Соьлжин кӀошт (Нохч-ГӀалгӀайн АССР)
Соьлжин кӀошт (оьрс. Сунженский район (Чечено-Ингушская АССР)) — ССРС йукъара РСФСР 1931—1944 а, 1957—1992 а шерашкахь Нохч-ГӀалгӀайчохь (Нохчийн автономин областан 1931—1934 шерашкахь, Нохч-ГӀалгӀайн автономин областан 1934—1936 шерашкахь, Соьлжа-ГӀалин областан 1944—1957 шерашкахь) хилла кӀошт.
КӀоштан административан йукъ хилла Сипсо-ГӀала.
Истори
Теркан къаьмнийн I гуламехь 1920 шарахь кхоьллира Соьлжин гӀазакхийн гуо. 1922 шарахь йиллира Нохчийн автономин область, цунна йукъа дӀабелира 1929 шеран 4 февралехь бина Соьлжин гуо.
1931 шеран 30 сентябрехь Нохчийн автономин областан берриг гуонаш официалан кӀошташ йира, шайна юкъахь Соьлжин кӀошт а йолуш[2].
1934 шарахь Нохчийн а, ГӀалгӀайн а автономин областаш цхьаьна а кхетта, кхоьллина Нохч-ГӀалгӀайн автономин область, шен коьрта шахьар Соьлжа-ГӀала а йолуш, цунна юкъа йогӀура иштта Соьлжин кӀошт а. 1936—1944 шерашкахь а, 1957—1992 шерашкахь а йара иза Нохч-ГӀалгӀайн Автономин Советийн Социалистийн Республикин кӀошт[3].
1934 шарахь ВЦИК сацамца Махьмад-ХитӀе йуьтах йина белхалойн поселок Маьлхбик, цуьнца цхьаьна Махьмад-ХитӀен йуьртакхеташонах Малхбикан поселкан кхеташо йина.
РСФСР Лакхарчу Кхеташонан Президиуман 1939 шеран 26 мартехь динчу Омарца кӀоштан йукъан, Сипсо-ГӀалин цӀе хийцира Орджоникидзевски аьлла. РСФСР Лакхарчу Кхеташонан Президиуман 1939 шеран 27 августан омарца белхалойн посёлках Маьлхбик гӀала йира[4].
Соьлжа-ГӀалин область йолуш (1944—1957 шерашкахь) кӀошт цунна йукъа йагӀара, кхечу АССР-ашна дӀа ца йелира.
1944 шеран 31 августан РСФСР Лакхара Кхеташонан Президиуман Омарца Теркан а, Соьлжин а кӀошташ кегийра йархьама Горогорскан кӀошт йиллира Соьлжа-ГӀалин областехь.
Соьлжин кӀошт дӀайаккхира 1992 шарахь НГӀАССР шина республикина йекъар бахьнехь, цхьатерра цӀе йолуш ши административан-мехкан дакъа: Нохчийчоьнан Соьлжин кӀошт а, ГӀалгӀайчоьнан Соьлжин кӀошт[5].
Административан йекъайалар
1941 шеран 1 январан холехь Соьлжин кӀоштан йукъайагӀара 11 йуьртан кхеташо[6]:
- Алхастиен йуьртакхеташо (Алхастие)
- Асламбекан йуьртакхеташо (Эна-Хишка)
- ГӀажарийн-Йуртан йуьртакхеташо (ГӀажарийн-Йурт)
- Обарг-Йурт йуьртакхеташо (Обарг-Йурт)
- Сипсо-ГӀалин йуьртакхеташо (Сипсо-ГӀала)
- ЧемалгӀе йуьртакхеташо (ЧемалгӀе)
- Шовдана-Йуртан йуьртакхеташо (Шовдана-Йурт)
- Эльдархан-Йуртан йуьртакхеташо (Эльдархан-ГӀала)
- Эха-Борзен йуьртакхеташо (Эха-Борзе)
- Яндарен йуьртакхеташо (Яндаре)
- ӀамтӀе-КӀотаран йуьртакхеташо (ӀамтӀе-КӀотар).
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 3 Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей.
- ↑ Административно-территориальное деление союзных республик СССР на 1 января 1941 года. istmat.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 декабрь.
- ↑ O районе. sernovodsk-chr.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 декабрь.
- ↑ Краткая справка об административно-территориальном делении Чеченской Республики. vesti095.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 декабрь.
- ↑ Аналитическая справка о промышленном потенциале Сунженского муниципального района. minpromchr.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 декабрь.
- ↑ Архив: Центральный государственный архив Чечено-Ингушской АССР (ЦГА ЧИАССР) (168). docs.historyrussia.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 декабрь.
Хьажоргаш
- Краткая историческая справка Министерство иностранных дел, г. Москва
- Муниципальные районы Чеченской Республики