Хасбулатов, Ямлихан Ӏимранан воӀ

Вина 1935 шеран 7 августехь Соьлжа-ГӀалахь. Дас бераллехь дуьйна шен бераш дешаре хьийзош хилла. Доьзалера массо а бераша лакхара дешар карийра.

1953 шарахь чекхйаьккхира йуккъера школа, цул тӀаьхьа кооперативан техникум. Шен говзаллица болх бира. Кхазакхстанан пачхьалкхан университетан(оьр.)нохч. журналистикин факультетехь бӀатӀаьхьара дешира.

Школехь дешаш волуш дуьйна байташ йазйан волавелира иза, амма поэт хила ойла йацара цуьнан. 1955 шарахь доттагӀаша хьехар дарца шен байташ Алма-Атехь керла арахеца йолийначу «Къинхьегаман байракх» («Знамя труда») цӀе йолчу нохчийн газете дӀайелира. Байташ зорбане ийцира, Хасбулатовна газетехь болх бар кховдийра, тӀаьхьо иза оцу арахецаралле болх бан ийцира. Нохчийн дукхах йолу дакъа шен даймехка йухавирзинчул тӀаьхьа газета дӀатуьйхира. Хасбулатов Кхазакхстанан радион(оьр.)нохч. чохь нохчийн маттахь передачаш кечйан волавелира. Университет чекхйаьккхинчул тӀаьхьа шен даймехка йухавирзира.

Нохч-ГӀалгӀайчохь республикин «Ленинан некъ» газетан корреспондент хилира. 1963 шарахь Соьлжа-ГӀалин телевизионан студин редакторан балха дехьавелира. Масийтта шо даьлча студин коьрта редактор хилира.

1990-гӀачу шерашкахь пенсе вахара. 2000-чу шарахь цуьнан гӀайтинчу къахьегарца йухаденбира оцу хенахь боккъал а шен болх сацийна хилла болу Нохчийн Республикин йаздархойн берт. Оцу хенахь дуьйна 2004 шо кхаччалц Нохчийн Республикин йаздархойн бертан председатель вара иза^[1].

2026-чу шарна ларарца, Я. И. Хасбулатов шен доьзалца Москохахь вехаш ву. Могашаллица йолу проблемаш бахьанехь кхоллараллин суьйренашка а, дездешка а ваха аьтту ца хуьлу цуьнан^[1].

Даймехка йухавирзинчул тӀаьхьа дукха хан йалале Хасбулатовн «Сатийсам» цӀе йолу хьалхара байтин гулар арахийцира. Оьрсийн матте гочйина цуьнан байташ зорбатуьйхира «Поэзия», «Молодая гвардия»(оьр.)нохч., «Дружба народов»(оьр.)нохч., «Москва»(оьр.)нохч., «Нева»(оьр.)нохч., «Дон»(оьр.)нохч., «Современник»(оьр.)нохч., «Аврора»(оьр.)нохч., «Литературная Россия»(оьр.)нохч., «Литературная газета»(оьр.)нохч. газетийн а, журналийн а агӀонаш тӀехь, иштта Кхазакхстанан «Простор» журналехь а^[1]. Байташ гочйира Олжас Сулейменовс(оьр.)нохч., Яков Козловскийс(оьр.)нохч., Наум Гребневс(оьр.)нохч., Юрий Паркаевс, Семён Ботвинникс.

Арахийцира 20 сов байтин гулар («Детталу дог», «Лакхара цӀе», «Кхокханан илли», «Къан ца луш долу пондаран мерзаш» и. дӀ. а), уьш зорбатуьйхира Соьлжа-ГӀалахь, Москохахь, Алма-Атехь, Ереванехь. Хасбулатовн кхолламаш йукъабахара «Нохч-ГӀалгӀайн поэзин антологина» (Соьлжа-ГӀала, 1981) а, «Къилбаседа Кавказан халкъийн поэзин антологина» (Пятигорск, 2003) а^[1].

Хасбулатовн байтин могӀанаш дуккха а нохчийн иллеш тӀехь бух болуш хилира^[1].

Суьлийн поэта Расул Гамзатовс Хасбулатовн «Буьйсанан илли» байтин гуламан йуьхьехь йаздора:

Поэтан махкахоша билгалдоккху: «Хасбулатов Ямлихана йаздора йалхткъалгӀачу шерашкахь — иза нохчийн халкъ, махках даккхар лайначул тӀаьхьа, кагетта деш, когаш тӀе хӀотта долалуш йолу хан йара. Цуьнан байташкахь гойту халкъан лазам а, трагеди а»^[1].

2015-чу шарахь А. Айдамировн цӀарах йолчу Нохчийн Республикин Къоман библиотекехь, поэтан 80 шо кхачарна леринчу кхоллараллин суьйренехь, Нохчийн Республикин Парламентан депутата Хазбулатов Бекхана билгалдаьккхира:

Депутата Алхазуров Мохьмада чӀагӀдира, Хасбулатов Ямлиханан кхоллараллин гӀуллакхдаро иза шен даймехкан боккъал волу патриот хилар йуьззина схьагойту аьлла^[2].

• Хасбулатов Я. И. Сатийсам (Надежда).
• Хасбулатов Я. И. Тепло сердца.
• Хасбулатов Я. И. Нестареющие струны. — 1977.
• Хасбулатов Я. И. Песня голубя. — Москва: Современник, 1977. — 61 с.
• Хасбулатов Я. И. Тяжесть земли. — 1985.
• Хасбулатов Я. И. Высокое имя. — Москва: Советский писатель, 1986. — 93 с.
• Хасбулатов Я. И. Ночная песня. — Москва: Фонд им. И. Д. Сытина, 1995. — 46 с.
• Хасбулатов Я. И. Звёздное окно. — 1997.
• Хасбулатов Я. И. Сто песен.