Дешаран шо
Дешаран шо — дешаран учрежденин дешаран гӀуллакхан дохалла билгалайоккху хенан мур[1].
Кхетам
Шаран лерина дешаран процессан цикл йоккху «дешаран шеран» кхетам.
Дешаран шо тӀеэцна билгалдаккхар хьалхара тӀаьхьара догӀу рузманан шерийн лоьмаршца. Масала, «2025/2026 дешаран шо»[2].
Дешаран шеран дохалла
Дешаран шо доладалар а, чекхдалар а дуьненан мехкашкахь къаьста. Мехкан законашца тӀечӀагӀдина мур бу иза. Дешаран йуьхьиган а, чекхдаларан а билггала де дукха хьолехь билгала доккху дешаран меттиго шаьшша[3].
Европин пачхьалкхашкахь дешаран процесс йолало августехь — сентябрехь, чекхйолу майхь — июнехь. Масала, август йуккъе бахча йолало болх бан ишколаш Данехь, Финляндехь, Швецехь, сентябран хьалхара декъехь — Австрехь, Францехь, Испанехь, Италехь. Германехь а, Швейцарехь а регионе хьожжий дешаран шо доладала тарло августан йуккъехь, иштта сентябран чеккхенгахь[3][4].
АЦШ-хь а, Канадехь а йац цхьа стандарт. Терхьаш билгалдоху штатан/провинцийн законаша, амма дешаран меттигашкахь дешар доладо гуьйренан йуьххьехь, чекхдолу аьхке йолалуш[3].
Латинийн Америкин мехкийн цхьа могӀа пачхьалкхашкахь хьалхара дешаран де хуьлу февраль болалуш (Аргентина, Бразили, Коста-Рика). Чилехь дешаран шо долало 1 мартехь, ткъа Кубехь а, Мексикехь а — сентябрь болалуш.
Австралехь а, Керла Зеландехь а бераш деша дуьйлало январь — февраль чекхболуш[3].
Африкин пачхьалкхашкахь дешаран рузманаш вовшен къаьсташ йу. Масала, КъАР-ехь а, Танзанехь а дешаран шо долало январехь, Суданехь — мартехь, Алжазаирехь, Тунисехь, Мисрахь, МагӀрибахь, Эфиопехь, Сомалихь, Нигерехь — сентябрехь.
Азехь а иштта цхьана кепара дац. Масла, 1 сентябрехь дешаран процесс йолало Цийчохь, Монголехь, Кхазакхстанехь, ГӀиргӀазойчохь, Таджикистанехь, Туркменехь, 2 январехь — Сингапурехь, мартан хьалхара деношкахь — Къилба Корейхь, 1 апрелехь — КХДР, майхь — Таиландехь, июнехь — Филиппинашкахь, июлехь — ХӀиндехь а, Непалехь а[3].
Россехь
Дешаран шарахь дешар лаьтта ишколан цхьаьна классахь.
Россехь дешаран шо очни кепаца долало 1 сентябрехь, цунах олу «хаарийн де». Амма дешаран меттиган сацамца дешараш шеран йуьхьиг дӀататта мега, амма шина беттанал сов татта ца мега[5].
Очни-заочни а, заочни а кепашца дешера доладалар билгалдоккху дешаран меттиго.
Дешаран шо чекхдоккху дешаран планаца, иза чӀагӀйо дешаран учрежденино[1]. Ишколан арахоьцу классашкахь дешаран процесс чекхйолу аттестацица жамӀ деш[6].
Дешаран циклаш
Ишколашкахь
«Российн Федерацин дешарх лаьцна» законаца[7] ишколаша шаьшша билгалйоккху дешаран циклаш — доьалгӀа дакъошна, триместршна йа биместршна[8]. Аналогичные способы деления учебного года существуют и в других странах мира[9].
ДоьалгӀа дакъанаш
ДоьалгӀа декъан системо доькъа дешаран шо деа декъе[10]:
- хьалхара дакъа — сентябрера октябрь чекхбаллалц;
- шолгӀа дакъа — ноябрера декабрь чекхбаллалц;
- кхоалгӀа дакъа — январера март чекхбаллалц;
- доьалгӀа дакъа — апрелера май чекхбаллалц.
ДоьалгӀа декъан дешарехь ишколахой каникулашка боьлху шарахь доьазза[8].
Триместрш
Триместран (модулан) системехь дешаран шо декъало модулшана, «5 + 1» хьесапца: пхеа дешаран кӀира[10].
Биместрш
Дешаран шо декъало пхеа дешаран муьран (биместрш) ворхӀ-ворхӀ кӀира, царна йукъахь — шишша кӀира каникулийн пхи мур бу. ЙалхолгӀа биместр — аьхкенан каникулаш, уьш йахло шина баттахь[8].
Колледжашкахь а, лдмашкахь а
Йуккъера говзаллин а, лакхара а дешаран меттигашкахь дешаран процесс йусту семестршкахь. Ма-дарра аьлчи цхьа семестр — ах шо. Ӏаморан мур чекхбаьлча хӀоттайо экзаменан сесси[11].
Каникулаш
Дешаран шеран йукъайогӀу каникулаш — дешарах мукъа йолу дешаран процессан мур[2].
Каникулийн йохалла лелайо дешаран стандартаца.
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Вопрос: Что такое календарный год, что такое учебный год? Корректно ли говорить о "полугодиях" учебного года применительно к временным периодам с сентября по декабрь и с января по август и издавать приказы о выплате стипендий учащимся в соответствии с указанными временными рамками? (ответ службы Правового консалтинга ГАРАНТ, декабрь 2013 г.). base.garant.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 20 сентябрь.
- ↑ 1 2 Сфера образования — документация. docs.istina.msu.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 20 сентябрь.
- ↑ 1 2 3 4 5 По школьному календарю: когда начинается учебный год в разных странах(бил-боцу.). Forbes.ru (2024 шеран 3 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 20 сентябрь.
- ↑ Как устроен учебный год в разных странах мира: где-то начинается в январе, а где-то летние каникулы – всего месяц, gol.ru (2022, 31 август). Дата обращения: 21 сентябрехь 2025.
- ↑ Учебный год начинается 1 сентября Ӏ 2025-2024-2023 год Ӏ Акты, образцы, формы, договоры Ӏ КонсультантПлюс. www.consultant.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 21 сентябрь.
- ↑ Статья 59. Итоговая аттестация Ӏ КонсультантПлюс(бил-боцу.). www.consultant.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 21 сентябрь.
- ↑ Статья 28. Компетенция, права, обязанности и ответственность образовательной организации Ӏ КонсультантПлюс(бил-боцу.). www.consultant.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 21 сентябрь.
- ↑ 1 2 3 Ирина Кочковая. Триместры, четверти, модули, биместры в школе. В чем различие?, roditeli.maximumtest.ru (2022, 5 август). Дата обращения: 14 сентябрехь 2025.
- ↑ Как устроены школы в разных странах мира, Известия (2017, 1 сентябрь). Дата обращения: 21 сентябрехь 2025.
- ↑ 1 2 Школьные каникулы 2025/2026. Расписание по четвертям и триместрам, РБК Life (2025, 18 август). Дата обращения: 21 сентябрехь 2025.
- ↑ Семестр: что это такое, сколько месяцев длится в учебном году в колледже, ВУЗе | Университет Синергия. synergy.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 21 сентябрь.
Кхин дӀа темана тӀехь
 |
|
|---|
