Минцаев, Мовсар ТӀахӀиран воӀ

Мовсар Минцаев вина 1952 шеран оханан беттан 8-чу дийнахь Карагандахь. Цо чекхйаьккхира П. И. Чайковский цӀе йолу консерватори. Cтудент волуш хенахь цо локхура «Иоланта»(оьр.)нохч. П. И. Чайковскин оперехь Робертан парти а, «Фигарон зудайалор» В. А. Моцартан оперехь Фигаро парти Г. Н. Рождественский куьгаллехь а^[1].

Мовсар Минцаевс эстрадехь болх бира. Доьшуш хенахь цунна вевзира композитор Али Димаев. Цера цхьана бина балхах кхоллайелира эшараш «Чёрная бурка» а, «К друзьям» а. Алексей Мажуковс йазйина эшараш «Именем любви», «Сумерки зелёные» хьлахара лекхнарг Минцаев ву.

1982 шарахь консерватори чекхйаьккхинчул тӀехь иза кхайкхира ССРС Йоккха театрехь болх бан.

Дуккха а пачхьалкхашкахь гастролашкахь хилла иза, шайна йукъахь Англи а, Ӏамерка а, Япони а, Австри а, Белги а, Польша а, Германи а, Венгри а, Къилбаседа Корей а, Швейцари а йолуш.

Йукъараллин а, критикийн а рецензешца Минцаевн илли билгалдолу шен аьзнаш арахеца атта хиларца, цхьаьнадогӀуш долу легато, ницкъ болу аз хиларца, вокалан текст паргӀат аларца.

2004-чу шарахь дуьйна цо хьехна Москох консерваторин музыкин академически колледжехь^[2].

2011-чу шарахь дуьйна П. И. Чайковскийн цӀарахчу Москохан пачхьалкхан консерваторехь хьехархо ву^[2].

• 1980—1982 шш. — Москонцертан солист;
• 1982 — Москохан консерватори чекхйаккхар. Лондоне стажировке вахар;
• 1983—1990 шш. — Йоккха театран солист;
• 1992—1994 шш. — «Керла операн» солист;
• 1995—2001 шш. — Йоккха театран солист;
• 2002 шо дуьйна — Москонцертан солист;
• 2004 шарахь дуьйна — Москох консерваторин музыкин академически колледжехь;
• 2011 шарахь дуьйна — П. И. Чайковскийн цӀарахчу Москохан пачхьалкхан консерваторехь хьехархо^[3].

• 1987 — Нохчий чоь. Нохчийн эстарадан эшарш;
• 1995 — Годы летят. Россин эстрадан эшарш;
• 2001 — Тхан йуртахь тийна дар (В нашем селе было тихо);
• 2002 — Вечерний звон. Оьрсийн халкъан эшарша а, романсаш а.

Цуьнан диапазон шуьйра ю=qe, цо локху басан а, баритонан а дакъош. Цо караерзийна италхойн операн белканто техника, цо аьтто бо лохачу басийн ноташка кхаьчна ца Ӏаш, лакхарчу тенорийн регистре кхача, фальцет ца лелош.

Цуьнан репертуарехь иштта дакъош ду:

• М. П. Мусоргский, «Борис Годунов» (Борис Годунов);
• М. И. Глинка, «Жизнь за царя» (Иван Сусанин);
• Дж. Верди, «Дон Карлос» (Король Филипп II);
• Н. А. Римский-Корсаков, «Царская невеста» (Собакин);
• Дж. Верди, «Аида» (Фараон);
• Н. А. Римский-Корсаков, «Псковитянка» (Иван Грозный);
• П. И. Чайковский, «Иоланта» (Король Рене, Роберт);
• В. А. Моцарт, «Свадьба Фигаро» (Фигаро);
• С. В. Рахманинов, «Алеко» (Алеко);
• М. П. Мусоргский, «Хованщина» (Досифей);
• С. С. Прокофьев, «Война и мир» (Кутузов);
• Н. А. Римский-Корсаков, «Сказание о невидимом граде Китеже и деве Февронии» (Бедяй);
• С. С. Прокофьев, «Любовь к трём апельсинам» (Маг Челий);
• Г. Доницетти, «Мария Стюарт» (Тальбот);
• Дж. Верди, «Травиата» (Маркиз д’Обиньи);
• Дж. Верди, «Трубадур» (Феррандо) кхин а^[2].

• Нохч-ГӀалгӀайн АССРн Сийлахь артист^[4];
• Нохчийн пачхьалкхан хьехархойн институтан профессор;
• 1980 — Йерригсоюзни эстрадан «Сочи-80» къовсаман II-гӀа совгӀатан лауреат^[4];
• 1982 — М. И. Глинкин цӀарах Йерригсоюзни конкурсан лауреат (Халкъан илли тоьлла дӀаолуш хиларна совгӀат, ткъа ладогӀархойн жюрин лакхара совгӀат)^[2];
• 1983 — Рио-де-Жанейрохь Э. Вила-Лобос цӀарахчу дуьненайукъарчу иллиалархойн къовсамехь дашо мидал^[5];
• 1993 — Фёдор Шаляпинан цӀарахчу Дуьненайукъарчу вокалан конкурсан хьалхара совгӀатхо^[5];
• 2002 — Нохчийн Республикан халкъан артист^[6];
• 2008 — Россин Федерацин Сийлахь артист.