Гацаев, СаӀид Асланбекан воӀ

Вина 1938 шарахь Дышни-Веданахь. 1944 шарахь махкахваьккхина доьзалца. Депортацехь доьзал бехира Кхазакхийн ССРн Семипалатинскан областехь. 1957 шарахь чекхйаьккхира ишкол. Оццу шарахь доьзал цӀехьа бирзира Даймахка.

1963 шарахь чекхйаьккхира Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан хьехархойн институтан историкан-филологин факультет. Институт чекхйаьккхинчул тӀаьхьа хьехархо болх бира ша винчу эвлахь.

1973 шарахь чекхйаьккхира Москохан Горький А. М. цӀарах йолу дуьненан литературин институт аспирантура. Даймахка цӀавирзинчул тӀаьхьа талламан балха ца хӀоттавелира, цундела винчу эвла хьеха йухаверза вийзира и.

Веданан кӀоштан «Колхозан дахар» газете болх бан дехьавелира. Цул тӀаьхьа хилира республикин «Ленинан некъ» газетан белхало. ТӀаьхьа кхайкхира Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетан нохчийн литературин хьехархочун дарже.

Байташ йаздан волавелира ишколан шерашкахь. Махках даьхначу хенахь уьш зорба тоха таро йацара, хӀунда аьлча нохчийн маттахь газеташ арахоьцуш дацара. Цуьнан дуьххьарлера байташ зорбане йевлира «Орга» альманахехь 1961 шарахь. Оцу хенахь дуьйна Гацаевн кхолламаш рожехь зорбатоха йолийра кӀоштан а, республикин а газетийн агӀонаш тӀехь, «Орга» а, «Лаьмнийн Ӏуьйре» а альманахашкахь, Нохч-ГӀалгӀайн къуоначу литераторийн коллективан гуламашкахь: «Сатасаран сахьт», «Даймехкан мукъмаш», «Къуоналлин кхайкхам», кхечарна а тӀехь. Гацаевн кхолламийн гулам йукъатоьхна «Нохчийн поэзин антологин» (Москох, 2003 шо).

Шовзткъе итт шеран кхолламаллин гӀуллакхехь цуо арахецна дукха кхолламаш тайп-тайпанчу жанрашкахь: байташ, поэмаш, баснеш, пьесаш. Арахецна цуьнан шен гуламаш: «Ӏуьйре» (1969), «БӀаьстенан гӀовгӀа» (1972), «Хазахетар» (1981), «Суьйренан вьюнок» (1988), «ХӀилла долу цициг» (1988), кхин а.

Цхьа могӀа пьесийн автор ву, цхьайерш царех хӀиттийна Нохчийн драман театран сцени тӀехь. Амма чӀогӀа гӀарайевллачарех йу цуьнан сатиран комедеш «Чудаки» (1989) а, «Бохаман нуц» (1992). Оцу пьесашца хӀоттийна Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан драман Нурадилов Х. цӀарах театран спектаклаш йара нахана чӀогӀа хазахеташ, уьш дуккха а шерашкахь сценин тӀиера дӀа ца йевлира.