Йаздархо

Йаздархо, 2021 шо кхаччалц йаздора Йаздархо (наггахь литератор) — нахана еша керла дешнийн произведениш кхуллуш волу стаг. Йаздархо олу стагахь и произведениш кхоллар цуьна коьрта болх белахь. Иштта цунах йаздархо олу из шен произведешца рицкъ доккхуш велахь.

Цхьаьнакхетаран критерийш

Йаздархо дукхахьолахь билгалдаьккхина говзалла коьртаниг йа коьртачех цхьаъ шена хьалха лаьтташ волу стаг ву.

Цул сов, текстан автор йаздархойн категоре вахаран критерийш хила тарло цуьнан произведенех догӀу ахча схьаэцар: вайн заманахь - гонорарийн кепехь,  грантийн кепехь, хьалхарчу заманахь — цхьана кепара йа вукху кепара искусствон гӀо дан лууш болчу легалехь йолчу классийн векалшкара материалан совгӀаташ (хьажа иштта патронаж).

Оцу даржехь йаздархочун социализацин кхин цхьа кеп йу йаздархойн йукъаралло а, литературоведаша а, кхечу литературин говзанчийн мах хадоран органаша а къобалдар. Иштта экспертийн мах хадор хила тарло институционализаци йинчу кепашца — масала, говзанчийн йаздархойн цхьаьнакхетараллаш (союзаш) кхоллар.

Дошаман маьӀнаш

«Йаздархо» бохучу кхетаман барам тайп-тайпана бу культурашкахь а, заманашкахь а.

Далан дошамехь йаздархо билгалвоккху «цхьа хӀума йаздеш верг, ручкаца йа кистьца, амма йукъара автор йа йаздархо санна[1]». Стоян дошамехь йаздархо билгалвоккху «дийцарш, романаш, дийцарш, зорбане даха статьяш хӀиттош волу стаг»[2].   

Брокгаузан а, Эфронан а энциклопедино а, оьрсийн биографин дошамо а кест-кеста лелайо «йаздархо» боху термин Ӏилманчех, критикех, журналистех лаьцна йазйинчу статьяшкахь — шайна йукъахь «Курландехь йуьртабахаман хьокъехь йаздархо 1804—1824 шерашкахь» санна йолу фразаш а йолуш[3]. Цу кхетаман шуьйрачу тидаран тӀаьхье йу хӀинца а лелаш долу «технически йаздархо» боху аларо гойту технически текстийн, технически документацин, тӀедилларийн, и.дӀ.кх.а. 

«Словарь современного русского литературного языка»[4] а, «Словарь Ожегова»[5] а йаздархочо кхоьллинчу произведенийн исбаьхьаллин амал ма-дарра гойтуш йу. Амма цул тӀаьхьа арайевллачу дошамашкахь – Ушаковн[6], Ефремован[7], Евгеньеван[8]– тидар шуьйра ду: «Литературни произведенеш йазъйеш волу стаг». Йоккхачу тидаран дошамехь «йаздархо» бохург ду «литературни гӀуллакх говзаллица дӀахьош верг»[9].

Хьажа иштта

  • Технически йаздархо
  • Цхьана книгин йаздархо
  • Гострайтер
  • Дуьненайукъара йаздархойн де
  • Литература
  • Книгаш муха йазъйан йеза
  • Йоза

Билгалдахарш

  1. «Писатель» в словаре Даля. / 2-е изд., 1882.
  2. Архивированная копия. Дата обращения: 22 октября 2021. Архивировано 22 октября 2021 года.
  3. Дулло Герман Фр. // Русский биографический словарь
  4. Словарь современного русского литературного языка / 1-е изд., 1959. Архивная копия от 3 сентября 2021 на Wayback Machine
  5. Писатель. Толковый словарь Ожегова. Кху чуьра архивйина оригиналан 2021 шеран 22 октябрехь
  6. Писатель. Толковый словарь Ушакова. Кху чуьра архивйина оригиналан 2021 шеран 21 октябрехь
  7. Писатель. Толковый словарь Ефремовой Т. Ф. Кху чуьра архивйина оригиналан 2021 шеран 22 октябрехь
  8. Писатель. Малый академический словарь (под ред. Евгеньевой А. П.). Кху чуьра архивйина оригиналан 2021 шеран 22 октябрехь
  9. Проверка слова. Грамота.ру. Кху чуьра архивйина оригиналан 2021 шеран 22 октябрехь

Литература

  • Томашевский Б. Йаздархо а, книга а. 1928.
  • Шкловский В. Йозанан приёмаш. 1927.
  • Йаздархочун говзалла. «Литературная учёба» журналан антологи. 1930—-2005. 2005.

Категореш