Молуккун хІорд
Молуккун хІорд (хӀиндон. Laut Maluku) — Тийна Іапказан гІайренаш йукъара хІорд, гуонаха ХІиндонезин гІайренаш йу: Сулавеси малхбузехь, Сула, Малуку, Молуккун къилбехьа, Сангихе, Минданао, Талауд къилбаседехь, Къилбаседа Малукку малхбалехь. Молуккун хІордан майда — 274 000 км²[1]. Йуккъера кІоргалла — 1752 м. Молукку хІордан уггаре кІорга кІаг — Батьян боьра. Цуьнан максималан кІоргалла — 4970 м[1]. Молуккун хІордан регион йевза шен сейсможигараллица. Иза доьзна, жима экъана тІехь хиларца, иза дІасайоьду дуьхь-дуьхьала агІо: Малхбузехь Евразин экъа агІор а, малхбалехь Филиппинийн хІордан экъанехьа.
Латтар
Молуккун хІордан доза ду Банда хІордца къилбехахь, Сулавеси хІордца малхбузехь. Къилбаседехьа лаьтта Филиппинийн хІорд, малхбалехьа — Хальмахеран хІорд.
ХІордан къилбаседа доза лору Талауд гІайренаш, Молуккун экъа кхин дІа къилбаседехьа дІайодахь а.
Дуьненайукъара гидрографин кхолламо лору, Молуккун хІорд уггаре боккхачех цхьа чоьхьара хІорд бу Ост-ХІиндин архипелаган.
Истори
ХӀордан цӀе схьайаьлла Ӏарбийн дашах «малуку», иза бохург ду «паччахьийн латта».
XIV бІешарахь оцу латта тІе биссира Іарбий.
Дуьххьара Молуккин хӀорда тӀе баьхкина европахой бара португалхой. Португалхойн бахархой гучубевлла кхузахь 1512 шарахь. Цул тӀаьхьа ингалсхой а, испанхой а, голландхой а дӀаболабелира доладан Молуккун хӀордан мехкашна тӀехь. И бахьана долуш испанхойн олалла кхолладелира Молуккин хӀордан регионехь.
XVII бӀешарахь Нидерландийн Малхбален ХӀиндин компанино дӀалаьцна и латтанаш.
1942—1945 шерашкахь ХІиндонезин территори (цу йукъахь Молуккун хӀорд) дӀалаьцна Японино.
Климат
Молуккун хІорд лаьтта экваторан климатан асанехь. Экваторо хІорд боькъу шина декъе. Климат хийца а ц ало ала мегар ду. ХІаваан температура — 27—28 °C. ТІехулара хин температура — 27—28 °C. Дуралла иштта хийца ц ало, лаьтта йуккъера барам 34 ‰. Хи тІедар цхьанаэшшара дац, денна ду, локхалла 2 метр.
Сейсможигаралла
Молуккун хІорд чІогІа сейсможигара ду. Иза доьзна ду Молуккун хІорд экъана тІаьхь латтарца.
2007 шеран 21 январехь Молуккун хІорд тІахь мохк бегийна магнитуда 7,5. Картин тІаьхь гайтина иза кхоллабалар[2].
Кхин а хьаьжа
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Молуккское море // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
- ↑ USGS. Информация о землетрясении. Earthquake Hazards Program (2014 шеран 7 ноябрь).