Мемориалан Сийн Кадыров Ахьмадан цIарах комплекс
Мемориалан Сийн Кадыров Ахьмадан цӀарах комплекс — Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамехь толам баккхаран лерина мемориал, кхин а Нохчийн Республикин хьалхара Президентан Кадыров Ахьмадан лерина.
Комплекс лаьтта Соьлжа-ГӀалин йуккъехь Маяковскийн урамехь. Мемориалехь йу музей а, парк а, цхьа могӀа хӀолламаш а. 5 гектар майда йу мемориалан, Российхь советийн халкъо Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀамехь толам баккхар дагалоцуш йиначу объектех кхоалгӀа меттиг дӀалоцуш йу иза Россехь. Даздарш дӀахьочу хенахь комплексехь чутарвала йиш йу 15 эзар стаг[1].
Истори
Комплексан архитектурин ансамбль
Музей
.jpg)
Мемориалан комплексан йуккъера меттиг дӀалоцуш йу шина тӀегӀанан гӀишлоно Кадыров Ахьмад-Хьаьжин музейно. Музейн хьал а, чоьхьарчу декорацин хазалла а къовса йиш йу дуьненан архитектурин гӀарабевллачу хӀолламашца. Музейн йуккъерчу залехь исбаьхьаллин панно кхуллуш лелийна Испанера деина мармар, ткъа уггаре а лакхарчу пробин дешех - 999-ца, дӀадуьзна долу люстра ГӀажарийчуьра деана ду. Цхьаъ ах тонна кхаччалц йозалла йу люстрин, 750 сов чиркх бу цунна тӀехь[4].
Кадыров Ахьмадан музей йиллина 2004 шарахь[5][6][7], в 2010 году переехал в современное здание[8]. Музей чохь йу масех гуттаренна йолу гайтаман экспонаташ — Нохчийн Республикин хьалхара Президентах Кадыров Ахьмадах лаьцна, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамехь Нохч-ГӀалгӀайчуьра схьабевллачара дакъа лацарх лаьцна, болх беш йу суьртийн галерей, ханна гайтамаш до[9].
Парк
Мемориалан комплексан гуонахьа йоьгӀна парк — Сийн аллей. Парк чӀогӀа кечйина йу — некъашна экъанаш йехкин, понараш (торшераш) а, гӀанташ а хӀиттийна, клумбаш йоьгӀна, газонаш а, ораматашна автохидуьллу системаш хӀиттийна.
Иэсаш
Висаитовн Мовладан иэс
2005 шеран февралехь Нохчийн Республикин Правительствос дӀакхайкхийра скульптурин композицин къовсам, цуьнан йуккъера дакъа хила деза Советийн Союзан Турпалхочунна Висаитов Мовладанна говрахь йолу иэс[10].
Сийлаллин даима хир йолу цӀе
Даима хир йолу сийлаллин цӀе латийна Нохчийчоьнан Куьйгалхочо Кадыров Рамзана а, Къилбаседа-Кавказера Российн Федерацин Президентан Федералан гуонан Йуьззина бакъонаш йолу векало Хлопонин Александра а.
ГӀишлонан шолгӀа тӀегӀа чекхйер йу ангалин нартоло, цунна хьалха хир йу Сийлаллин Гуттаренна цӀе.
Колоннадаш
Мемориалан ши экран йу, цара гойту мемориалах лаьцна видеороликаш.
Стела
Мемориалан комплексан гӀишлона йуккъерачу декъана хӀоттор йу 39 метр бӀов-стела.
Нохч-ГӀалгӀайчура бевллачеран ССРС турпалхойн суьрташца барельефаш
Музейн гӀишло тӀехӀоттийна ССРС Турпалхойн — НР чуьра ваьлла 40 суьртан барельеф.
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман кийсигаш йолуш барельефаш
Кхузахь хӀоттийна тематикийн ретроспектива — «Х. Нурадилов — Сталинград ларйархо», «М. Висаитовн 28-гӀа Гвардин дошлойн полк», «Брестан гӀап ларйархой», «Рейхстаг йаккхар», кхин йерш а.[11]
Кадыров Ахьмадин иэс
Шиъ тӀулгийн экъа.
Мазаев Маташан а, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман танкисташна лерина иэс
ДӀайиллина 2012 шеран 9 майхь. Танк совгӀатна йелла Краснодаран мехкан ветеранийн кхеташоно[12].
Билгалдахарш
- ↑ Аллея Славы. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 18 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2012 шеран 1 мартехь
- ↑ В Чеченской Республике начато строительство Аллеи славы и издание Книги памяти. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 18 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 8 сентябрехь
- ↑ Достойным защитникам Отечества посвящается. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 18 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2012 шеран 1 мартехь
- ↑ Музей Ахмат-Хаджи Кадырова. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 18 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2012 шеран 1 мартехь
- ↑ В республике будет открыт музей А.Кадырова. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 18 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 6 сентябрехь
- ↑ Государственное учреждение «Государственный музей Ахмат-Хаджи Кадырова»
- ↑ Музей Ахмат-хаджи Кадырова продолжает работу…
- ↑ Государственное казенное учреждение «Мемориальный комплекс Славы им. А. А. Кадырова»
- ↑ Музей Ахмат-Хаджи Кадырова. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 18 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2018 шеран 10 майхь
- ↑ В Грозном будет установлен памятник Кадырову. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 18 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2012 шеран 6 январехь
- ↑ Возводимый в Грозном мемориальный комплекс откроется 9 мая. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 18 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 7 сентябрехь
- ↑ [www.rutraveller.ru/place/122553 Памятник Маташу Мазаеву]. Rutraveller.