Иcраилан Керла шо

Мишнехь^[3] ворхӀалга беттан (тишрей) Ӏиданца цхьана могӀара дагардина кхин а кхо де шарахь, царех олу иштта Рош ха-Шана. Мишница, тишрей беттан хьалхарчу дийнахь — Рош ха-Шана, паччахьалла кхечу лаьттанаш тӀера (жуьгтийн боцу) долу паччахьийн а, дитташ, хастомаш деран а тӀера дагар до шоьтан а, юбилейни а шераш,.

1 тишрей динан керла шо хӀоттор, законашӀамочеран ойланца, доьзна, оцу дийнахь Дала кхел йо дерриг дуьненна а^[4]. Иштта лору, оцу дийнахь стигланашкахь йазйо хӀора стеган а са тӀедогӀучу шарна^[5]. Рабби Элиэзерца, дуьне кхоьллина тишрей баттахь^[6].

Оцу деношкахь, Ӏамадо жуьгтийн Ӏадаташа, стигланашкахь сацам бо: мила — вехар ву, мила — лийр ву. Оцу дийнан дуӀанаша Ӏаткъам бийр бу Делана. Оцу Ӏиданехь Далла гӀуллакх дарехь алсама хуьлу шен анализ йаран а, дохковаларан а мукъмаш. ТӀаккха а, цӀена тешаш, Далла массарна диканиг а, беркат кхачар лаар, оцу дийнах Ӏида до.

Оцу деношкахь ша шена а, Далла а ло син-мехаллин жоп ша динчух, шен дешнех, ойланех дӀадахначу шарахь. Цуо сацам бо, муха дӀабохур бу кхачам бацарш а, во хӀуманаш а, Далла тӀе муха верза веза.

Оцу дийнахь дуьйна долало дуӀанийн а, дохкодовларан а итт де, царех олу «Дегадаран денош» йа «Дохко валаран итт де», чекхдовлу Йом-Киппурца.

Рош ха-Шанан хьалхарчу сарахь тӀеэцна, вовшешна «Дахаран жайнин» тӀейазвар дӀаалар. Ӏидан пхьор дууш гӀиллакх ду хьалха тӀехь доӀа дина бепиг (дукха хьолехь гоьрга хала хуьлу) моз чу Ӏуттуш, тӀедогӀу шо мерза хилийта. Иштта Ӏадат ду Рош ха-Шанехь мозца Ӏежий дууш.

Пайхамаран Михин дешнаш —

Цуо йуха а къинхетам бийр бу вайх, шар дир ду вайн къинош. Ахьа хӀордан кӀуркӀамани чу духкур ду массо а тхан къинош. (Мих. 7:19)

— ташлих Ӏадатан бух тӀехь ду: делкъан тӀаьхьа (Рош ха-Шанан хьалхара дийнахь йа шолгӀа дийнахь хьалхара де шот дийнахь нислахь) жуьгтий гулло эркан, шовдан, хьоста йа хӀордан уллехь и байт йоьшу кхин йахӀудийн тексташ, дохкобовларан хӀосташ а, дуӀанаш а до. И Ӏадат хьахош дац Товрат тӀехь, иза тӀаьхьа йукъадаларна.

Массо а жуьгтийн Ӏиданаш санна, и де доккху дуӀанашкахь. Рош ха-Шана Ӏиданехь до дуӀанаш, чулаца йеза итт йахӀудийн текст, цара хьехаво Дела паччахь санна; итт текст, Дела массо хӀума дагахь лаьттарг хилар хьахор; итт текст, чохь шофар — коьта атрибут Рош ха-Шана даздаран, — хьахош йолу, зуманаш лоькху Ӏуьйр ламазера дуьйна^[7].

Рош ха-Шана долучу гуламехь синагогехь хьалхарчу дийнахь доьшу инжил.

Канонан хьосташца, Рош ха-Шанехь лахара хиламаш хилла^[8][9]:

• Дуьххьара адам кхоллар (Адам), Хьава кхоллар, Дика а, Вон а довзуьйту дитт тӀера стом баа ца магадар, Йалсаманера эккхор.
• Нохь араваьлла кеман чуьра хи хьадар дӀадаьллачул тӀехьа.
• Пхоралла доьссина Сарин, Рахелан, Ханнин.
• Исхьакъан сагӀа.
• Йусуп араваьлла чувоьллинчур.
• ДӀабаьлла Мисран лоллера жуьгтийн Ӏазапе къинхьегам.

• Сидур «Врата Молитвы» (Шаарей Тфила) / под ред. Пихаса Полонского; «Маханаим». Иерусалим, 2008.