Первомайск (гӀала, Луганскан Халкъан Республика)
Первома́йск — Луганскан Халкъан Республикин гӀала[2].
Луганскан Халкъан Республикин а, Российн Федерацин а 30.09.2022 шеран бартца билгалбоккха ЛХР мохк, оцу йукъахь Первомайск гӀала а йу, Российн Федерацин йукъара керла субъект санна[3].
Украинин Ӏедалша иза къуьйсу, лорура ЛХР мохк Луганскан областан Украинин йукъахь.
Географи
Лаьтта Лугань эркан аьрру берда тӀехь[4][5].
Лулара нах беха меттигаш: Ирмино гӀала къилба-малхбалехь, посёлкаш Калиново (Луганан лакхенашкахь), Калиново-Борщевати къилба-малхбузехь, Новоалександровка йуьрт малхбузех, посёлок Молодёжни (тӀелетта йу) къилба-малхбузехь, Золотой гӀала къилбаседехь, посёлок Берёзовски а, Кировск гӀала а (Луганан лахенашкахь; тӀелетта йу) къилбаседа-малхбалехь.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
ГӀалин истори йолаелла Александровка поселок тӀера, иза кхоьллина 1765 шарахь[5][6], XIX бӀешеран йуьххьехь — Екатеринославлан губернин Славяносербскан уезд йукъахь.
XIX бӀешеран шолгӀачу декъехь кхузахь кӀора баккха болийна, 1872 шарахь дӀайиллина Петромарьевски маьӀда доккхийла[6], йиллина кӀоранан промышленностан Петро-Марьевски йукъаралла.
1917 шеран ноябрехь хӀоттийна Советийн Ӏедал[6].
Экономика
ГӀалин экономика йирзина ламанан промышленностан тӀе.
Шахташ
- ОП шахта «Деший» ПП ПервомайсккӀора
- ОП шахта «Ламанан» ПП ПервомайсккӀора
- ОП шахта «Карбонит» ПП ПервомайсккӀора
- ОП шахта «Тошковски» ПП ПервомайсккӀора
- ОП шахта «Первомайски»
- шахта «Первомайски Западни» (хьалха хилла Менжинскийн цӀарах шахта)
ТӀаьхьара шиъ болх беш йац.
Заводаш
- ДАЙ «Первомайскан механикин завод»[7]
- ЙАО «Первомайскан электромеханикин Маркс Карлан цӀарах завод»
- ПЙАЙ «Ремонтан-механикин завод» ПП ПервомайсккӀора
Транспорт
Дебальцево — Попасни асанера Донецкан цӀерапоштнекъан Первомайск станци[4].
Дешар
- Донбассан пачхьалкхан-техникин университетан Первомайскан инженерийн факультет
- Харьковн урхаллин институтан филиал
- Первомайскан индустрин-хьехархойн техникум
- Говзаллин ламанан Бахмутскийн цӀарах лицей
- Первомайскан республикин медицинин доьшийла
- Говзаллин лицей
- 17 йукъарадешаран ишкол
Билгалдахарш
- ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2019 року. Державна служба статистики України. Київ, 2019. стор.45
- ↑ Закон об административно-территориальном устройстве Луганской Народной Республики. Луганский Информационный Центр (2023 шеран 14 март).
- ↑ [http:ӀӀpublication.pravo.gov.ruӀDocumentӀViewӀ0001202210030002 Договор между Российской Федерацией и Луганской Народной Республикой о принятии в Российскую Федерацию Луганской Народной Республикой и образовании в составе Российской Федерации нового субъекта от 30 сентября 2022 года (ратифицирован Федеральным законом от 4 октября 2022 года № 373-ФЗ, вступил в силу 5 октября 2022 года, письмо МИД России от 05.10.2022 № 19696Ӏдп)]. Официальный интернет-портал правовой информации (2022 шеран 3 октябрь).
- ↑ 1 2 Первомайск ӀӀ Большая Советская Энциклопедия. Ӏ под ред. А. М. Прохорова. 3-е изд. том 19. М., «Советская энциклопедия», 1975. стр.361
- ↑ 1 2 Первомайск ӀӀ Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). Ӏ редколл., гл. ред. А. М. Прохоров. том 2. М., «Советская энциклопедия», 1991. стр.127
- ↑ 1 2 3 Первомайск ӀӀ Украинская Советская Энциклопедия. том 8. Киев, «Украинская Советская энциклопедия», 1982. стр.173
- ↑ Постанова Кабінету міністрів України № 911 від 21 серпня 1997 р. «Про затвердження переліку підприємств, які мають стратегічне значення для економіки і безпеки держави». ТӀекхочу дата: 2018 шеран 26 июнь. Архивйина 2018 шеран 26 декабрехь