Быстри (Северски Донецан га)
Бы́стри — Россера эрк, охьадоьду Ростовн областан махкахала, Северски Донецан аьрру га. Дохалла — 218 км, хи гулден майда — 4180 км²[2][3]. Эркан амал аренан йу, хи алсама дешша лайшах ду, лакхенашкахь эрк дакъало. КӀора боллу. Лахахь йуккъерашеран хи дайар — 3,54 м³/с[3].
Сурт хӀоттор
Быстри долало лекха йоцучу меттигашкара къилбаседехьа Морозовскан. Цуьнан лакхарчу декъехь дуьйна йу шуьйра тогӀи. Эрк хьийзаш ду, Морозовск йолчура дуьйна, шортта шовданаш дийлар бахьнехь. Яверкиев кӀотаран лакхахь гуттаренна охьаоьху хи дац. Лакхенашкахь лаьттан хиш дохку дикка кӀоргехь, ткъа лахенашкахь ду кӀорга а доцуш, тайп-тайпана дикаллин шортта террасан хиш.
Быстрин хьалха доьду охьа къилбаседа-малхбузехьа, амма шен аььту геннах Гнилойх кхетча доьрзу нийсачу сенца къилба-малхбузе. Профессор В. В. Богачёвс лорура, Гнили коьрта эрк, хӀунда аьлча йуккъера а, лахара Быстрин охьадахар ду нисса Гнилин чакххе. Шинне эркан йуккъерачу охьадахарехь бердаш Ӏункара ду — аьррунаш лоха ду. Цхьанакхетучахь Скосырски гӀала йолчохь эрк шорло.
Эрк хьийзаш ду, йуккъерачу а, лахарчу а охьадахарехь йу ерикаш а, Ӏаьмнаш а. Карпово-Обрывски кӀотарал лахахь тогӀи готта йу, ший а берд лекха бу, тархаш долуш бу, хи чекхдолу Донецкан дукъах, цуо дуккха а голаш йо. Хикхочехь аьтту берд — лекха, Ӏункара бу, кӀорга хиш буха ца йохийта, аьрру берл — лоха а, хи тӀедолуш а бу.
Эраш шоралла хи нормехь долуш 30-40 м йу, ткъа дистича 120 м кхочу. КӀоргалла хи нормехь долуш 75 см ду.
Нах беха меттиг
Быстри тӀаьхь лаьтта Морозовск гӀала, Маслов кӀотар, Михайлов, Надежёвка йарташ, гӀалин тайпана посёлкаш Быстрогорски, Жирнов, Усть-Халань, Нижнесеребряковски, Усть-Быстри кӀотарш.
Водный режим
Хи деста цӀеххьана хи хьаладолий 10-15 денна.
Билгалдахарш
- ↑ Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 7. Донской район / под ред. Д. Д. Мордухай-Болтовского. — Л.: Гидрометеоиздат, 1964. — 267 с.
- ↑ «Река Быстрая» — Пачхьалкхан хин реестран объектех хаам.
- ↑ 1 2 В.В. Иванов. Быстрая. — статья из научно-популярной энциклопедии «Вода России». ТӀекхочу дата: 2017 шеран 2 апрель.
- ↑ «Река без названия, у р. п. Морозовский» — Пачхьалкхан хин реестран объектех хаам.
Хьажоргаш
- В.В. Иванов. Быстрая. — статья из научно-популярной энциклопедии «Вода России». ТӀекхочу дата: 2017 шеран 2 апрель.
- Яцута К. З. 'Природа Ростовской области', Притоки Дона — Ростов-на-Дону: Ростовское областное книгоиздательство, 1940 — с.310
- Быстрая // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров).
Кхин дӀа темана тӀехь
 Росси |
|
|---|---|
 Украина |
|
| Росси |
|
Кин дӀа хьажа: Дон эрк | |
