Оздоев, Мурад Ахмедович

Вина 1922 шеран бекарг беттан 10-гӀа Несарехь. Ишкол чекхйаьккхинчул тӀаьхьа цо болхбира Соьлжа-ГӀалан предприятешкахь. Цо чекхйаьккхира Соьлжа-ГӀалин аэроклуб.

1940 шо дуьйна иза вара ЦӀен эскарехь. 1941 шарахь цо чекхйаьккхира Армавиран тӀеман хӀаваан пилотийн ишкол(оьр.)нохч..

Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом бола ма белла иза фронтехь вара. Цо тӀом бира Малхбузан а, Сталинградски а, Брянски а, 2-гӀа Прибалтийски а фронташкахь 431-гӀа истребителийн полкехь. Цо леладира ЛаГГ-3 а, Як-1 а, Як-7 а, Як-9 а кеманаш. 1941 шеран товбецан беттан Оздоевс шен хьалхара мостагӀийн кема чудаийтир. ТӀем хенахь иза 248-за тӀема велира, 8 мостагӀийн кема а чудаийтира. Иза хилла хӀаваэхь 157 сахьт 53 минотахь, царех 54 сахьт 33 минот хӀаваэхула тӀамехь йаьккхина. Оздоевс шен лаамехь чудаийтина мостагӀчун йалх кема, шайна йукъахь цхьаъ «Фокке-Вульф 189»^[1].

20 шо долуш авиацин рейсан командир хӀоьттира Оздоев Мурад. Советан тӀеман историко Г. А. Чечельницкийс йаздина^[1]:

1944-чу шеран кхолламан беттан 25-чу дийнахь Псковн областан Новосокольнически кӀоштан Маево цӀерпоштнекъан вокзална тӀелатар дан ларлуш, Оздоевн тӀеман кеманна зенитни снарядо зе дира. ТӀаккха цо шен кема мостагӀийн эшелонан тӀе а хаьжийн ша парашютаца чукхоссавелира. Цунна чевнаш йинера. Иза кхетамчохь воцуш немцош схьалецира. Немцош иза Малхбале Пруссехь а, Чехословакехь а концлагерашкахь Ӏавийра. Шозза иза цигар вада гӀиртира. 1945 шеран хӀутоссург беттан 8-гӀа дийнахь и чохь волу лагерь совета эскараш схьайаьккхира.

Оздоеван кема чудогӀуш гина накъосташ иза вина элира шайн хаькимашка. Цара кехаташ кечдира Оздоевна Советски Союзан Турпал цӀе тилла йеза аьлла. Амма 1944 шеран чиллин беттан 23-гӀа дийнахь нохчий а, гӀалгӀай Йуккъерчу Азе махкахбахар доладелира, совгӀаташ даларан мероприяти ца хилира. Ша паргӀатваьлча Оздоев шен полке веара. Цуьна накъосташна и дина хиларах боккха кхаъ хиллера. Иза шен даржеш метта а хӀоттийра, звенон командир а вира. Амма 1946 шеран кхолламан беттан пачхьалкхан кхерамзаллийн дакъойх иза балхар дӀа а веккхина герз долу ницкъашера, шен доьзалла болчу Кхазакхстанан Акмолинск областе дӀахьажийра. 1957 шарахь иза Несара цӀавеар.

Россин Федерацин Президентан 1995-чу шеран хӀутоссург беттан 8-чу майхь № 477 йолчу Указаца Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀамехь майралла а, турпалалла а гайтарна отставкехь волчу авиацин кегийчу лейтенантана Оздоев Мурад Ахмедовична Россин Федерацин Турпалхочун цӀе йелла.

Иза кхелхина 1999 шеран филлин беттан 25-гӀа дийнахь.

• ЦӀен Байракхан орден;
• Сийлахь-Боккху Даймехкан тӀеман 1-ра даржан орден;
• Сийлахь-Боккху Даймехкан тӀеман 2-чу даржан орден;
• ЦӀен Седан орден;
• ССРС-н мидалш;
• Российн Федерацин мидалш.

• Оздоев Мурадан цӀе тиллина йу Несарера № 2 йолу ишкол;
• 2020 шеран гуран беттахь Кантышево йуьртахь йолчу 4-чу ишколин Къона эскаран ишкол Оздоев Мурадан цӀе тиллира^[2].

• КӀант — Казбек Оздоев;
• Вешин кӀентан кӀант — Магомед Оздоев (вина 1992 шарахь), российн футболист а, ахтурсло а, Российн гулйина тобанан ловзархо а^[3].