Первомайск (гӀала, Луганскан Халкъан Республика)

Первома́йскЛуганскан Халкъан Республикин гӀала[2].

Луганскан Халкъан Республикин а, Российн Федерацин а 30.09.2022 шеран бартца билгалбоккха ЛХР мохк, оцу йукъахь Первомайск гӀала а йу, Российн Федерацин йукъара керла субъект санна[3].

Украинин Ӏедалша иза къуьйсу, лорура ЛХР мохк Луганскан областан Украинин йукъахь.

Географи

Лаьтта Лугань эркан аьрру берда тӀехь[4][5].

Лулара нах беха меттигаш: Ирмино гӀала къилба-малхбалехь, посёлкаш Калиново (Луганан лакхенашкахь), Калиново-Борщевати къилба-малхбузехь, Новоалександровка йуьрт малхбузех, посёлок Молодёжни (тӀелетта йу) къилба-малхбузехь, Золотой гӀала къилбаседехь, посёлок Берёзовски а, Кировск гӀала а (Луганан лахенашкахь; тӀелетта йу) къилбаседа-малхбалехь.

Климат

Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

Истори

ГӀалин истори йолаелла Александровка поселок тӀера, иза кхоьллина 1765 шарахь[5][6], XIX бӀешеран йуьххьехь — Екатеринославлан губернин Славяносербскан уезд йукъахь.

XIX бӀешеран шолгӀачу декъехь кхузахь кӀора баккха болийна, 1872 шарахь дӀайиллина Петромарьевски маьӀда доккхийла[6], йиллина кӀоранан промышленностан Петро-Марьевски йукъаралла.

1917 шеран ноябрехь хӀоттийна Советийн Ӏедал[6].

Экономика

ГӀалин экономика йирзина ламанан промышленностан тӀе.

Шахташ

  • ОП шахта «Деший» ПП ПервомайсккӀора
  • ОП шахта «Ламанан» ПП ПервомайсккӀора
  • ОП шахта «Карбонит» ПП ПервомайсккӀора
  • ОП шахта «Тошковски» ПП ПервомайсккӀора
  • ОП шахта «Первомайски»
  • шахта «Первомайски Западни» (хьалха хилла Менжинскийн цӀарах шахта)

ТӀаьхьара шиъ болх беш йац.

Заводаш

Транспорт

Дебальцево — Попасни асанера Донецкан цӀерапоштнекъан Первомайск станци[4].

Дешар

  • Донбассан пачхьалкхан-техникин университетан Первомайскан инженерийн факультет
  • Харьковн урхаллин институтан филиал
  • Первомайскан индустрин-хьехархойн техникум
  • Говзаллин ламанан Бахмутскийн цӀарах лицей
  • Первомайскан республикин медицинин доьшийла
  • Говзаллин лицей
  • 17 йукъарадешаран ишкол

Билгалдахарш

  1. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2019 року. Державна служба статистики України. Київ, 2019. стор.45
  2. Закон об административно-территориальном устройстве Луганской Народной Республики. Луганский Информационный Центр (2023 шеран 14 март).
  3. [http:ӀӀpublication.pravo.gov.ruӀDocumentӀViewӀ0001202210030002 Договор между Российской Федерацией и Луганской Народной Республикой о принятии в Российскую Федерацию Луганской Народной Республикой и образовании в составе Российской Федерации нового субъекта от 30 сентября 2022 года (ратифицирован Федеральным законом от 4 октября 2022 года № 373-ФЗ, вступил в силу 5 октября 2022 года, письмо МИД России от 05.10.2022 № 19696Ӏдп)]. Официальный интернет-портал правовой информации (2022 шеран 3 октябрь).
  4. 1 2 Первомайск ӀӀ Большая Советская Энциклопедия. Ӏ под ред. А. М. Прохорова. 3-е изд. том 19. М., «Советская энциклопедия», 1975. стр.361
  5. 1 2 Первомайск ӀӀ Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). Ӏ редколл., гл. ред. А. М. Прохоров. том 2. М., «Советская энциклопедия», 1991. стр.127
  6. 1 2 3 Первомайск ӀӀ Украинская Советская Энциклопедия. том 8. Киев, «Украинская Советская энциклопедия», 1982. стр.173
  7. Постанова Кабінету міністрів України № 911 від 21 серпня 1997 р. «Про затвердження переліку підприємств, які мають стратегічне значення для економіки і безпеки держави». ТӀекхочу дата: 2018 шеран 26 июнь. Архивйина 2018 шеран 26 декабрехь

Кхин дӀа темана тӀехь