Гантамиров, Бислан СайдӀалин воӀ

Вина ГихтӀахь Хьалха-Мартанан кӀоштахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР. Чекхйаьккхина Ростовра некъан техникум а, Йерригсоюзан заочни юридически институтан Ставрополан филиал.

1981—1983 шерашкахь Советийн эскарехь вара. 1984—1987 шерашкахь болх бира ЧГӀМ меженашкахь.

1991 шеран лахьанан беттан хӀоттийра Соьлжа-ГӀалин куьйгалхо. 1992 шеран эсаран беттан 25-чу дийнахь — хаьржина Соьлжа-ГӀалин гуламан председатель.

1993 шарахь оханан беттахь ЖовхӀаран Дудаевна оппозице ваьлла, хӀунда аьлча маьхкдаьттах са ца йоькъура цуо^[1].

1993 шеран асаран беттан 4-5-чу деношкахь буса Дудаев ЖовхӀаран герзашца кхолламаша штурмаца схьайаьккхира соьлжа-гӀалин гуламан гӀишло (иза коьртачех оппозицин йукъ йара Гантамировс куьйгалла деш йолу)^[2].

1994 шарахь Нохчийчоьнан Теркан кӀоштан куьйгалхочунца Автурханов Ӏумарца цхьаьна кхоьллира Нохчийн Республикин Ханна кхеташо (НРХКх). 1994 шеран товбецан беттахь хилира НРХКх цхьанатоьхна тӀеман ницкъийн куьйгалхо.

Дуьххьара нохчийн тӀамехь дакъа лоцуш вара федералан ницкъийн агӀора.

1995 шеран кхолламан беттара дуьйна — Нохчийн Республикин кхочушдаран Ӏедалан федералан меженийн мехкан урхаллин куьйгалхочун гӀовс. 1995 шеран бӀаьста Соьлжа-ГӀалин мэр хилира, 1995 шеран лахьанан беттан 1-чу дийнахь — Нохчийчоьнан правительствон вице-премьер хӀоттийра.

Цуьнан дахаран рогӀера мур иштта буьйцура «Коммерсант» газето:

Хьаькаман карьера цунна ца хилира — возуш воцу стаг, кхин а амал йолуш. 1996-гӀа шо долалуш, хӀетахь (Нохчийчоьнан) премьер-министр хиллачу Кошманца дов а даьлла, нохчийн Ӏедалера дӀа а ваьлла, оцу сохьта «интерес» йолайелира Инарлин прокуратурин. Ша Гантамиров иешна ву, иза Ӏедалан структурера дӀавалийтира, дудаевн эскаршна Соьлжа-ГӀала дӀайала йеза ма аьлча: «Аса цкъа а лур йацара дӀа».

— ^[1]

Гантамиров Бислан лецира 1996-чу шеран хӀутоссург баттахь Российс Нохчийчоь меттахӀотто хьажийна 25 миллиард ахча лачкъорна бехке а вина. 1999-гӀа шо долалуш Москохан Кузьминан кхело 6 шо хан туьйхира цунна^[1]. Амма ах шо даьлча (Путин премьер-министр хӀоттийначул тӀаьхьа), Ельцина къинтӀера велира цунна, 1999 шо чекхдолуш иза дӀахецна (леррина дешнашца — таллам бечу хенахь ах хан дӀайалар)^[1].

1999 шеран лахьанан беттан 12-чу дийнахь дуьйна — Нохчийчоьнан Пачкхеташонан председатель. 1999 шеран гӀуран беттара 2000 шеран хӀутоссург батте кхаччалц — Нохчийчура Российн правительствон йуьззина бакъонаш йолу векалан хьалхара гӀовс.

2000-чу шеран мангалан беттахь 11-чу дийнахь дуьйна Нохчийн Республикан Администрацин куьйгалхочун хьалхара заместителан даржехь болх бира, цуьнца цхьаьна Соьлжа-ГӀалин мэран декхарш кхочуш а деш. 2000-чу шеран эсаран беттан 18-чу дийнахь Соьлжа-ГӀалин мэр хӀоттийра иза.

2001 шеран асаран беттара 20-чу дийнахь дуьйна 2002 шеран чиллин батте кхаччалц — Российн Федерацин Президентан Къилбаседа федеральни гуонехь йолчу йуьззина бакъо йолчу векалан аппаратехь коьрта федералан инспектор.

2002 шеран чиллин беттара 7-чу дийнахь 2003 шеран товбецан батте 2-чу дийнахь кхаччалц — Нохчийн Республикан вице-премьер а, информацин а, зорбанан а министр а.

2004-чу шарахь «Родина» парте дӀакхетта иза^[3]. 2005-чу шарахь лахьанан беттан 27-чу дийнахь хиллачу Нохчийчоьнан парламентан харжамашкахь дакъалаца дагахь вара иза, амма цул тӀаьхьа партин тептарера дӀайаьккхира цуьнан кандидатура^[4].

• Майраллин орден^[5].
• «Майраллина» мидал^[6].
• «ТӀеман барт чӀагӀбарна» мидал^[5].
• Къилбаседа Кавказехь гӀуллакх дарна» мидал^[5].
• «Меттигерчу тӀемашкахь дакъалацарна» мидал^[5].
• СовгӀатан герз^[5].

• «Сепаратизм кхоллайаларан историн агӀонаш а, Нохчийчохь пачхьалкхалла дохоран бахьанаш а» (2000)
• «Россехь ницкъаллин меженаш кхолларан а, кхиаран а цхьаболу историн муьраш (Россин империн йистошца а, ССРС цхьаболчу мехкийн а масална тӀехь)» (2000 шо)