Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Нисде хатӀМотт хийцаХаам
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Здунов, Артём Алексеевич

Зду́нов Артём Алексе́евич (1978 шеран 18 май, Казань) — россин пачхьалкхан а, политикин гӀуллакххо. Республика Мордовин куьйгалхо 2021 шеран 29 сентябрехь дуьйна[1]. «Цхьааллин Росси» партин Мордовин регионан декъан секретарь 2022 шеран 27 январехь дуьйна[2].

Республика ГӀезалойчоьнан Экономикин министр 2014 шеран 14 октябрера 2018 шеран 6 февраль кхаччалц. Республика ДегӀастан правительствон председатель 2018 шеран 7 февралера 2020 шеран 18 ноябрь кхаччалц. Экономикин Ӏилманийн кандидат (2005)[3].

Биографи

Вина 1978 шеран 18 майхь Казанехь[4]. Чекхйаьккхина казанан лицей № 5.

2000 шарахь чекхйаьккхина Казанан пачхьалкхан финансийн-экономикин институт (КФЭИ) финансийн а, кредитийн а говзалла йолуш, цигахь аспирантура чекхйаьккхина 2004 шарахь. Экономикан Ӏилманийн кандидат (2005 шо). Диссертацин тема ю ХӀинцалерачу Оьрсийчоьнан экономикин кхерамзаллин системехь капиталан арадалар[3].

Цо чекхйаьккхина магистратуран программа Российан къоман бахаман а, пачхьалкхан урхаллин а академи Россин Федерацин президентан куьйга кӀел 2011 шарахь пачхьалкхан урхаллин говзалла йолуш. Шера Ингалсан мотт буьцу[3].

2012-чу а, 2016-чу а, 2017-чу а шерашкахь РАНХиГС-но лакхара Ӏамор дӀадаьхьира «Отраслаш а, регионаш а инновацин кхиоран урхалла дар», «Куьйгаллин говзалла: регионийн тобанаш кхиор» а, «Россин Ӏедалан меженашкахь проекташна урхалла даран сетта кепаш лелор» а программашкахь. Пачхьалкхан сервисан кадрашна урхалла даран резерв (губернаторийн ишкол) кечйаран программин хьалхара класс чекхйаьккхинарг[3].

Къинхьегаман гӀуллакх

1996 — 1998 шерашкахь — КФЭИ студентийн говзкоман председателан гӀовс.

2000 шеран июнера 2001 шеран март кхаччалц — «Промышленни страхови компанин» Йиллина акционерийн страхови йукъараллин говзанча, чоьхьара аудитор.

2004 шеран апрелехь дуьйна 2006 шеран июлехь кхаччалц КФЭИ-н макроэкономикин а, экономикин теорин а кафедрехь хьехна.

2006-чу шеран июль беттера дуьйна 2010-чу шеран май бутт кхаччалц «ГӀР-н Ӏилманийн Академин экономикин лакхарчу талламийн центр» пачхьалкхан учрежденин директоран Ӏилманехула гӀовсан даржехь болх бира.

2010 шеран май баттахь дуьйна ГӀР-н экономикин министран гӀовс.

2014 шеран 14 октябрера 2018 шеран 6 февраль кхаччалц - ГӀР-н экономикин министраллаГӀР-н экономикин министр[3].


2018 шеран 6 февралехь ДегӀастанан декхарш кхочушдеш волу куьйгалхо Владимир Васильевна парламенте республикин правительствон председателан дарже Артём Здунов кандидатура йийцира. 2018 шеран 7 февралехь Дагестанан парламенто цуьнан кандидатури тӀечӀагӀдира[5].

2020 шеран 18 ноябрехь Россин президенто Владимир Путина омранашна куьг таӀийра, Здунов Мордовин Республикин куьйгалхо хиларца декхарш кхочушдеш волу куьйгалхо[3].

2021 шеран 19 сентябрехь Здуновс тоьлла Мордовин Республикин Куьйгалхо харжаман жамӀ — 78,26 % кхаьжнаш. Бовлар — 64,97 %[6]. 2021 шеран 21 сентябрехь Мордовин ЦВК-о и толам тӀечӀагӀбира[7], ткъа 29 сентябрехь РМ-н Пачхьалкхан Собаран VII гуламан хьалхарчу сессехь Здунов официальни кепара дарже веира[8].

2023 шеран сентябрехь президенто Путин Кремлехь Здуновца вовшахкхетар дӀадаьхьира, регионехь социально-экономически кхиар, коьртачу декъана промышленни потенциал алсамйаккхаран таронаш; иштта йуьртбахамехь, ЖКХ-хь а, гӀишлошйарехь а долу хьал дийцаре дира. Путина Здуновга регионан бюджетана тӀехь терго чӀогӀайаккхар тӀедиллира[9].

2025 шеран 2 апрелехь Россин президента Владимира Путина Мордовин куьйгалхо Здунов Артём «Доьзал» агӀонгахула Госсоветан комиссин председатель хӀоттийра[10].

2026 шеран 28 июнехь «Цхьаалин Росси» партин гуламехь Здуновс официальни кепара пачхьалкхан думан гуьренан харжамашкахь № 24 региональни тоба (Мордовин Республика) коьрте хӀоттийра[11]. Иштта РФ-н Президенто накъосталлица республикехь керлачу ханна куьйгалхо хила шен лаам официалан кепехь дӀахьедира[11][12][13][13]. 2026 шеран 21 сентябрехь 100% протоколаш таллар жамӀца Здуновс тоьлира харжамашкахь 77,97% кхаьжнаш гулдеш[14].

Санкцеш

2023 шеран 24 февралехь АЦШ Пачхьалкхан департаменто йукъаяьккхина Америкин Украинехь тӀеман акцешца йоьзна санкцешӀсанкцин тептаршна йукъатоьхна. Цунна санкцеш кхайкхийна йу Канадо а, Австралино а, Украино а.

2024 шеран 16 декабрехь иза йукъатоьхна Евросоюзан санкцин тептарна[15].

СовгӀаташ

  • ГӀР-н Экономикин министраллин Сийлаллин грамота (2008 шо).
  • ГӀР-н Ӏилманийн Академин «2009 шеран тоьлла Ӏилманча» (2009) конкурсан толамхо.
  • Россин Федерацин экономика кхиоран министран баркалла (2012 шо).
  • ГӀР-н экономикин министран баркалла (2013 шо).
  • ГӀР-н куьйгалхочун Баркалла (2014 шо).
  • Дагалецаман мидал «XXVII Дуьненайукъара аьхкенан 2013 шеран Универсиадин Казанехь» (2014 шо).
  • Дагалецаман мидал «XXII Ӏаьнан Олимпийн ловзарш а, XI Паралимпийн Ӏаьнан 2014 шеран Сочехь» (2014 шо)
  • «Россин Федерацин Пенсийн фондан 25 шо кхаьчна» мемориалан билгало (2015 шо).
  • Россин Федерацин экономика кхиоран министерствон Сийлаллин грамота (2016 шо).

Доьзал

Артём Здунов къоман эрзо[16] ву. Зуда гӀезало, кӀант а, йоӀ а кхиош ву.

Билгалдахарш

  1. ↑ Артём Здунов вступил в должность Главы Республики Мордовия. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 24 сентябрь. Архивйина 2021 шеран 16 ноябрехь
  2. ↑ Главу Мордовии избрали секретарем регионального отделения "Единой России". ТАСС. ТӀекхочу дата: 2024 шеран 23 сентябрь. Архивйина 2022 шеран 27 январехь
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 Здунов, Артем Алексеевич, ТАСС. Дата обращения: 10 октябрехь 2025.
  4. ↑ Артем Здунов назначен временно исполняющим обязанности Главы Мордовии. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 24 сентябрь. Архивйина 2020 шеран 4 декабрехь
  5. ↑ Новым премьером Дагестана стал Артем Здунов, stav.kp.ru - (2018, 7 февраль). Дата обращения: 10 октябрехь 2025.
  6. ↑ Здунов победил на выборах главы Мордовии - РИА Новости, 20.09.2021. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 23 сентябрь. Архивйина 2021 шеран 20 сентябрехь
  7. ↑ Новости. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 24 сентябрь. Архивйина 2021 шеран 16 ноябрехь
  8. ↑ Новости. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 24 сентябрь. Архивйина 2021 шеран 16 ноябрехь
  9. ↑ Путин обсудил с главой Мордовии ситуацию с бюджетом и другие темы, TACC. Дата обращения: 10 октябрехь 2025.
  10. ↑ Путин назначил главу Мордовии председателем комиссии Госсовета. РИА Новости (2025 шеран 2 апрель). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 22 сентябрь.
  11. ↑ 1 2 Здунов возглавил региональную группу «Единой России» на выборах в Госдуму. ТАСС (2026 шеран 28 июнь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 28 июнь.
  12. ↑ Президент поддержал решение Здунова идти на выборы главы Мордовии. МК Казань (2026 шеран 4 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 28 июнь.
  13. ↑ 1 2 Глава Мордовии Здунов заявил о намерении баллотироваться на новый срок. РБК. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 28 июнь.
  14. ↑ Здунов победил на выборах главы Мордовии с 77,97 процента голосов, РИА Новости (2026, 21 сентябрь). Дата обращения: 21 сентябрехь 2026.
  15. ↑ Очередной пакет санкций в отношении РФ опубликован в Официальном журнале ЕС, Interfax.ru (2024, 16 декабрь). Дата обращения: 24 сентябрехь 2025.
  16. ↑ Корни Артема Здунова – из села Лобаски Атяшевского района. Известия Мордовии (2020 шеран 19 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2020 шеран 16 декабрь. Архивйина 2022 шеран 23 апрелехь

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш