарш КПСС-н Нохч-ГӀалгӀайн областан комитетат а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Лакхара Совет а, Министрийн Совет а хилла, и цӀераш газет тӀехь 1990-чу шеран эсаран беттан 6-гӀа де тӀекхаччалц лаьттина[32].

1967-чу шеран бекарг баттахь «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») изданина Къинхьегаман ЦӀечу Байракхан Орденца совгӀат дина.

1977-чу шарахь «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») изданина РСФСР-н Лакхарчу Советан Президиуман Сийлаллин грамотица совгӀат дина[33].

1971-чу шарахь газетан тираж 110 эзар экземпляр йара[34].

1990-чу шеран хьаьттан беттан 24-чу дийнахь, Ӏедал хийцалучу заманахь «Голос Чечено-Ингушетии» («Нохч-ГӀалгӀайчоьнан аз») аьлла, цӀе тиллина газетана[35]. 1990-чу шеран эсаран беттан 7-чу дийнахь дуьйна издани республикин йукъараллин-политикин газет санна арадолу[36], 1992-чу шеран оханан беттан 30-чу дийнахь дуьйна — республикин дозуш доцу йукъараллин-политикин газет санна[37].

1992-чу шеран хӀутосург беттан 21-чу дийнахь газетах Нохчийн Республикин Парламентан издани хуьлу, цунна кхин цӀе а ло — «Голос Чеченской Республики» («Нохчийн Республикин аз»). Дозуш доцучу газетан статус хийцарна реза ца хилла коьрта редактор Мусаев Муса а, кхиболу цхьаболу белхахой а балхара дӀабовлу[38][39]. 1993-чу шеран кхолламан беттан 1-чу дийнахь газет тӀера «дозуш доцу» ааьлла долу дош дӀадолу, цу хенахь дуьйна «Голос Чеченской Республики» («Нохчийн Республикин аз») йукъараллин-политикин газет санна арадолу

1993-чу шеран хӀутосург баттахь Нохчийн Республикин вице-президентан Яндарбиев Зеламхин тӀедилларца, Дудаев ДжовхӀаран администрацина критика йарна а, оппозицегахь гӀо доккхуш хиларна а, парламентан газет арадолучара сацийна. И бахьана долуш, 1993-1994-чуй шерашкахь Хьалха-Мартан «Маршо» газетан буха тӀехь, «Голос народа» («Халкъан аз») цӀе йолуш къайлаха арадолуш хилла. Цу хенахь издани Нохчийн Республикин демократин ницкъийн газет санна арадолуш дара. 1994-чу шеран чаккхенан тӀеман хиламаш болчу хенахь газет дӀакъоьвлина.

1995-чу шеран хӀутосург баттахь, куьйгалла деш редактор Мусаев Муса а волуш, изаданин хьалха хиллачу белхахоша «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») аьлла, шен ширачу цӀарца газет арахецар дӀадоладо. Соьлжа-ГӀалара изза цӀе йолу типографи йоьхна хилар бахьана долуш «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») газет Минеральные Воды гӀалахь деш дара.

Оццу хенахь арадала долало «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») газетан историн тӀаьхьенах хила гӀерташ долу «Голос Чеченской Республики» («Нохчийн Республикин аз») газет. И издани 2000-чу шерийн шолгӀа дакъа доладаллалц лаьттина.

1995-чу шеран мангалан-эсаран беттанашкахь «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») газетан агӀонашкахь зорбане долуш дара Хасбулатов Русланан агӀончийн «Жизнь» («Дахар») газет («газетехь газет»)[40].

1996-чу шеран хьаьттан баттахь Соьлжа-ГӀалин урамехь Нохчийн хьалхара тӀом болчу хенахь лен чов йина газетан корреспондентана Гогун Иванна[41].

В 1996 году тираж «Грозненского рабочего» составлял 14 тысяч экземпляров[42].

1998-чу шеран хьаьттан беттан 6-чу дийнахь газетехь оьрсийн а, оьрсийн мотт буьйцучу а бахархошна лерина «Соотечественник» («Махкахо») йуххедиллар арадала долало[43]. «Соотечественникан» («Махкахо») редактор Ичкери Нохчийн Республикин Президентан оьрсийн мотт буьйцучу бахархошца болх баран хьехамча Митрофанов Анатолий вара. 1999-чу шеран чиллин баттахь йуххедилларан редактор лачкъа а вина, вийна, «Соотечественник» («Махкахо») издани арахецар сацийна.

1990-чу шеран чаккхенехь «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») газетехь, куьйгалла деш Вазаева Асет а йолуш, хӀора а беттан культурин-серлонан «Гармония» йуххедиллар арадолура[42].

1999-чу шеран эсаран баттахь Соьлжа-ГӀалин урамехь Нохчийн шолгӀа тӀом болчу хенахь бомбанаш а, герзаш а деттачу хенахь лен чов йина газетан корреспондентана Эпендиев Супьянна[41]. Нохчийн шолгӀа тӀом болабаларца ГӀалгӀайчохь арадолуш дара газет. Цу хенахь, дукха хьолахь, шайна йукъахь Нохчийн Республикера мухӀажарш а болчу республикин бахархошна йукхахь дӀасадаржош дара газет. Газетан тираж 2 эзар экземпляр йара, тиражан цхьа дакъа Нохчийчу кхачадора. 2001-чу шеран бӀаьста, финансировани цахилар бахьана долуш газет рожехь арадолучара сецна. Цул тӀаьхьа шозза дӀаболийна болх, 2002-чу шеран аьхка газето кхидӀа а болх бан грант йаьккхина. Издани шен рожехь арайалар дӀадоладелла 2003-гӀа шо долалуш.

2003-чу шарахь газетан коьртачу редакторна Мурадов Мусанна Журналисташ ларбаран комитетан прессин маршонна Дуьненайукъара совгӀат делла[44].

2003-чу шеран эсаран беттан 15-чу дийнахь пачхьалкхан цхьааллин реестр йукъайахийтина «Газета „Грозненский рабочий“» («„Соьлжа-ГӀалин белхало“ газет») къевлина йолу акционерийн йукъаралла, иза газет диллинарг а хӀутту.

2003-чу шарахь дуьйна газетан коьрта редактор Ӏабдуллин кӀант Турпалов Лоьма ву. 2007-чу шарахь «Грозненский рабочийн» («Соьлжа-ГӀалин белхало») коьртачу редакторна «Кавказехь биологически тайп-тайпаналла йовзийтарна совгӀат» къовсамехь ахчанан совгӀат делла. Къовсам дӀабаьхьна Гуьржийчоьнан а, Азербайджанан а, Эрмалойчоьнан а, Россин а журналисташна лерина Чолхечу хьелашкахь йолу экосистема Ӏалашйаран цхьаьнагӀуллакхдаран фондан гӀоьнца «Журналистийн дуьненайукъара туш» организацис.

2007-чу шарахь газетан редакцис «„Грозненский рабочий“. 90 лет» («„Соьлжа-ГӀалин белхало“. 90 шо» книга арахецна, цуьнан автор а, иза хӀоттийнарг а «Газета „Грозненский рабочий“» («„Соьлжа-ГӀалин белхало“ газет») къевлина йолу акционерийн йукъараллин генеральни директор Мурадов Муса а, газетан коьрта редактор Турпалов Лоьма а вара. Газетан 90 шо кхачар даздечу хенахь газетан юбилейн мидалшца совгӀаташ дира Нохчийн Республикин Президентана Кадыров Рамзанна а, ГӀалгӀайчохь газет арадоккхуш гӀо дина волчу ГӀалгӀайн Республикин Президентана Зязиков Мурадана а, къеначарех цхьаъ волчу, газетехь 55 шарахь болх бина волчу фотокорреспондентана Н. Кобиашвилина а, журналистана Джургаев Олегана а. ГӀалгӀайн Республикин Президентан Указца газетан белхахошна Мурадов Мусанна а, Турпалов Лоьмина а, Муртазалиева Асетана а, Сагаипов Ӏадланна а, кхечарна а «ГӀалгӀайн Республикин культурин хьакъволу белхало» сийлахь цӀераш йелла. Юбилейн терахьна лерина «Большевикийн рупорна тӀера дешархошна долчу газете» документальни фильм гайтина[45]. Шен историн оцу муьрехь газет йуха а «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») типографехь дан долийна.

2011-чу шарахь Зорбанан прессин декъехь «Искра» («Суй») къоман ахчанан совгӀатан аналитикин тоьлла статья йазйарна лауреат йаьлла газетан корреспондент Зубайраева Зарихан[46].

2013-чу шарахь газетан коьртачу редакторна Турпалов Лоьмина Нохчийн Республикин Парламентан Сийлахь грамота йелла[47].

2013-чу шеран кхолламан баттахь дуьйна, газет диллинчун иза арахеца ницкъ ца кхачар бахьана долуш, «Грозненский рабочий» («Соьлжа-ГӀалин белхало») арахецар сацийна. Газетан ша йоккхучу санах арадала таро йацара, ткъа ша йоьзна йоцу издани хиларе терра, пачхьалкхан гӀо хиларе сатуьйсийла а дацара. 2013-чу шеран хьаьттан беттан 6-чу дийнахь газет арахецар йуха а дӀадоладелла, делахь а, газет йукъараллин-политикин издании йацара, цуьнан кхи агӀо йара — историн а, Ӏилманан-довзаран а, культурин-серлонан а[48].

Историн боцца хаамаш

Терахь Газетан цIе
03.1917 «Товарищ»
12.1917 «Известия Совета рабочих и военных депутатов Грозненского района»
1920 «Известия Грозненско-Владикавказского Ревкома и политотдела Кавказской армии труда»
1920 «Известия Грозненского окружного ревкома и политотдела Кавказской армии труда»
~1921 «Красный повстанец»
1921 «Красный труд»
1922 «Нефтерабочий»
07.11.1924 «Грозненский рабочий»
24.08.1990 «Голос Чечено-Ингушетии»
21.05.1992 «Голос Чеченской Республики»
05.1993 «Голос народа»
05.1995 «Грозненский рабочий»

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 История издания «Грозненский рабочий». abrek.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь.
  2. ↑ История издания «Грозненский рабочий». abrek.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь.
  3. ↑ Грозненский рабочий: общественно-политическая газета. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2016 шеран 4 мартехь
  4. ↑ Тимур Музаев «Чеченский кризис — 99. Политическое противостояние в Ичкерии: расстановка сил, хроника, факты» / Часть I. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2013 шеран 30 октябрехь
  5. ↑ Газета «Красный труд», № 32, 25 февраля 1921 года
  6. ↑ Газета «Красный труд», № 82, 28 апреля 1921 года
  7. ↑ Газета «Красный труд», № 240
  8. ↑ Газета «Красный труд», № 255, 29 ноября 1921 года
  9. ↑ Газета «Нефтерабочий», № 35, февраль 1922 года
  10. ↑ Газета «Нефтерабочий», № 193, 23 августа 1924 года
  11. ↑ Газета «Нефтерабочий», № 258, 6 ноября 1924 года
  12. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 1, 7 ноября 1924 года
  13. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 64, 22 марта 1927 года
  14. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 258, 4 ноября 1928 года
  15. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 1, январь 1929 года
  16. ↑ Грозненский рабочий на Новых Промыслах. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2014 шеран 2 июнехь
  17. ↑ Грозненский рабочий на областном съезде колхозников-ударников. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2016 шеран 4 мартехь
  18. ↑ Грозненский рабочий. Голос вышек. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2014 шеран 2 июнехь
  19. ↑ Финансовый фронт и Грозненский рабочий. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2014 шеран 2 июнехь
  20. ↑ Грозненский рабочий. Техника нефти. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2014 шеран 2 июнехь
  21. ↑ Грозненский рабочий. Техника нефти. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2014 шеран 2 июнехь
  22. ↑ «Грозненский рабочий», «Техника нефти» на заводе «Красный молот». ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2014 шеран 5 июнехь
  23. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 79, 1934 год
  24. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 177, 2 августа 1938 года
  25. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 56, 1940 год
  26. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 1, январь 1942 года
  27. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 45, 4 марта 1944 года
  28. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 67, 4 апреля 1944 года
  29. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 34, 17 февраля 1957 года
  30. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 191, 26 сентября 1957 года
  31. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 78, 1958 год
  32. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 38, 6 октября 1990 года
  33. ↑ Ведомости Верховного Совета РСФСР. – М.: Издание Верховного Совета РСФСР, 1977. – № 13 (31 марта). – 213 – 252 с. – Статьи 260 – 339. naukaprava.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь.
  34. ↑ Грозненский рабочий // Гоголь — Дебит. — М. : Советская энциклопедия, 1972. — (Большая советская энциклопедия#Третье издание / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 7).
  35. ↑ Газета «Голос Чечено-Ингушетии», № 1, 24 августа 1990 года
  36. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 39, 7 октября 1990 года
  37. ↑ Газета «Голос Чечено-Ингушетии», № 84, 30 апреля 1992 года
  38. ↑ Газета «Голос Чеченской Республики», № 95, 21 мая 1992 года
  39. ↑ Мария Катышева. «Забытые» страницы газеты «Грозненский рабочий». Журнал «Дош», № 2 (20) (2008). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2013 шеран 31 августехь
  40. ↑ Тимур Музаев «Чеченский кризис — 99. Политическое противостояние в Ичкерии: расстановка сил, хроника, факты» / Часть I. archive.today (2013 шеран 30 октябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь.
  41. ↑ 1 2 Саид Эминов. «Чеченский почерк» (2012 шеран 17 декабрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 февраль.
  42. ↑ 1 2 Лёма Турпалов. Средства массовой информации Чеченской республики в условиях российско-чеченского противостояния(оьр.) // Чечня и Россия: общества и государства : Сборник статей. Публикации Музея и общественного центра имени Андрея Сахарова / Редактор-составитель — доктор исторических наук Д. Е. Фурман. — М.: Полинформ-Талбури, 1999. — Вып. 3. — ISBN 5-93516-004-8.
  43. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 32, 6 августа 1998 года
  44. ↑ Осужденному азербайджанскому журналисту присудили международную премию. Интернет и СМИ. Lenta.ru (2009 шеран 25 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2013 шеран 31 августехь
  45. ↑ У газеты «Грозненский рабочий» 90-летний юбилей. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2016 шеран 4 мартехь
  46. ↑ Сергей Самсонов. «Искра» в бронзовом исполнении. Общество. Известия (2011 шеран 14 март). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2013 шеран 31 августехь
  47. ↑ Алексей Емельянов. Благодаря журналистам люди узнали правду о том, что происходит в Чечне. Ставрополь (Кавказ). Московский комсомолец (2013 шеран 27 январь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 январь. Архивйина 2013 шеран 31 августехь
  48. ↑ Газета «Грозненский рабочий», № 1 (21332), 6 августа 2013 года

Хьажоргаш

Категореш