Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Славяносербск

Славяносе́рбск — Луганскан Халкъан Республикин Славяносербскан кӀоштан гӀалин тайпана поселок[1].

Луганскан Халкъан Республикин а, Российн Федерацин а 30.09.2022 шеран бартца билгалбоккха ЛХР мохк, оцу йукъахь гӀтп Славяносербск а йу, Российн Федерацин йукъара керла субъект санна[2].

Украинин Ӏедалша иза къуьйсу, лорура ЛХР мохк Луганскан областан Украинин йукъахь.

Географи

Посёлок лаьтта Северски Донецан аьтту берд тӀехь.

Климат

Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

Бахархой

1897 шарахь гӀалахь вехира 3122 стаг, царна йукъахь великороссаш — 1607, малороссаш — 1342, эрмалой — 11, полякаш — 2[3].

1989 шеран январехь бахархойн барам бара 8722 стаг[4].

2001 шеран бахархой багарбаран жамӀаца посёлкехь веха 8207 стаг, царех 61,72 % гайтина ненан мотт оьрсийн, 37,54 % — украинин, ткъа 0,74 % — кхин берш.

2019 шеран 1 январехь бахархой бара 7776 стаг.

Истори

Хьажа иштта: Славяносерби

Таханлера Славяносербскан махка тӀехь XVIII бӀешеран хьалхарчу декъехь дуьйна хилла запорожьен гӀазакхийн Ӏойла, цунах олуш хилла Подгорни меттиг. Подгорни меттиг дукха хенара дуьйна хилла Ӏойла Запорожьен Сечин Кальмиусан паланкин Северски Донец тӀера, иза хьехош йу 1740 шарахь дуьйна.

1751 шарахь Венера (Сийлахь Руман импери) оьрсийн векалан М. П. Бестужев-Рюминан тӀе веира австрин полковник, схьавалар сербех долу, Петервардейн гӀалара волу, Иван Хорват фон Куртич, цуо шена Российн гражданалла йийхира «ша папин Ӏарш кӀела ца вахийта дин хийцина желтойниг католикинчунца». 1751 шеран 22 майхь Бестужев-Рюмина кехатехь император-аьзнига Елизаветега, дийцира сербаш российн тӀеман гӀуллакхе балор. 1751 шеран 13 июлехь император-аьзнин рескриптца полковникан Хорватан а, цуьнан эпсаршна а российн гражданалла йелира; августехь Хорват мухажирийн тобанца (218 стаг) вахара Росси, октябрехь кхечира Киеве. Хорватан тобанна тӀеххье Киев кхечира 1752 шарахь шен нахаца поковник Шевич Иван а, подполковник Прерадович Райко а. Дехха дийцина тайп-тайпана тӀегӀанехь уьш охьаховшо барт хилира шина эркан йукъа Бахмутан а, Луганан а.

Йуьхьанца И. Шевича дозанал араваьккхина 210 стаг, ткъа Р. Прерадовича — 27. Цул тӀаьхьа командаш йуьзира шира гусарийн полкаш, кхин а алсамчу тӀегӀанехь украинаш дӀаэцаран чоьтах.

0цу полкийн ротанаш охьахевшира коьртаниг Донецан аьтту бердаца а, Луганан аьрру бердаца а, цу тӀе берриш цхьнне а ца хевшира. Охьаховшура, йузура керла чкъор тӀе мел кхуьу. ХӀора полкехь шайн лоьмарш йара дакъойн. Уьш кӀезиг хиларна 1764 шарахь ши полк вовшех тоьхна цхьаъ йира, цунна цӀе йелира Бахмутан гусарийн, йукъара лоьмараш луш ротанашшан. Йерриг уьш йара 16.

Охьахевшинчу меттигехь ротанаш йора аренан чӀагӀонаш — шанцаш. ТӀеман гӀуллакххошна лора латтанаш, уьш цара дуьйш лело дезара.

ТӀемлойн дакъойх хилла керла йарташ, шен заман чохь цӀераш йелла. Иштта, 8-гӀа ротанах хилира Подгорни (тӀаьхьо цунах гӀала йира, цуо лелийра 1784—1817 шерашкахь Донецк, цул тӀаьхьа цуьнан цӀе хийцира Славяносербск).

Иштта славяносербскан ротанашца йиллира Подгорни (Славяносербск).

ЧӀагӀо Подгорни (п. Славяносербск. 8 рота): тӀеман гӀуллуккхо — 44, дӀахӀуьттурш — 46, божарий — 46, зударий — 112. берриш — 244. Ротин баьчча — капитан Лазарь Сабов.

1754 шарахь Славяносерби йуьллуш запорожьен гӀазакхех йира цхьа дуьхьалонан пункт Украинийн аса йукъара цӀе Подгорни йолуш. Кхузахь Бахмутан гусарийн полкан 8-гӀа ротин чӀагӀо йара, бахархой 1763 шеран 244 стаг (царна йукъахь 44 гусар а). 1779 шарахь кхузахь йара 158 керт бахархошца 973 стаг (496 боьрша стаг, 477 зуда). 1782 шарахь кхуза йолийна, ткъа 1784 шарахь — дӀайиллина килс.

1764 шарахь Подгорнехь – Шевичан полкехь йара килс. Килс цигахь йиллина дуьххьалаӀазапхо а, архидьякон а волчу Стефанан заманахь. Йуьхьанца и йуьрт йехира капитан Сабов Степан дӀагӀертарца, цул тӀехьа иза кхиийра цуьнан кӀанта капитана Сабовс.

undefined

Подгорнин 1784 шарахь цӀе хийцира Донецк гӀала аьлла, иза йара Донецкан уездан йукъ.

1817 шарахь Донецкан цӀе хийцира Славяносербск аьлла, уездан а тиллира Славяносербскан уезд. 1784—1882 шерашкахь Донецк-Славяносербск — уездан гӀала йу Екатеринославлан сардалаллин а, губернин а; 1883 шарахь — штатал арахьара гӀала.

1888 шарахь Славяносербск хьахайо Чеховн повестехь «Бай-аре» (повестан йуккъехь, бахьарчас Егорушке хӀоьттучу хенахь: «Максим Николаича, Славяносербскера барина, стохка шен кӀант а виганера деша… Славяносербскехь йац иштта Ӏилман тӀевалош меттиг. Йац… Ткъа гӀала дика йу… Ишкол массанхьа йериг йу, ткъа докка дешарна, иза саннарш йан а йац…»).

1939 шеран 10 мартехь арадала доладелла меттигера газет[5].

Билгалдахарш

  1. ↑ Закон об административно-территориальном устройстве Луганской Народной Республики. Луганский Информационный Центр (2023 шеран 14 март).
  2. ↑ Договор между Российской Федерацией и Луганской Народной Республикой о принятии в Российскую Федерацию Луганской Народной Республикой и образовании в составе Российской Федерации нового субъекта от 30 сентября 2022 года (ратифицирован Федеральным законом от 4 октября 2022 года № 373-ФЗ, вступил в силу 5 октября 2022 года, письмо МИД России от 05.10.2022 № 19696/дп). Официальный интернет-портал правовой информации (2022 шеран 3 октябрь).
  3. ↑ Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 29 июнь. Архивйина 2014 шеран 10 сентябрехь
  4. ↑ Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. ТӀекхочу дата: 2018 шеран 24 июль. Архивйина 2012 шеран 18 январехь
  5. ↑ № 2926. Путь Октября // Летопись периодических и продолжающихся изданий СССР 1986-1990. Часть 2. Газеты. М., «Книжная палата», 1994. Стр. 383-384

Хьажоргаш

  • Славяносербск // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш