Япон

Япон (Ипнойн маттахь, Ниппон, яп. 日本, 日本国) — Малхбале Азехьара мохк бу, Татдайна хӀордана йукъе Ӏалаш латта дакъош тӀехь мохк бу. Япон малхбузехь Япон хӀорданац а доза ду, Цийнмохкац а, Къилбседа Кореяц а, Къилбехь Кореяц а, Рассица а, гуо бекхин гунахь Татдайна хӀорданац а аре йолуш латта дакъош ду. Цхьац хен «Малх Мохк» я «Малх балехь латта» аьла бовзаш бу цундела Япон барайкх тӀехь малх бу, ша малхбалехь мохк хилар тера.

Иза лаьтта Японин архипелагехь, иза, пачхьалкхан Ӏедалша дийцарехь, лаьтта 6852 гӀайренах. Уггаре доккха диъ гӀайре — Хонсю , Хоккайдо , Кюсю , Сикоку — 95 % сов архипелаган ерриг майданан. Дукхаха долу гӀайренаш лаьмнашца ду,^[6]. дукхах долу вулканийн ду. Японехь уггар лекха меттиг — Фудзи лам (3776 м). 126 миллион гергга стаг веха Япони дуьненахь ялхалгӀачу меттехь ю млн сов адам дехаш долу Йоккха Токио, шена юкъахь Японин коьрта шахьар Токио а, цунна гонах йолу масех префектура а йолуш, дуьненахь уггаре йоккха гӀалин агломераци ю. Ӏедалан кепца Япони децентрализаци йина унитаран пачхьалкх ю политикан режиман кепца, иза демократин пачхьалкх ю.

Йоккха экономикан пачхьалкх хиларе терра[12] Япони кхоалгӀа меттиг дӀалоцуш ю дуьненахь номиналан ВВП агӀор, 4-гӀа меттиг дӀалоцуш ю ВВП эцаран ницкъийн паритетца мах хадорца. Япони 4-гӀа меттиг дӀалоцуш ю экспорт еш, 6-гӀа меттиг дӀалоцуш ю импорт еш.

Япони 2020 шарахь Ӏилманан-талламан харжамашца (ППП) Китайна тӀаьхьа 3-гӀа меттиг дӀалаьцна, 2022 шарахь дуьненаюкъара инновацин индексан рейтингехь 13-гӀа меттиг латтийна. Дуьненахь тоьллачу бӀе Ӏилманан а, технологийн а кластерех пхиъ Японехь ю, рейтингехь хьалхарчу меттехь ю Токио-Иокогама, ткъа ворхӀалгӀачу меттехь ю Осака — Кобе — Киото^[7][8][9].