Японин Керла шо

Керла шо — ладаме Ӏида ду рузманан ламастехь японийн. Цуьнца доьзна ду шортта ловзарш, ритуалаш, церемонеш. Керла шеран Ӏиданашна Японехь хуьлу уггаре дукха отпускаш. Дукха хьолехь денош дӀасаозадо 29 декабрера 3 январь кхаччалц, массо аьлча санна пачхьакхан а, коммерцин а мехкан урхаллаш болх беш йац^[1][2].

Декабран чаккхенгахь, Кела шо тӀедалле, японаша шайн цӀахь цӀайо, шайн гергарчарна а, доттагӀашна а оьцу совгӀаташ, йохьийту керла шарна декъала баран открыткаш (яп. 年賀状 нэнгадзё:^?), кечдо Ӏиданан дуарш, хӀитайо цӀа чу воллучехь баганан хаздар кадомацу (яп. 門松^?, ма-дарра «бага неӀрехь»), цара сийлаллица лардо цӀа зуламе ницкъех. Керлашеран Ӏиданашкахь дукхаха болу японаш шайн махка боьлху, йерданашка боьлху, цара дуӀнаш до, шена а, шайн гергарчарна а аьтту боьху. Зудабераш а, зударш а оцу хьокъехь тӀейуху харэги (яп. 晴れ着^?) — хаза йовха кимоно^[2].

Керла шо тӀедарах хаам бо 108 гаргол тохарца. Буддий динца, адам бале лоцу 108 зуламо, хӀора гаргол моссаза туху цхьа бала эккхабо. Бетташ болу гарголца буьйлало дуьххьала керла шарахь йерде бахар — хацумодэ (яп. 初詣^?). Хацумодэхь японаш боьлху синтоистийн а, буддийн а йердаш^[1][2]. Хацумодэ, доцуш кхин а хиламаш хуьлу, «оцу керлачу шарахь», масала хацухинодэ (яп. 初日の出^?) — хьалхара садарпжар, сигото-хадзимэ (яп. 仕事始め^?) — хьалхара болх, хацугама (яп. 初釜^?) — хьалхара чайн церемони, иштта кхин а.

Японхоша Керлачу шарахь ламаста дуу осэти-рёри (яп. 御節料理 йа お節料理)^[3], йа осэти. Иза до кхехкийна хин бецех (яп. 昆布 комбу^?), чӀерийн дал (яп. 蒲鉾 камабоко^?), аьтта бататах каштанашца (яп. 栗きんとん курикинтон^?), кхехкийна ӀаьӀан (яп. 金平牛蒡 кимпира гобо:^?) орамах, мерза Ӏаьржа кхоьх (яп. 黒豆 куромамэ^?). Дукхаха долу даарш царех мерза ду, муьста ду йа дакъийна ду, массо хӀума Ӏалашйо холодильник йоцуш. Осэтин дуккха а варианташ йу, иштта а хулу, масала даарш, цхьаьна регионехь лелош долу, ца лело таро йу кхечу регионехь (ца маго бакъо а йу). Тахана сасими а, суши а, цаьрга терра японин доцу даар а, дукха леладо Ӏиданехь.