Алибеков, Сайд-Ахьмад

Алибеков Сайд-Ахьмада, Гуьмсен милицех зуламан талламехь хьаькам болх бечу хенахь, гӀо дира водуш, бехк боцуш тоьпаш тоха кхел йинчун. Иза бахьнехь кхел йира 10 шарна чуволла.

1942 шеран сентябрехь Коми АССР хьажийра фронте шен лаамца гӀуданан роте. Бехках цӀанвелла, цуьнан кхел дӀайаьккхира, иза дехьаваьккхина маьрша нах болчу декъе.

Малхбузен фронтан 10-гӀа эскаран 70-гӀа кхийсархойн корпусан 49-гӀа кхийсархойн дивизин 222-гӀа кхийсархой полкан 25.02.1944 шеран совгӀатан кехат тӀехь йаздина дара:

… талламан взводан баьччин даржехь болх бан волавелчахьана, масаллин кепехь дӀайаьхьира цо 222-чу гӀашлойн полкан таллам. Цуьнан ма-дарра куьйгаллехь, 1943 шеран июлехь, 1 йийсаре коьрта лейтенант дӀавигира 23-24.11.43 буьйсанна, 2-гӀа йийсаре лаьцна немцойн унтер-эпсар; ткъа 17-18.12.43 буса йуха а йийсаре лаьцна мостагӀчун унтер-эпсар. 1944 шеран 6-7 январехь цо вовшахтоьхна лехамаш, цу йукъахь йийсаре лаьцна немцойн эскархо. 4-5.02.44 буьйсанна мостагӀийн коьрта ефрейтор а йийсаре лаьцна. ЦӀен эскаран 23 шо кхачале, 1944-чу шеран февраль беттан 22-чуьра 23-гӀа де тӀекхаччалц буьйсанна, мостагӀчун Ӏиттало телан керта а ваьлла, цуьнан окопаш лаьттачу метте дӀаволавелира жимах волу лейтенант а, цуьнан взвод а. цигахь немцошца тӀом хилла. Оцу тӀамехь хӀаллаквира 15 салти, экипаж йолу пулемет а, салтий болу бун а. Цхьа унтер-эпсар йийсаре лаьцна. ТӀом боьдуш мостагӀчо мох санна пулеметан герз диттира талламхошна тӀе. ТӀаккха Алибековс шен талламхойн тоба дӀайала омра а дина, тоба дӀакъевлира, йийсархо дӀавига бакъо а луш… ТӀедиллар йахь йолуш чекхдаьккхира.^[1]

Лахара лейтенант 1944 шеран 13 февралехь дуьйна, лейтенант 1944 шеран 2 апрелехь дуьйна, лакхара лейтенант 1944 шеран 7 ноябрехь дуьйна. Цо тӀом бира 2-гӀа Белоруссин фронтан 50-гӀа эскаран 81-гӀа кхийсархойн корпусан 95-гӀа кхийсархойн дивизи 13-гӀа къаьстина талламан ротин взводан баьчча. Шозза Советан Союзан Турпалхо цӀе йаккха хьалхатеттира иза, амма шозза а цуьнан кандидатура йухатоьхна^[2].

Отпускера цӀавеъча, фронте боьдучу цӀерпошта тӀехь, НКВД-н белхалоша дов даккха провокаци йира цуьнан. И хилам хиллачул тӀаьхьа, лар йоцуш дӀавайна иза^[3].

1944 шеран 31 декабрехь отпускера йуха цаварна, 1945 шеран 13 июнехь 95-чу стрелкови дивизин № 0131 йолчу приказца дӀаваьккхира иза.

• Даймехкан тӀеман орден 2-гӀа дарж — 1943 шеран 15 октябрь; (No 32277)
• Сийлаллин орден 3-гӀа дарж — 1943 шеран 21 декабрь^[4];
• ЦӀен седан орден — 1944 шеран 23 январь^[5];
• ЦӀен Байракхан орден — 1944 шеран 8 март^[1];
• ЦӀен Байракхан орден — 1944 шеран 30 октябрь^[2].