Усманов, Ӏимран Германан воӀ
Усма́нов Ӏимра́н Ге́рманан кӀант (оьрс. Усманов, Имран Германович; 1953 шеран 2 март, Озгон[d], Ошан область — 2017 шеран 11 июль, Соьлжа-ГӀала) — россин иллиалархо а, поэт а, композитор а. Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н халкъан артист а, Нохчийн Республикин сийлахь исбаьхьаллин гӀуллакххо (2014), Россин йаздархойн союзан декъашхо[1].
Биографи
Дуьненчу ваьлла халкъаш махках даьхначу хенахь, 1953-чу шеран бекарг беттан 2-чу дийнахь ГӀиргӀазойчоьнан АССР-н Ошскан областехь Узень гӀалахь. Халкъашна цӀа дахка бакъо йеллачул тӀаьхьа, цӀа бирзина церан доьзал. 1960-чу шарахь Нажи-Йуртахь школе вахана. Ишколехь доьшуш волчу хенахь жигара дакъалоцуш вара исбаьхьаллин кхоллараллехь. 1970-чу шарахь ишколера дешна ваьлла.
Ша 16 шо долуш кхиархо волчу хенахь «Малика» илли дӀайаздина, иза республикин хит а хилла дӀадахана. Оццу хенахь, Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетан физикин-математикин факультетан студента Дадашев Райкома (тӀаьхьуо, профессор, физикин-математикин Ӏилманийн доктор) инструментальни а, хелхаран а ансамблаш вовшахтоха кхайкхина иза. Усмановн болх чӀогӀа дика нисбелира: 1970-чу шарахь «Студентийн бӀаьсте» фестивалехь хьалхара меттиг йаьккхира университето.
Соьлжа-ГӀалин музыкин училище даша вахара иза, амма чекхйаккха ца ларийра. 1971-чу шарахь Советийн эскаре кхайкхина. Эскарехь декхарш кхочушдина ваьлча музыкин училище чекхйаьккхина. 1981-чу шарахь тӀехдика чекхйаьккхина Ростовн пачхьалкхан музыкин-хьехархойн институт. Ша дешна ваьлча цӀа а веана, «Илли» ансамблан куьйгалле хӀоьттина[2].
1992-чу шарахь Дудаев ДжовхӀаран Ӏедална муьтӀахь цахилар бахьана долуш, чувоьллина 12 де даьккхина.
Цуьнан байтийн хьалхара «Геналло хьегийна» гулар 1994-чу шеран гӀуран баттахь арайала йезаш йара, амма типографи бомба кхийтира. Дийна йисина байташ тӀаьхьуо арахецна. 2008-чу шарахь «КӀайн дуьне» цӀе йолу шолгӀа гулар арахецна.
«Малиновкехь зуда йалор» а, «Василийн Ивана говзалла хуьйцу» а советски кинокласскийн пародеш нохчийн матте гочйаран автор. Гочдар, наха аларшна (цитаташна) дӀаса а дуьйкъуш, дика нисделира.
«Фильма тӀехь бина болх чӀогӀа къинхьегаме бара. Йуха йаздан дезаш, йуха ван везаш хуьлура. Цу хенахьлерчу техникица чӀогӀа хала дара… Аьзнаш дӀайаздарехь дийнна доьзало дакъалоцура. Тхайна аьзнаш ца тоьучу хенахь, лулахой а, цхьацца гӀуллакх хилла баьхкина хьеший а йукъаозабора. Текст кийча йолуш йара, делахь а, болх дӀахьочу хенахь цхьацца хӀуманаш йукъадалош а, хуьйуш а хуьлура, иштта, цхьацца забарш тӀе а тухура[3]».
2014-чу шарахь 60 шо кхачарна а, музыкин исбаьхьалла кхиорна а, кхоллараллехь дуккха а шерашкахь хьанал къахьегарна а «Нохчийн Республикин оьздангаллин хьакъволу гӀуллакххо» цӀе йелла цунна.
2017-чу шарахь мангалан беттан 11-чу дийнахь цамгар бахьана долуш велла Усманов Ӏимран[2].
СовгӀаташ
Иэс
Библиографи
- Усманов И. Г. Бег времени: поэзия. — Гр.: ФГУП «Издательско-полиграфический центр Грозненский рабочий», 2014. — 208 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-4314-0154-1.
Билгалдахарш
- ↑ Жизнь по большому счету. www.vesti095.ru (2014 шеран 28 февраль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 июнь.
- ↑ 1 2 Слово о Имране Усманове. www.grozny-inform.ru (2017 шеран 11 июль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 июнь.
- ↑ Цитатийн гӀалат:
<ref>тег нийса йац; кхуaтIетовжаран йоза йаздина дац - ↑ Указ от 18.02.2008 г № 39. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 12 август. Архивйина 2022 шеран 12 августехь
- ↑ Указ Главы Чеченской Республики от 17.06.2014 № 81. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 12 август.
- ↑ В Шелковском районе появилась улица имени певца Имрана Усманова(оьр.), ЧГТРК Грозный. Дата обращения: 4 июнехь 2026.
- ↑ Улица Ипподромная в Грозном переименована в честь Имрана Усманова. www.grozny.tv (2025 шеран 19 февраль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 июнь.
