Барски цӀа

Соьлжа — ГӀалин юккъехь йерриг а квартал дӀалоцуш йу цу цӀийно. Цхьана агӀор ши гӀат а, вукху агӀор кхо гӀат а ду цуьнан (гӀишлонан цхьана декъехь кхоалгӀа гӀат тӀетоьхна 1930-гӀа шерашкахь), йиъкӀов план а йолуш, керта дӀадоьлху аркан кевнаш а долуш. ГӀишло йу Грибоедовн а, Угрюмовн а урамашна (хьалха Дагестанская), Путинан проспектна (хьалха Победан проспект), Эсамбаевн бульварна (хьалха Революцин проспект) уллохь^[1][2][3][4].

Иза йина 1923-чу шарахь Соьлж-ГӀалахь мехкадаьтта даккхарехь дакъалоцуш болчу Британин мехкадаьттан белхахоша. Йуьхьанца цу гӀишлон чохь офисийн меттигаш а, говзанчашна петарш а яра^[1][3]. ТӀаьхьо кхузахь дӀатарбелла советан партин элитан доьзалш^[3].

Нохчийн хьалхарчу тӀамехь зе хилла гӀишло, шолгӀачу тӀамехь ерриг аьлча санна йохийна. 2006 шарахь гӀишло ерриг а меттахӀоттийра^[1].

1998-чу шарахь 1957-чу шарера 1994-чу шаре кхаччалц кхузахь вехаш хиллачу Мальсагов Зиявдин сий деш, 1998-чу шарахь иэсан хӀоллам хӀоттийра, нохчийн шолгӀа тӀом боьдуш иза дохийна. Мальсаговн йисинчу зудчо къахьегар бахьана долуш, мемориалан тептар юха а хӀоттийра 2012-чу шеран 7-чу августехь, керла тептар дина дуьххьарлера мемориалан тептар динчу элан кӀанта^[5].

2013-чу шарахь Нохчийчоьнан Правительствон туризмехула(оьр.)нохч.туризмехула йолчу комитето и гӀишло «Городная прогулка» туристийн а, экскурсийн а маршруте юкъаяьккхира — Соьлжа-ГӀалин инзаре меттигашна гонаха. Оццу шарахь 35 эзар турист веара цу гӀишлоне^[1].